Eki jarym jyl boıy «31-arnanyń» jańalyqtaryn aqparattyq habar taratý bóliminiń dırektory Gúljan Muqysheva basqaryp keledi. Belgili jýrnalıs, buǵan deıin avtorlyq saraptamalyq baǵdarlama jasaýmen aınalysqan telejúrgizýshi jańa jumysyna erekshe qulshynyspen kiristi. Onyń ústine, jas basshynyń moınyna úlken mindet júkteldi. Tapsyrma Qazaqstanda keńinen tanymal «Informbúro» jańalyqtar baǵdarlamasyn tolyqtaı jańashalandyrý bolatyn.
- Gúljan, siz kelgeli beri «Informbúroda» ne ózgerdi?
- Kóp nárse. Birinshiden, baǵdarlamanyń efırdegi ýaqyty ózgerip, keshki saǵat segizde kórsetiletin boldy. Ekinshiden, dástúrli jańalyqtar shyǵarylymyna jańashyldyq engizdik. Qazaq jáne orys redaksıalary bir mezgilde qatar jumys istep, eki tilde bir-birine uqsas jańalyqtar shyǵaratyn bolyp, kishigirim revolúsıa jasadyq.
«Informbúro» búginde úlken ujymǵa aınaldy. Ol – qazaq jáne orys tilderinde efırge shyǵatyn birtutas aqparattyq saǵat. Aıtpaqshy, jaqyn arada júrgizýshilerimiz eki tildi qatar alyp júredi dep josparlap otyrmyz. Máselen, Natalá Raım qazirdiń ózinde oıyn memlekettik tilde jetkize alatyn bolǵan. Biz bir saǵattyń ishinde aıtýly jańalyqtardy bolmasa, basqalaryn óte sırek qaıtalaımyz. Sonyń ózinde aqparatty ártúrli qyrynan jetkizýge tyrysamyz. Bizdiń táýligine 24 saǵat boıy jedeldikpen jumys isteıtin ózge aqparat agenttikterinen aıyrmashylyǵymyz – jańalyqty efırge daıyndaýǵa bir kún ýaqytymyz bar. Biz olarmen báselekesýge tyryspaımyz. Bizdiń maqsatymyz basqa. Keshke qaraı kórermendiń aldynda shyǵyp, kúnniń jańalyqtaryn ózimizshe qorytyndylaımyz. Iaǵnı, qubylysqa basqasha kózben qaraımyz, qaıda ne bolǵanyn aıtyp qana qoımaı, máseleni qalaı sheshý kerek, ary qaraı ne bolady degen suraqtarǵa jaýap izdeımiz. Kórermenge jaqyndaı túsý úshin ujymnyń redaksıalyq saıasatyn qaıta jasaqtadyq. Kúndelikti ómirden alynǵan tutynýshylyq jańalyqtardy kóbirek berýge tyrystyq. Máselen, qazaqstandyqtarǵa janarmaı, áleýmettik ómir, zań, qarjylyq saýattylyq salalarynda aqparattar jetispeıdi.
- Ujym sizdi qalaı qarsy aldy?
- Óte jaqsy. Biz búginde bútin bir áýletke aınaldyq. Meniń aldymdaǵy bir mindet osy bolatyn. Ujymnyń jańa tynysyn ashyp, birtutas aqparattyq saǵatty meılinshe qyzyqty etý úshin redaksıanyń basyn biriktirý kerek boldy. Sol sebepti men jańa ujymymdy zerttep-zerdelep, olardyń qabiletin qalaı ashýǵa bolatynyn túsinýge tyrystym.
Sóıtip, baǵdarlamada jeke-jeke jýrnalıserge bekitilgen turaqty aıdarlar paıda boldy. «Halyqtyq kapıtal» jáne «Narodnyı kapıtal» qarjylyq habary eki maýsym boıy sátti shyqty. Aıdarlardyń demeýshisi bolǵanyna qaramastan, kórermenderdiń arasynda da tanymaldyqqa ıe boldy. Janna Rahymjanovamen jáne Janar Joltaevamen birge materıaldarymyzdy meılinshe shıraq, qyzyqty, jalpaq jurtqa qol jetimdi ete otyryp, bankterdi aýyrtpalyǵyn bólisýge shaqyrdyq. Bizdiń ujymda naǵyz reporterlar bar. Áriptesterimniń arasynda, ásirese, «Sózdiń shyny kerek» baǵdarlamasynyń avtory ári júrgizýshisi Irına Sovetjanqyzyn erekshe qurmetteımin. Irına táýliktiń qaı mezgilinde, qandaı jaǵdaıda bolsyn jumysynyń bárin tastap, basyna qaýip tónip turǵanyna qaramastan qaınap jatqan oqıǵanyń qaq ortasyna bara beredi. Soǵan qaramastan ol – eki balanyń anasy. Irına jýrnalısik zertteý janryndaǵy materıaldaryn óz betimen usynýǵa laıyqty. Qazaqstandyqtardyń súıikti júrgizýshisi – Aıda Boranbaı – eki jyl buryn «Informbúro» baǵdarlamasy aıasynda óziniń «Juldyzdar jarqyraıdy» atty avtorlyq jobasyn jalǵastyrdy. Shoý-bzınes týraly aıdardy kórermender qatty jaqsy kórip ketkeni sonsha, onyń Youtube arnasyndaǵy jekelegen shyǵarylymdarynyń kórsetilim sany 1 mıllıonnan asyp ketken. Qazirde Aıda demalysta, ulynyń tárbıesimen aınalysyp jatyr. Biraq áriptesi Natalá Raımnan úlgi alyp, jaqyn arada efırge qaıta oralady dep úmittenemin. Sondaı-aq Astana qalasyndaǵy arnamyzdyń shef-redaktory Gúlbaný Ánıatqyzynyń dekrettik demalystan oralǵanyn da asyǵa kútip júrmiz. Men astanalyq korpýnkttiń keleshektegi jarqyn qadamyn Gúlbanýmen baılanystyramyn. Bizdiń redaksıada kez kelgen ýaqytta arqa súıeýge bolatyn eki adam bar. Olar – Bolat Múrsálim men Irına Evgeneva.
