ار تازالىعى – جان تازالىعى. بۇل، اسىرەسە، وتانعا قالتقىسىز قىزمەت ەتىپ جۇرگەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر مەن حالىق قالاۋلىلارىنىڭ قىزمەتىن ايقىندايتىن باستى قاعيدالاردىڭ ءبىرى دەسەك، قاتەلەسپەيمىز. سايلاۋشىلاردىڭ ارمان-مۇراتتارى مەن ماقسات-تىلەكتەرىن امانات رەتىندە ارقالاپ، ولارمەن ءجيى جۇزدەسەتىن بارلىق دەڭگەيدەگى دەپۋتاتتار بيلىك ورگاندارىنداعى سەنىمدى وكىل سانالادى. ال ارتىلعان سەنىمدى اقتاۋ، ونىڭ ناتيجەلى بولۋى كوبىنە-كوپ جەكە بەلسەندىلىككە بايلانىستى ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. كاءسىبي مەملەكەتتىك اپپارات قۇرۋداعى، زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋدەگى جاندى ءىس-قيمىل ارەكەت تومەننەن باستاۋ الاتىنىن ەسكەرسەك، «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىندا اتاپ وتىلگەندەي 97-قادام، ءوزىن ءوزى رەتتەۋ مەن جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋ، ازاماتتاردىڭ شەشىمدەر قابىلداۋ ۇدەرىسىنە قاتىسۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋ ارقىلى ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن ەركىندىگىن قامتاماسىز ەتە الاتىن بولامىز.
وسى تۇرعىدان اڭگىمە ءوربىتەتىن بولساق، ءۋاليحانوۆ اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ بەسىنشى شاقىرىلىمىندا سايلانعان دەپۋتاتتار دەموكراتيا تالاپتارىن قاتاڭ ساقتاي وتىرىپ، ءوز قىزمەتتەرىن زاڭ اياسىندا جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. ولار «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ مۇشەلەرى رەتىندە ءتۇرلى قوعامدىق-ساياسي شارالارعا باستاماشى بولۋدى ىزگى ءداستۇر سانايدى. ءسوز اراسىندا بۇگىنگى دەپۋتاتتىق قۇرام تىنىمسىز ءىزدەنىسىمەن، ىسكەرلىگىمەن، ناقتى ۇستانىمىمەن ەرەكشەلەنەتىنىن باسا ايتقىم كەلەدى. ارالارىندا قايتا سايلانعان، جوعارى ءبىلىمدى، بىلىكتى ماماندار از ەمەس.
SAM_0008ءماسليحات اسا ماڭىزدى ماسەلەلەردى كۇنىبۇرىن بەلگىلەگەندە الدىمەن دەپۋتاتتار كورپۋسىنا ارقا سۇيەيدى. «كەڭەءسىپ پىشكەن تون كەلتە بولماس» دەمەكشى، قابىلدانعان شەشىمدەر، بىرىنشىدەن، مەرزىمىندە ورىندالۋعا ىقپال ەتەرى داۋسىز. ەكىنشىدەن، جاۋاپكەرشىلىك سالماعى جەكە تۇلعا ەمەس، كوپشىلىك ارقىلى ايقىندالادى. ۇشىنشىدەن، تۇپكى جۇمىستىڭ ناتيجەلىلىگىنە باقىلاۋعا الىنادى. ماسەلەن، ساپالى تىرشىلىك ءنارى ءبىز سياقتى شالعاي اۋدان تۇرعىندارى ءۇشىن وتە ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىءرى. سوعان وراي، «اقبۇلاق» باعدارلاماسى قابىلدانعاندا دا، ورىندالۋ جايى تالقىلانعاندا دا ءتۇرلى ساناتتاعى جۇرتشىلىق وكىلدەرى كەڭىنەن قاتىستىرىلىپ، ءتۇيىندى پروبلەمالار كۇن تارتىبىنە شىعارىلدى. جاۋاپتى مەكەمە باسشىلارىنىڭ ەسەبى تىڭدالىپ، وتكىر ساۋالدار قويىلدى.
