بۇگىنگى تاڭدا ەل ىشىندەگى ءتۋريزمدى دامىتۋ ساياساتى تەك ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرمەن نەمەسە ينفراقۇرىلىمدىق ساندارمەن عانا ولشەنبەيدى، ول مەملەكەتتىك يدەولوگيامەن، ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكپەن، ىشكى ساياسي تۇراقتىلىقپەن جانە اۋماقتىق برەندتى الەم حالىقتارىنا جانە تۋريستەرگە دۇرىس قالىپتاستىرۋمەن تىعىز بايلانىستى. جاقىندا بەلگىلى ساراپشى ەربول ازانبەك الماتى وبلىسىنىڭ تابيعاتى شۇرايلى كەگەن، رايىمبەك جانە ۇيعىر اۋداندارىنا «ارنايى تۋريستىك ايماق» ستاتۋسىن بەرۋ تۋرالى الەۋمەتتىك جەلىدە باستاما كوتەردى. بۇل ۇسىنىسى ورىندى. سەبەبى سالىقتىق جەڭىلدىكتەر، گرانتتىق قولداۋ، بيزنەسكە ارنالعان ارنايى وكەد جانە اۋىلداردى ءبىرىڭعاي ديزاين-كودپەن دامىتۋ وڭىرلەردىڭ ەكونوميكاسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەرى ءسوزسىز. الايدا، وسى ورايدا ۇلكەن يدەولوگيالىق ءارى لوگيكالىق قايشىلىق كولدەنەڭدەيدى، ويتكەنى قازاقستاننىڭ باستى تۋريستىك مارجاندارى ورنالاسقان، شەتەلدىك مەيماندار اعىلاتىن بۇل ايماقتى «ۇيعىر اۋدانى» دەپ اتاپ، «تۋريستىك ستاتۋس» بەرۋ قانشالىقتى ءتيىمدى؟
قازاقستان – كوپۇلتتى، ءبىراق ءبىرتۇتاس ۋنيتارلى مەملەكەت، سوعان وراي سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىكتەرگە، ەلدى مەكەندەرگە تاريحي، گەوگرافيالىق جەر-سۋ اتتارىن قايتارۋ ساياساتى جۇيەلى تۇردە ءجۇرىپ جاتىر. بەلگىلى ءبىر اكىمشىلىك اۋداننىڭ ەتنوس اتىمەن اتالۋى ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتا قايشىلىقتار مەن تۇسىنىسپەۋشىلىكتەرگە جول بەرەتىن فاكتوردىڭ ءبىرى. حالىقارالىق تاريحي جانە گەوساياسي ماعىناسىنا كوز جۇگىرتسەك، بۇل ايماق شارىن شاتقالى نەمەسە قارادالا سياقتى الەمدىك دەڭگەيدە تانىمال تۋريستىك وبەكتىلەردىڭ وشاعى بولىپ كەلەدى. جارنامالاۋ پەن برەند جاساۋ زاڭدىلىقتارى بويىنشا تۋريست بەلگىلى ءبىر ەتنوستىق اتاۋعا ەمەس، بىرەگەي تابيعي برەندكە نەمەسە جەر-سۋ اتىنا قىزىعىپ، ەرەكشە تابيعاتىن تاماشالاۋعا اعىلادى. بۇعان الەمدىك تاجىريبەدەن اشىق مىسالدار كەلتىرۋگە بولادى. مىسالى الەمدەگى ەڭ تانىمال تۋريستىك مەكەندەر ەشقاشان وندا تۇراتىن ەتنوستاردىڭ اتىمەن ەمەس، گەوگرافيالىق برەندپەن تانىمال. البانياداعى ءالپى ايماقتارى، يتالياداعى توسكانا، نەمەسە شۆەيسارياداعى داۆوس ءوڭىرى ءوزىنىڭ تاريحي اتالارىمەن الەمدى وزىنە باۋراۋدا. وعان قوسا، كورشىلەس رەسەيدىڭ وزىندە التاي نەمەسە كاۆكاز سياقتى وڭىرلەردە گەوگرافيالىق برەندتەرى ءبىرىنشى ورىنعا شىعارىلعان. سوعان بايلانىستى قوعام بەلسەندىلەرى مەن ساراپشىلار اراسىندا جوعارىدا ايتىلعان اۋدانداردىڭ اتاۋىن وزگەرتۋ تۋرالى باستامالاردىڭ ءجيى ايتىلۋى تولىعىمەن نەگىزدى. «شارىن تۋريستىك اۋدانى» دەگەن اتاۋ حالىقارالىق نارىقتا اقش-تىڭ گراند-كانون تۋريستىك برەندى سياقتى بىردەن تانىلادى ءارى تاريحي اتاۋدى قايتارۋ جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ەتنوستىق قۇرامىنا نەمەسە قۇقىعىنا نۇقسان كەلتىرمەي، بارشا ازاماتتى ورتاق وتانشىلدىق يدەيا توڭىرەگىندە بىرىكتىرە تۇسەدى.