Biz jan-jaqty bolýǵa, barlyq kórermenniń suranysyn qanaǵattandyrýǵa tyrysamyz. Óıtkeni, biz, eń aldymen, otbasylyq arnamyz. «Informbúro» da otbasylyq kórsetilimge arnalǵan baǵdarlama. Bizdiń arnany er adamdar da, áıelder qaýymy da súıip kóredi.
Jumys istegen eki jyl ishinde sheberlik klasyn ótkizý úshin bizge Reseıden Alekseı Pıvovarov, Anton Hrekov, Dmıtrıı Dıbrov syndy múıizi qaraǵaıdaı jýrnalıser keldi. Sonyń arqasynda uıymshyl ujymǵa aınalyp, 2014 jyldyń aıaǵyna qaraı aqparattyq baǵlardamalar arasynda kósh bastadyq.
«Informbúronyń» reıtıńik jáne úlestik kórsetkishteri sharyqtap, alǵa shyqty. 2015 jyldy baǵdarlamanyń úlesi 19%-ben qorytyndyladyq (TNS málimetteri). "31-arnadaǵy" áriptesterimizdiń aıtýynsha, bul baǵdarlamanyń uzaq jyldyq tarıhyndaǵy rekordtyq kórsetkish eken. Sol sıaqty men de 2015 jyly STS
- Siz uzaq jyldar boıy elimizdiń aqparattyq keńistiginde jumys istep keldińiz. Búgingi tańda elimizdiń aqparattyq alańynyń ereksheligi nede dep oılaısyz?
- Iá, biz qazir aqparattyq tehnolgıalar zamanynda ómir súrip jatyrmyz. Aqparattar aǵynyn toqtatý múmkin emes. Sát saıyn ózgerister oryn alýda. Sol sebepti de búgingi tańda aýdıtorıanyń aqparattyq jańalyqtardy kórgisi keletini zańdylyq. Al biz olardyń pikirlerine, qaralym sanyna qarap, kórermenderdiń qandaı oqıǵalardy qamtyǵanymyzdy qalaıtynyn qadaǵalaımyz. Sonymen birge ınternet-aýdıtorıa men telearna kórermenderi eki bólek. Olardyń qyzyǵýshylyqtary bir-birine múlde uqsamaıdy. Qazaqstandyqtardyń bir toby keıde áleýmettik jelide ne bolyp jatqanyn da bilmeıdi. Men ony avtorlyq jobamen jumys istegen ýaqytta túsindim. Onda apta saıyn Qazaqstan boıynsha 100 shaqty adamǵa saýalnama júrgizýge arnalǵan «Halyqtyq IQ» degen aıdar bolǵan. Sol kezde halyqtyń jartysynan kóbi sol ýaqytqa deıin qyzmette alty jyl qatarynan otyrǵan premer-mınıstrdiń túrin tanymaǵan kezde jaǵamdy ustaǵanym bar. Sodan bastap, aýdıtorıanyń talǵamyna baǵa bergen ýaqytta ońaı qatelesýge bolatynyn bildim. Qatelespeý úshin túısigińizge ǵana júginesiz.
Al Internetti damytýǵa keletin bolsaq, Informburo.kz portalyndaǵy áriptesterimiz bul salany da jetik meńgergen. Qazirde biz «Informbro» baǵdarlamasy úshin Youtube arnasyna qarajat salýǵa tyrysyp jatyrmyz. Mamandardyń aıtýynsha, buǵan ál-aýqatymyz jetkilikti. Máselen, Baıan Esentaeva týraly bir ǵana materıaldy teleefırge shyqqannan keıin bir saǵattyń ishinde 100 myńǵa jýyq adam kóredi. Bul qazaqstandyqtardyń basym bóligi Internetten teledıdar kórgendi unatqannyń ózindegi kórsetkish. Olarǵa saǵat saıyn, mınýt saıyn jeliden aqparat baqylap otyrýdyń qajeti joq, 31 arnany qosyp, ózderi jaqsy kóretin telehıkaıalary men jańalyqtaryn kórse jetkilikti.