سول سياقتى ءبىلىم بەرۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ، «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلامالارى بويىنشا حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ، ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرى مەن وعان قاتىسۋشىلارعا، تىل ەڭبەككەرلەرىنە الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ، بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ، جەتكىنشىكتەردى وتانشىلدىق رۋحتا تاربيەلەۋ، تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ جاي-كۇيى، جەر رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ سياقتى ماڭىزدى ءماسەلەلەر كەڭىنەن قامتىلدى. ەكونوميكا جانە قارجى ءبولىمى باسشىسىنىڭ بيۋدجەتتىڭ ورىندالۋى تۋرالى ەسەبى تىڭدالعاندا، ۇنەمدەلگەن قارجىنى ءبىرىنشى كەزەكتە الەۋمەتتىك سالالارعا ءبولۋگە باسىمدىق بەرىلدى. اۋدان اكىءمىنىڭ ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى تۋرالى ءبىرىنشى جارتىجىلدىق ەسەبىن تىڭداۋ بارىسىندا ەلدى مەكەندەر مەن كوشەلەردى كوركەيتۋگە، اباتتاندىرۋعا قاتىستى سالماقتى پىكىرلەر ايتىلىپ، اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىنە، تۇرعىن ۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق بولىمىنە، «ءمولدىر سۋ» مەكەمەسىنە ناقتى تاپسىرمالار بەرىلدى.
دەپۋتاتتار تاراپىنان تۋىنداعان سۇراقتار سانيتارلىق تازالىقتى ساقتاۋعا، ونىڭ ىشىندە، اۋدان ورتالىعى – كىشكەنەكول اۋىلىنىڭ جولدارىن كۇتىپ ۇستاۋعا، گرەيدەرلەۋ جۇمىستارىن ءجۇرگىزۋگە، كوشەلەرگە جارىق تارتۋعا، ىستەن شىققان شامداردى اۋىستىرۋعا قاتىستى ايتىلدى. اۋدان تۇرعىندارىن اۋىز سۋمەن قامتۋ 94،2 پايىزدى قۇراعانىمەن، 4 ەلدى مەكەنگە ونىڭ تاسىپ جەتكىزىلەتىنى، ماسەلە شەشىلمەگەن كۇيىندە قالىپ وتىرعانى سىنعا الىندى. سونداي-اق، يگەرۋسىز جاتقان اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەرگە بايلانىستى ماسەلە تاعى كوتەرىلدى. سەبەبى، وتكەن سەسسيالاردىڭ ءبىرىندە بوس جاتقان ءتالىمى جەرلەرگە بازالىق مولشەرلەمەلەر 10 ەسەگە دەيىن ۇلعايتىلعان بولاتىن. الدا اتقارۋشى بيلىك ورگاندارى مەن سالىق باسقارماسىنىڭ بىرلەسە جۇمىس ىستەۋ مىندەتى تۇر. بۇل اۋدان بيۋدجەتىن تولىقتىرۋدىڭ بىردەن-بىر رەزەرۆى ەكەنى راس. قورىتا ايتقاندا، 9 اي ىشىندە 41 ماسەلە قارالىپ، جۇرتشىلىقتىڭ ورىندى سىن-پىكىرلەرى جان-جاقتى ەسكەرىلدى.
بيۋدجەت، ەكونوميكالىق رەفورما، وندىرىستىك سالا، ەكولوگيا، ءوزىن ءوزى باسقارۋ، دەپۋتاتتىق وكىلەتتىك جانە ەتيكا، ازاماتتاردىڭ قۇقىعى مەن زاڭدىلىقتى ساقتاۋ ءجانە الەۋمەتتىك سالانى دامىتۋ جونىندەگى تۇراقتى كوميسسيالار كۇندەلىكتى جۇمىستارىندا سايلاۋشىلاردىڭ ۇسىنىستارىن جەتە ەسكەرىپ وتىرادى. ولارعا ت.وسپانوۆ جانە ك.جانتىلەۋوۆ سەكىلدى تاجىريبەلى دەپۋتاتتار جەتەكشىلىك ەتەدى. بيىل ءتورت بىرلەسكەن وتىرىس وتكىزىءلىپ، قارالعان ماسەلەلەر ناقتىلىعىمەن ەرەكشەلەندى. كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ، قوعامدىق ءتارءتىپتى نىعايتۋ، قىلمىستىڭ الدىن الۋ، تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ، مۇگەدەكتەردى الەۋمەتتىك قولداۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياسات شارالارىن مۇلتىكسىز ورىنداۋ ارقىلى عانا بەلگىلى ناتيجەگە جەتەتىنىمىزدى حالىق قالاۋلىلارى تالماي ۇعىندىرىپ كەلەدى.
