1991 جىلى 1 جەلتوقساندا العاش رەت قازاق كسر پرەزيدەنتىنىڭ جالپىحالىقتىق سايلاۋى ءوتءتى. وسى سايلاۋدا نۇرسۇلتان ءابىشۇلى نازاربايەۆ ءبىراۋىزدان ەل پرەزيدەنتى بولىپ سايلاندى. ودان كەيىن نەبارى 15 كۇن وتكەندە قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگى جاريالاندى، قازاق حالقىنىڭ سان عاسىرلار بويعى ارمان-تىلەگى ورىندالدى، ەل تاريحىنىڭ جاڭا ءداۋىرى باستالدى. ياعني، 1991 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانى مەملەكەتىمىزدىڭ ءوز تاعدىرىن ءوزى ايقىنداعان العاشقى قادامى بولدى، وسىعان وراي بۇل كۇننىڭ مەملەكەتتىك مەرەكە كۇنى بولىپ بەلگىلەنگەنى وتە قۋانىشتى.
بيىل ەلىمىز ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 24 جىلدىعىن اتاپ وتەدى. وسى ارالىقتا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ باسشىلىعىمەن ەلىمىز بيىك بەلەستەرگە كوتەرىلدى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ەلىءمىزءدى باسقارعان ۋاقىت تاريحي وقيعالارعا تولى كەزەڭ. بۇل كەزەڭ ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن ەگەمەندىگىن جاريالاعان دەكلاراسياسىن، قازاقستاننىڭ جەكە مەملەكەت ەكەندىگىن كورسەتكەن اتا زاڭىن، مەملەكەتتىك رامىزدەرىن قابىلداپ، ەلىمىزدى ەگەمەن مەملەكەت رەتىندە كوپتەگەن شەت مەملەكەتتەردىڭ تانىعان كەزەڭى بولىپ وتىر.
ەگەمەندىك العالى باس-اياعى 24 جىلدىڭ ىشىندە قازاقستاندى الەمنىڭ بارلىق ەلى تانىدى. مەملەكەتىمىز بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنان باستاپ، كوپتەگەن بەدەلءدى حالىقارالىق ۇيىمدارعا مۇشە بولدى. قازاقستان بارلىق ەلدەرمەن دوستىق قاتىناسىن نىعايتتى، ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى، مادەنيەتى، ساياسي جۇيەسى نىعايدى، دەموكراتيا مەن زاڭدىلىق، قۇقىق ءتارتىبى جەتىلدىرىلدى.
وسى تاۋەلسىزدىك العان از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ەلىمىزدە 1993 ءجانە 1995 جىلدارى ەكى بىردەي كونستيتۋسيا قابىلداندى. ەلىمىز پرەزيدەنتتىك باسقارۋ جۇيەسىنە ءوتتى. بيلىكتىڭ بارلىق سالالارى كونستيتۋسياعا ساي قىزمەت اتقارۋدا. مەملەكەتىمىزدىڭ قۇقىقتىق قاتىناستارىن رەتتەيءتىن كوپتەگەن زاڭدار، كودەكستەر قابىلدانىپ، مەملەكەتتىك قۇرىلىستىڭ وسىپ-وركەندەۋىنە سۇبەلى ۇلەس قوسىپ جاتىر.
ەلىمىزدە ۇلتتار دوستىعى نىعايدى، دۇنيەجۇزىنە ۇلگى بولاتىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قۇرىلىپ، ادام مەن ازامات قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ ءوركەنيەتتى قاعيدالارى تولىق جۇزەگە اسىرىلدى. بۇعان قوسا، قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك تىلگە اينالدى.
عاسىرلار بويى شەت جەردە ءجۇرگەن سان مىڭداعان وتانداستارىمىز، قانداستارىمىز ءوز اتامەكەنىنە ورالدى. قازاقستاندا تۇراتىن بارلىق ۇلتتاردىڭ ءتىلىنىڭ، ءدىنىنىڭ دامۋىنا تولىق مۇمكىندىك جاسالدى. قازاقستان ءبىرىنشى بولىپ يادرولىق قارۋدان باس تارتتى، يادرولىق شيكىزات بەيبىت ءونىم ءوندىرۋ زاتىنا اينالدى. 1991 جىلعى 29 تامىزدا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ سەمەي يادرولىق سىناق الاڭىن جابۋ تۋرالى تاريحي شەءشىمى قابىلداندى. بۇل كۇندى بۇۇ-نىڭ باس اسسامبلەياسى 2009 جىلى جەلتوقساندا قازاقستاننىڭ ۇسىنىسى بويىنشا يادرولىق سىناقتارعا قارسى حالىقارالىق ءىس-قيمىل كۇنى دەپ جاريالاۋعا شەشىم ەتتى. ءقازىر بۇكىل الەم قازاقستاندى يادرولىق قارۋدان باس تارتقان تۇڭعىش مەملەكەت رەتىندە تانيدى.
