Tanys ta beıtanys - «...Sıyr!»

/uploads/thumbnail/20170708151411214_small.jpg

  Qazaq   kınosynyń sońǵy  ýaqyttaǵy  aıaq alysy  jaman emes.  «Oskardy»  oıyp ala almasa  da,  otandyq  kıno  naryǵyna  shyǵýda. Kórermen tarapynan  qyzý pikirtalasqa  túsip, oń ne teris baǵasyn alyp  jatqan fılmder  barshylyq.  Al, merekeniń aldynda ǵana  belgili  prodúser  Baıan  Esentaevanyń «Abaılańyz sıyr» atty komedıasy tusaýy  kesilip, qalyń  kópshilikke jol  tartqan edi.   Basty  rólderdi  prodúser  Baıan Esentaevanyń ózi jáne  Aıgýl Imanbaeva, Azamat Satybaldy  syndy belgili  akterlerler somdaıdy.  Fılmniń uzyn-yrǵasy  mynadaı:  90- jyldary  Aıgúl Maratqyzy  atty tolyq  qyz  aýyldaǵy mazaqqa  tóze almaı,  qalada bilim alyp,  boıyn retke keltirip, jiptikteı azamatsha, bıznes hanym bolyp  aýylyna oralady.  Sóıtip,  aýyl ákiminiń saılaýyna  túsedi... Fılm   ózin «suryqsyz» sezinetin qyzdyń aqqýdaı sulýǵa  aınalatynyn jáne eshkimnen kem  qalmaıtynyn  aıtqysy kelgendeı.  Jaryqqa  shyqqanyna apta  ótpese  de, kınosúıer qaýym  fılmniń «jiliktep» tastaǵan syńaıly.  Búginde áleýmettik jelilerdiń  «trendine» aınalyp otyr.  Qyzyq,   kasaly  bolsyn dep oılaǵan fılm  jasaýshylary  maqsattaryna  jete  aldy ma eken?  Kópshiliktiń pikirine júgineıik...

    Áıgerim Keýlimjaı esimdi qyz fılm  týraly áserin  bylaı jetkizedi:   «Abaılańyz,  sıyr»  dy kórip shyqtyq. Bir kórýge bolatyn týyndy. Arasynda kúlip qoıyp, kóterińki kóńil kúımen qaradym. Kóp nárse etene tanys bolǵasyn (ájelerdiń etti qolmen jegendegi kórinis, mysaly) jaqyn tartpaı qoımady. Akterlerden Baıannyń oıyny unady. Pozıtıfti, kórýge shaqyramyn»,  -degen  eken.

Al, Fb qoldanýshysy Mahabbat  Esen fılmge oń baǵa  beredi:   "Fılmdi kórgende mende  ártúrli kóńil-kúı boldy. Bir kúlip  alyp, «men bul jerde ne istep  otyrmyn?»  degen túsiniksiz sátter de ótti. Aýyldy jerde bolǵan adamǵa fılmde nárse kóp tanys: aýyl qaljyńy, ákim, mektep dırektory, áıelder.  Meniń oıymsha, óte tamasha týyndy. Qazaqstan degende tek Astana men  Almaty  dep  oılaıtyndar  úshin, aýyldy mensinbeıtin  qalashyldarǵa aýyl adamdarynyń ishinde de ıntellenttilerdiń bar ekenin, olardyń da tabysqa  jete  alatynyn  dáleldedi.  Joly bolǵysh qyz – bizdiń zamanymyzdyń naǵyz «fantasıkalyq» keıipkeri. Shynaıy kórinister...Kıno  «Oskardyń» deńgeıinde  bolmasa da, siz  ben bizdiń  qarapaıym  ómirimizdiń bir  kórinisi. Bul  fılmdi biz  kórýimiz kerek! Sebebi,  otandyq  kıno salasyn  qoldaý- paryzymyz!»- dep  barsha  kórermenge  óziniń jaqsy  áserlerin  aıta  otyryp, fıldi  kórýge  shaqyrady.