سونىمەن قاتار، بۇل وڭىرگە ارنايى تۋريستىك ايماق ستاتۋسىن بەرۋ ارقىلى اۋىلدىق جەرلەردەگى شارۋا قوجالىقتارىنا تەك اۋىل شارۋاشىلىعىمەن ەمەس، جاناما تۇردە تۋريستەردى قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ارنايى ەقجج (ەكونوميكالىق قىزمەت تۇرلەرىنىڭ جالپى جىكتەۋىشى) ەنگىزىلىپ، «اۋىل اماناتى» سياقتى باعدارلامالاردىڭ تيىمدىلىگى ەسەلەپ ارتادى. قازىرگى تاڭدا شارۋالار تۋريستەرگە مال سويىپ، كيىز ءۇي تىگىپ، ەتنو-قوناقۇي اشقىسى كەلگەنمەن، زاڭنامالىق شەكتەۋلەرگە تاپ بولادى. ەگەر بۇل وڭىردە اگروتۋريزمگە ارنايى ەكونوميكالىق رەجيم بەرىلسە، ءاربىر ەكىنشى اۋلا شاعىن كاسىپكەرگە اينالادى. بۇل ورايدا اۆستريانىڭ گالشتات نەمەسە شۆەيساريانىڭ ءالپى اۋىلدارىنىڭ ۇلگىسى وتە ۇتىمدى مىسال بولا الادى. ونداعى تۇرعىندار مال شارۋاشىلىعىن ەكو-تۋريزممەن شەبەر ۇشتاستىرىپ، اۋىلدىڭ ءبىرىڭعاي ساۋلەتتىك بەينەسىن ساقتاپ وتىر. بۇل ايماقتاعى شونجى، كەگەن سياقتى ەلدى مەكەندەر دە رەتسىز سالىنعان الا-قۇلا قۇرىلىستاردان ارىلىپ، ءبىرىڭعاي ارحيتەكتۋرالىق ستيلدە دامىپ، سالىقتىق جەڭىلدىك ارقىلى كولەڭكەلى ەكونوميكا تولىعىمەن جويىلادى.
قورىتىندىلاي كەلە، الماتى وبلىسىنىڭ وڭتۇستىك-شىعىس وڭىرلەرىن دامىتۋ – بۇل تەك بيزنەس جوبا نەمەسە جەرگىلىكتى ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتۋ ەمەس، بۇل – مەملەكەتتىك يدەولوگيالىق ستراتەگيا. ەگەر مەملەكەت وسى اۋدانداردىڭ اتاۋىن تاريحي اتىنا وزگەرتىپ، ونى كەگەن، رايىمبەك اۋداندارىمەن بىرگە «ارنايى كلاستەرلىك تۋريستىك ايماق» دەپ جاريالاسا، بۇل شەشىم ءبىر ۋاقىتتا ەلىمىزدەگى ونوماستيكالىق ادىلدىك پەن ۇلتتىق تۇتاستىقتى نىعايتىپ، ءوڭىر ەكونوميكاسىن تۇراقتى ءوسىم جولىنا باعىتتار ەدى. سوندىقتان بۇل ماسەلەنى جاي عانا جەلىدەگى تالقىلاۋ دەڭگەيىندە قالدىرماي، وبلىستىق ءماسليحات پەن رەسپۋبليكالىق پارلامەنت دەڭگەيىندە زاڭنامالىق باستاما رەتىندە كوتەرەتىن ۋاقىت جەتتى.