قازاقستاندا ۇلتتىق ۆاليۋتا – تەڭگە قولدانىسقا ەندى، ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ وركەندەۋىنە سۇبەلى ۇلەس قوستى. سونداي-اق، ەلىءمىزدىڭ مەملەكەتتىك شەكاراسى بەلگىلەنىپ، كورشىلەس مەملەكەتتەرمەن بۇل تۇرعىداعى قۇجاتتار بەكىتىلدى، ءسويتىپ، مەملەكەتىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگى نىعايتىلدى.
قازاقستان اۋماعىنىڭ ورتالىعىندا ەلدىڭ، جەردىڭ تۇتاستىعىن ساقتاۋ ماقساتىندا جاڭا استانا سالىندى. وسىنداي جەتىستىكتەر مەن تابىستار قازاقستاندى الەمگە تانىتتى. رەسپۋبليكامىزدىڭ جەدەل وركەندەۋ قارقىنىنا دامىعان ەلدەردىڭ قايراتكەرلەرى دە وڭ باعاسىن بەرۋدە.
ەلىمىزدىڭ از ۋاقىتتا وركەندەپ، وركەنيەتتى ەلدەرمەن تەرەزەسى تەڭ بولۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوسقان – ەلىءمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازاربايەۆ. ن.نازاربايەۆ ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىگىن تۇڭعىش جاريالاپ قانا قويماي، ەرلىكتى ەڭبەكپەن، دانالىقتى الەمدىك ساياساتپەن ۇشتاستىردى، ەلدىڭ ەل بولىپ وركەن جايۋىنا، وركەنيەتتى مەملەكەت دارەجەسىندە تانىلۋىنا ءبىلىمى مەن بيلىگىن، ويى مەن پاراساتىن، كۇش-قۋاتى مەن جىگەرىن جۇمساپ وتىرعان وزىق ويلى قايراتكەر.
ن.نازاربايەۆ مەملەكەت باسشىسى رەتىندە ەلدىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىنىڭ باعىتتارىن كەمەڭگەرلىكپەن ايقىنداپ، ەل ىشىندە جانە حالىقارالىق قاتىناستاردا قازاقستاننىڭ اتىنان وكىلدىك جۇرگىزۋ قۇقىعىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋسياسىنا ساي جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.
پرەزيدەنتتىڭ الدىنا قويعان ەڭ باستى ماقساتى دا ادام مەن ازامات قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن كونستيتۋسياعا سايكەس ىسكە اسىرۋ، حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋ، ەل بىرلىگىن ساقتاۋ، مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاسىن جانە ساياسي جۇيەسىن دامىتۋ، ۇلتتار دوستىعىن نىعايتۋ، ەلىمىزدى وركەنيەتتى ەلدەر قاتارىنا قوسۋ ەكەنى بارشاعا ايان.
وسىعان وراي، پرەزيدەنتتىڭ تىكەلەي جارلىعىمەن «قازاقستان-2030» ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارى بەكىتىلدى. وسى جوسپاردا مىنانداي جەتى ۇزاق مەرزىمدى باسىمدىق ايقىندالعان: ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك؛ ىشكى ساياسي تۇراقتىلىق جانە قوعامنىڭ توپتاسۋى؛ شەتەل ينۆەستيسيالارى مەن ىشكى جيناقتاردىڭ دەڭگەيى جوعارى اشىق نارىقتىق ەكونوميكالىق ءوسۋ؛ قازاقستان ازاماتتارىنىڭ دەنساۋلىعى، ءبىلىمى مەن ءال-اۋقاتى؛ ەنەرگەتيكا رەسۋرستارى، ينفراقۇرىلىم، اسىرەسە، كولىك جانە بايلانىس؛ كاسىبي مەملەكەت. وسى باسىمدىقتار ەلدىڭ وركەندەۋىنىڭ، دامۋىنىڭ، ۇلتتار بەدەلى ارتۋىنىڭ نەگىزىنە اينالدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2010 جىلعى 1 اقپانداعى №922 جارلىعىمەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارى» بەكىتىلدى. بۇل جوسپار قازاقستاننىڭ وركەندەۋىنىڭ، گۇلدەنۋى مەن قاۋىپسىزدىگى ارتۋىنىڭ، ەكونوميكالىق بيىككە كوتەرىلۋىنىڭ، قۇقىقتىق مەملەكەت ورناتۋىنىڭ العىشارتى بولىپ وتىر.