- Jańalyq shyǵarý kezinde áriptesterińizben birge qandaı qıyndyqtarmen betpe-bet kelesizder?
- «Informbúro» dese, halyqtyń kóz aldyna adal jýrnalıser elesteıdi. Bul shynymen de solaı. Sol sebepti bizdiń shyndyqty aıtqanymyzdy unatpaıtyndar tarapynan shabýyldar jasalyp, tipti keıde sotqa da berip jatady. «Informbúronyń» bedeli óte joǵary. Bizben basqalar sanasady. Materıaldarymyz efırge shyqqannan keıin osyndaı áser qaldyratyny maǵan unaıdy. Basynda belgili-bir adamdardyń jeke múddesine kedergi keltiretin aqparat taratqanymyz úshin bizdi aıyptaýǵa, toıtarys berýge tyrysady. Al odan keıin máselege joǵary jaqtaǵylar aralasyp, qıyndyqty sheshýge kómektesedi. Tipti bir sújet úshin oqıǵa ornyna premer-mınıstrdiń ózi baryp, biz kótergen máseleni birge kótergen kezi boldy. Bolmasa, bizdiń jańalyqtarymyz Parlament qabyrǵasynda talqyǵa túsedi. Jedel kómekke muqtaj jandar týraly habar jasasaq, az ýaqyttyń ishinde olardyń ómiri túbegeıli ózgerip, úıli bolyp, basqa da jaǵdaılary jasalady. Mundaı oqıǵalar bizdi alǵa jetelep, halyq tarapynan qoldaýdy sezgen saıyn jumys isteýge degen yntamyz arta túsedi.
Bizdiń basty mindetimiz – óz kásibimizdi jetik meńgergen maman bolý, máseleni ádil jáne obektıvti kózqaraspen sheshý, eń basty tutynýshymyz – kórermenimizdiń múddesin esten shyǵarmaý.
Áriptesterimiz aıtpaqshy, tikeleı efırge shyǵý – ǵaryshqa bir ret ushyp qaıtqanmen teń. Ásirese, shuǵyl jańalyqtar efırge shyqqan ýaqytta redaksıanyń telefondary jarylyp kete jazdaıdy. Adamdar sol jańalyq týraly óz pikirlerimen bólisý úshin efır ýaqytynda redaksıaǵa qońyraý shalady. Árıne, qolymyzdan kelgenshe, olardy tyńdaýǵa tyrysamyz. Bir jaǵynan, bizdi baǵalaıtyny kóńilimizge dem beredi.
- Jalpy jumystan, sonyń ishinde «Informbúrodan» qandaı ómirlik tájirıbe jınaqtadyńyz?
- Munda alǵash kelgen ýaqytta maǵan bıznes-jospar jasa dedi. Bul bir jaǵynan jańa, ekinshi jaǵynan qyzyqty tapsyrma bolatyn. Óıtkeni televızıanyń qazanynda basshy, menedjer retinde qaınaısyń. Ónimdi jaı usynyp qana qoımaı, onyń meılinshe suranysqa ıe bolýyn, qajetti jerden tabylyp, qajetti materıaldan turýyn qamtamasyz etesiń. Jáne osy mehanızmderdiń bári kedergisiz bolýy kerek. Bir jaǵynan, bizde kúshtep jumsaý ádisi júzege aspaıdy. Bizdiń qyzmetkerlerdi kerek ekenin sezdirip, jigerlendirip, belsendirip otyrý kerek.
Men «31-arnada» úlken tájirıbe jınaqtadym, jaı emes, kásibı mamandar ujymyn basqarý ońaı emes. Áriptesterimnen, basshylarymnan kóp nárse úırendim. «Informbúroǵa» árdaıym qoldaý kórsetip , bastamalarymyzdy demep otyratyn bas dırektorymyz Baǵdat Qojahmetov myrzaǵa, onyń orynbasary Evgenıa Gýláevaǵa alǵys aıtamyn. Munda jumys isteýge bar jaǵdaı jasalǵan, árdaıym kúsh-qýatyń tasyp júretinin sezesiń. Áriptesterimizben birge ártúrli trenıńterge jıi shyǵamyz, breınshtormıng ótkizemiz, bir-birimizden úırenemiz, únemi damý men izdený ústindemiz. Tájirıbe almasý prosesi úzilmeıdi. Óıtkeni biz – telearnamyz, kórermenniń suranysyn qanaǵattandyryp otyrýǵa tıispiz. Bul ujymǵa kelgeli ózimniń ózgergenimdi baıqadym, aqylym tolysyp, jumysqa degen kózqarasym ózgerdi. Men úshin bul mańyzdy. Sol úshin 31 arnaǵa alǵysym sheksiz.