ءماسليحاتتىڭ كوشپەلى وتىرىستار وتكىزۋ تاجىريبەسى تۇرعىندار تاراپىنان كەڭ قولداۋ تاپتى. ۇستىمىزدەگى جىلعى كوكتەمگى سۋ تاسقىنى كەزىندە دەپۋتاتتار مىرزاعۇل، تىلەۋساي اۋىلدارىندا بولىپ، جەرگىلىكتى جاعدايمەن ءجىتى تانىستى. بوگەتتەرگە ۋاقىتىندا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەۋىنە بايلانىستى قارعىن سۋ شايىپ كەتكەنى انىقتالدى. تۇراقتى كوميسسيانىڭ كوشپەلى وتىرىسىندا پلوتينالاردى، جولداردى قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى اۋىلدىقتاردىڭ وتىنىشتەرى قاناعاتتاندىرىلدى. پوشتا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ساپاسىز جۇمىسى، ەلەكتر قۋاتىنىڭ جەتىمسىزدىگى، مىرزاعۇل اۋىلىنىڭ كلۋب عيماراتىن جوندەۋ جونىندەگى وتىنىشتەرى ەسكەرىلدى. تەكسەرۋ بارىسىندا كىنالى لاۋازىمدى ادامدار تارتىپتىك جازاعا تارتىلىپ، كەمشىلىكتەر جويىلدى.
سايلاۋشىلارمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتۋدىڭ، ماڭىزدى ماسەلەلەردى بيلىك ورىندارىنا جەتكىزۋدىڭ جولدارى كوپ. سولاردىڭ ءبىرى – ارنايى جاسالعان كەستەگە سايكەس سايلاۋ وكرۋگتەرىندە ازاماتتاردى قابىلداۋ. بۇرىندارى جۇرتشىلىق كوبىنە جەكە باسقا قاتىستى ماسەلەلەر تولعاندىرىپ كەلسە، ەندى تاقىرىپتىڭ باسقا اۋانعا ويىسقانىن بايقايمىز. مۇنىڭ ءوزى ادامداردىڭ قوعامدىق بەلسەندىلىگىنىڭ، ساياسي وي-جۇيەسىنىڭ ارتقانىن، قوعامدىق ماسەلەلەر بەي جاي قالدىرمايتىنىن بايقاتسا كەرەك. وعان كۇن تارتىبىنە اۋىلارالىق جولداردى تەگىستەۋ، مەكتەپ عيماراتتارىن جوندەۋ، ازىق-تۇلىك پەن كومىردىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋ، بالالارعا ارنالعان ويىن الاڭدارىن سالۋ ماسەلەلەرىنىڭ شىعارىلۋى دالەل. «نۇر وتان» پارتياسى فيليالىنىڭ قوعامدىق قابىلداۋىندا دا ۇسىنىس-پىكىرلەر ەسكەرۋسىز قالمايدى. وسىلايشا، دەپۋتاتتار ءتيىستى ورگاندارعا 48 ساۋال جولداپ، 35ء-ى وڭ شەشىم تاپتى.
دەپۋتاتتار اۋداننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق، قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە بەلسەنە اتسالىسىپ، دەمەۋشىلىك كومەكتەرىن كورسەتىپ وتىرادى. حالىقارالىق بالالاردى قورعاۋ كۇنى جانە «مەكتەپكە – جول» اكسياسى اياسىندا 200 مىڭ تەڭگەنىڭ قايىرىمدىلىق شارالارى كورسەتىلدى. قارتتار مەن مۇگەدەكتەردى قورعاۋ ايلىعىندا زاتتاي، اقشالاي، ازىقتاي جاردەمدەر جاسالادى. ءار دەپۋتات ءوز وكرۋگى بويىنشا از قامتىلعان جاندارعا، جالعىزىلىكتى قاريالارعا، كوپبالالالى وتباسىلارعا جەمشوپ، قىسقى وتىن ءتۇسىرىپ بەرۋ كومەكتەرىن ۇيىمداستىرادى.
ءوز ويىمدى «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنداعى 99-قاداممەن تۇيىندەگەندى ءجون كوردىم. وندا جازىلعان بيۋدجەتتەردى، ەسەپتەردى، ماقساتتى ينديكاتورلارعا قول جەتكىزۋدى، ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن ەركىندىكتەرىن قوزعايتىن نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر جوبالارىن؛ باعدارلامالىق قۇجاتتار جوبالارىن تالقىلاۋ ءبولىگىندەگى رولدەرىن كۇشەيتۋ تالابى جەرگىلىكتى ءماسليحاتتار مەن دەپۋتاتتارعا تىكەلەي قاتىسى بار.
بيىك ماقساتتاردى باعىندىرۋ تالماي ەڭبەكتەنىپ، ۇيلەسىمدى ارەكەت ەتە بىلۋىمىزگە تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن حالىق قالاۋلىلارى جاقسى تۇسىنەدى.
دەرەككوز: ەگەمەن قازاقستان