مەملەكەتىمىزدىڭ اتىنان وكىلدىك ەتىپ كەلە جاتقان ەڭ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعا پرەزيدەنت ن.نازاربايەۆ ەلىمىزدىڭ ابىرويىن، اتاعىن اسقاقتاتىپ، تۋعان وتانىمىز – قازاقستاننىڭ بەدەلىن كوككە كوتەردى. مۇنىڭ جارقىن كوءرىنىسىنىڭ ءبىرى – قازاقستاننىڭ 2010 جىلى ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا ءتوراعالىق ەتۋى جانە سوڭعى 11 جىل بويى وتپەي كەلگەن ەقىۇ ءسامميتىن ۇيىمداستىرۋعا قول جەتكىزۋى بولىپ تابىلادى. ال ەلىءمىز 2011 جىلى حالقىنىڭ سانى 1،5 ملرد. ادامدى قۇرايتىن، 57 مەملەكەتتى بىرىكتىرگەن يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنا ءتوراعالىق ەتتى.
2012 جىلى 14 جەلتوقسانداعى ەلباسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى حالىققا جولداۋىندا ەلىءمىزدىڭ ءححى عاسىردىڭ ورتاسىنا قاراي الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋ قاجەتتىلىگى پاش ەتىلدى.
2012 جىلى 22 قاراشادا حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسىنىڭ باس اسسامبلەياسىندا وتكىزىلگەن قۇپيا داۋىس بەرۋ ناتيجەسىندە 163 مەملەكەت اراسىنان 103 داۋىستى يەلەنگەن قازاقستان 2017 جىلى حالىقارالىق ەكسپو كورمەسىن استانادا وتكىزۋ قۇقىعىنا يە بولدى. الداعى وسى كورمەگە الەمنىڭ كوپتەگەن مەملەكەتتەرىنەن بىرنەشە ميلليون تۋريست كەلەدى دەپ بولجانۋدا. ەكسپو-2017 كورمەسى قازاقستاننىڭ جەتىستىكتەءرىن الەمگە تاعى دا تانىتارى ءسوزسىز. ال بۇل حالىقارالىق كورمەنىڭ دايىندىق بارىسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.ءا.نازاربايەۆتىڭ ءوزى تىكەلەي قاداعالاپ وتىر.
مەملەكەت باسشىسى بيىل جاريالاعان 5 ينستيتۋتتىق رەفورما، ياعني ودان تۋىندايتىن «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى دا تۋعان وتانىمىز – قازاقستان رەسپۋبليكاسىن الەمدەگى اسا دامىعان وركەنيەتتى ەلدەر قاتارىنا قاراي جاقىنداتا تۇسەتىنى ەش كۇمان تۋعىزبايدى. ەلىمىزدە وعان العىشارتتار دا جەتكىلىكتى. ەلباسىنىڭ بەدەلى – ەلدىڭ بەرەكەسى. باردى باعالاي ءبىلۋ – ەلىن، مەملەكەتىن سۇيگەن ءاربىر ازاماتتىڭ قاسيەتتى بورىشى. وسىعان وراي، وتكەن سايلاۋلاردا ەلىمىزدىڭ پرەزيدەنتتىگىنە ن.نازاربايەۆتىڭ ۇلكەن باسىمدىقتارمەن بىرنەشە رەت سايلانۋى وتە قۋانىشتى جايت. ويتكەنى، نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى – بۇل جوعارى لاۋازىمعا وتە لايىق تۇلعا. ول – ءوز بيىگىنە قاجىرلى ەڭبەكپەن، اقىل-پاراساتىمەن، ادامگەرشىلىگىمەن، ۇلتجاندىلىعىمەن، ءوز جەرىن، ەلىن جان-تانىمەن سۇيەتىندىگىمەن ساتىلاپ جەتكەن قايراتكەر. 2012 جىلى قازاقستاننىڭ بۇۇ-نىڭ ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كەڭەسىءنىڭ مۇشەسى بولىپ سايلانۋى دا ەلباسىنىڭ حالىقارالىق بيىك بەدەلىنىڭ تاعى ءبىر كورىنىسى بولدى.
تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى قازاقستان ەۆوليۋسيالىق جولمەن، بەيبىت دامۋدىڭ ناتيجەسىندە ساياساتتا، ەكونوميكادا، حالىقارالىق قاتىناستاردا تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ن.ءا.نازاربايەۆتىڭ باسشىلىعىمەن بەلەستەرگە كوتەءرىلدى. قازاقستاننىڭ ءبىرتۇتاستىعىن، دەموكراتيالى، زايىرلى، الەۋمەتتىك، قۇقىقتىق مەملەكەت ەكەندىگىن، ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ ۇستەمدىگىن پاش ەتەتىندىگىن بۇگىندە بۇكىل الەم مويىنداپ وتىر. وسى تۇرعىدان كەلگەندە، قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كۇنىن اتاپ ءوتۋ وتە ورىندى. ويتكەنى، تاۋەلسىز قازاقستاندا پرەزيدەنت بىرەۋ، ال ەل حالقى وعان ءارۋاقىتتا تىرەۋ. ولاي بولسا، الدا كەلە جاتقان 1 جەلتوقسان – تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنى قۇتتى بولسىن، ەلىمىز وركەندەپ، دامي بەرسىن.
دەرەككوز: ەگەمەن قازاقستان