     «Abaılańyz,  sıyr!» fılminde  epızodtaǵy rólde  oınaǵan  Altyn Maqsatqyzy (aty ózgertildi) fılmge kirmeı,  qysqartylyp ketken  tustardyń kóp  ekenin aıtady. Ol:  «Túsirilim  alańynda boldyq. Kelinder saıysy  sekildi  ádemi  kórinister  kirmeı  qalypty.  Aýyl kelinderiniń Aıgúl Maratqyzynan úlgi alatyny, kıim kıinýdi  úırenýi t.b. Al,  fılmde ol kelinderdi tek  kúıeýlerine  qarsy  qoıatyny týraly  kórsetilgen. Bas  keıipkerdiń batyldyǵyna  rıza  boldym. Ózin dáleldeımin dep alǵa  qaraı  umtylady.  Motıvasıa  basym!  Saılaýdan  utylyp qalyp,  aýyldan  qýylyp,  ákim  retinde  basqa adamdy saılanǵanda ol  moıymaıdy. Qansha myqty  bolsa  da,  óziniń álsizdigin  kórsetip,  er adamǵa  basyn ıedi. Tárbıege  úıretedi. Fılmde  kadrlar  kelte  alynǵan. Fılmniń aýrasyna  kire  almaısyń.. Bir epızodta mıkrofonnyń toǵy kórinip  qalǵan... Biraq, mundaı fılm  de kerek.  Eń  bastysy, fılm  Esentaevanyń tanymaldyǵy  úshin  túsirilgen. Iaǵnı onyń ımıji úshin. Ol  ózin basqa  qyrynan  kórsetkisi kelgen.

   Al, qazaqtandyq fılmderdi  múlde kórmeıtin,  tipti  kórgisi kelmeıtin Asqar  Uzabaev  esimdi kórermen bul  fılmde adamdy kemsitý, jikke,  topqa bólý óte  basym jáne  bul  elimizdiń mádenıetsizdigin kórsetedi  dep  ashynady:  «Qazaqstan   qashan mádenıetti, adamdy onyń tek adam bolǵany úshin ǵana  syılaı  alatyn  deńgeıge jetedi.   Fıldegideı  semiz bolǵany  úshin mazaqtaıtyn  «ortaǵasyrlyq»  sanadan adamzat  áldeqashan alystap  ketken.       Fılmniń 1,5 mınýttyq treılerin  kórip-aq,  tolyq  adamdarǵa degen  jerkenishti kózqarasty  qalyptastyratynyn  baıqadym.  Aıtatyn nesi bar, Esentaeva keremet  sheberlikpen semizdiń rólin somdap  shyqqan, tipti usaq-túıek nárselerdiń ózi mádenıetsizdikti kórsetip  tur. Olardyń túsinikterinde, semiz adamdardyń ishinde tárbıeli, ózin kúte alatyndar  joq. Al,  aryqtaǵan boıda oǵan mádenıettilik qaıdan kele qalady?  Sonda, semizder «sıyr ma?».  AQSH-ta  tolyq adamdarǵa  degen teris  kózqarasty joıý úshin túrli sharalar jasalady. Al, bizde osyndaı adamdy  onyń denesine  qarap, jikke bóletin  fılm túsiredi. Qazaqstan  úshin  uıalamyn! Uıat-aı!».

     Kórermenniń oıy osy.  Kez-kelgen fılm  óziniń aıtar oıymen  qundy,  sonysymen este  qalady.  Árıne, adamdy onyń dene bitimine qaraı kemsitý uıat nárse!  Alaıda,  mundaı «Abaılańyz, sıyr» sekildi fılmder  sońy  aýrýǵa ákeletin  semizdiktiń aldyn-alýǵa kómektesetin  bolar  dep  seneıik.

Qatysty Maqalalar