Eshkimniń ataǵyna da, saqalyna da qaramaı, qatań tosqaýyl qoıatyn zań qabyldaýǵa tıispiz!
Jarylǵysh mınany jasyryp qoıǵannan, ol jarylmaı qalmaıdy… Men bul sózdi osydan onshaqty jyl buryn zańdy tórine otyra almaı kele jatqan Til daýyna baılanysty jazǵan edim…. Endi Din týraly da osy sózimdi qaıtalaýǵa týra kelip tur ókinishke oraı…
Iá, 18 shilde kúngi dúısenbide Almatyda eldi dúrliktergen qandy oqıǵa boldy!.. Aıta beretin atyshýly terrorlyq atys Almatynyń qaq ortasyna da keldi!..
Buryn ınternet pen telearnalardan kóretin terrorlyq áreketterdi búginde qazaqstandyqtar da óz kózderimen kórýge májbúr bolyp keledi! Almatyda birneshe jerde qanisher men polıseıler arasynda kanquıly atys boldy. Úsh polısıa qyzmetkeri men eki turǵyn qaza tapty. Aýyr jaralanǵandar – 7, olar aýrýhananyń jansaqtaý bólmesinde jatyr.
Túnde bir jeńil júristi áıeldi óltirgen, kúndiz polısıa basqarmasyna shabýyl jasap, polısıa qyzmetkerlerin bytyrlatyp atyp tastap, tipti olardyń birin tegin taksı etip minip alǵan, kóshede emin-erkin avtomatpen taırańdap júrgen qylmysker búkil Almatyny bir ózi bir saǵattaı bir ýysynda ustady… Bes adamdy óltirip, tipti, atynan at úrketin Ulttyq Qaýipsizdik komıteti departamentine baryp, oıran salǵan… Eger qylmysker bireý emes, eki-úsheý nemese onshaqty bolsa, ne bolmaq? Oılaýdyń ózi qorqynyshty ǵoı…
Qolyna avtomat ustaǵan qandyqol qylmysker Almatynyń kóshesinde emin erkin saıran salǵanyn áleýmettik jelilerde qaptap júrgen vıdeolardan kórip, kýá boldyq. Almatydaǵy 5-6 jerde bolǵan oırandy kórip, bir rota DAISH sodyrlary kelip qaldy ma desek, bir-aq adam eken… Sonda bizdiń sanynan jer qaıysatyn polısıamyz jurtty shýlatyp, qyryp júrgen bir qaraqshyny sonsha jerde saırandatyp qoıyp, sonsha ýaqyt qolǵa túsire almaı ne bitirgen?.. Jerin qorǵaýǵa mıtıńige shyǵatyn azamattardyń ne oılaǵanyn kúni buryn bilip qoıyp, úıinen shyqpaı jatyp, bas salatyndar nege qylmyskerdi kóshede esirtip qoıǵan? Aqyry ne boldy? Bes adamnyń ómiri jazyqsyz qıyldy! Artynda ańyrap, ata-anasy, jary, bala-shaǵasy qaldy… Qandyqol qylmyskermen atysta sońǵy demine deıin aıqasyp, sheıit ketken polısıa qyzmetkerleriniń ımany salaýat bolsyn dep, otbasylaryna kóńil aıtamyz.
Bizdiń bir túsinbeıtinimiz, bas polıseı – İshki ister mınıstri Q.Qasymov sýyq habardy estı sala Almatyǵa sýyt ushyp kelmeı, Prezıdent ótkizgen keshke tamanǵy Qaýipsizdik Keńesi jıynyna deıin Astanany aınalshyqtap júrgen be sonda? Prezıdent Qaýipsizdik Keńesinde: “Sen óziń de bar!”-demese, qashan kelmekshi bolǵanyn tipti túsinbeı qaldyq..
QR Prezıdenti N.Nazarbaev Almatydaǵy oqıǵany “terrorlyq akt” dep atady. Árıne, bul qandyqol qylmysker elimizde esirip alǵan teris dinı aǵymnyń ókili ekeni birden belgili boldy. Ulttyq Qaýipsizdik Komıteti tóraǵasy Vladımır Jumahanov Elbasyǵa esep bergen Qaýirsizdik Keńesinde 27 jastaǵy qylmysker Rýslan Kúlikbaev buǵan deıin eki ret sottalǵan, sálafıttik aǵymnyń ókili ekenin málimdedi.
Bul bıik minberden jasalǵan málimdeme – búgingi terrorlyq aktini dinı aǵymdarǵa jolatpaı, “jáı buzaqynyń qylyǵy” dep, jaýyp qoıýǵa jantalasyp jatqandarǵa naqty jaýap bolýy tıis.
Birinshiden, teris aǵymdarǵa qatysy joq qylmyskerler jeke adamdarǵa ǵana shabýyl jasaıdy. Al ekinshiden, jat aǵymnyń jankeshtisi aldymen quqyq qorǵaý organy qyzmetkerlerin qyrýdan bastap, memlekettik mekemelerge, jalpy qoǵamǵa, elge qarsy terrorlyq shabýyl jasaıdy. Bul jerde búgin ekinshisi bolyp turǵanyna el kýá bolyp, ekiniń biri aıtyp, jazýda.
Al sonda biz talaı jyldan beri ne qarap otyrmyz? 2011 jyly «Dinı qyzmet jáne dinı uıymdar» týraly zań qabyldanar kezdiń qarsańynda “Qazaq úni” gazeti elimizge kim kóringen kelip, dini men teris aǵymdaryn taratyp júrgendikten, 1992 jyly qabyldanǵan, solqyldaǵan, bylqyldaǵan “Dinı nanym-senim bostandyǵy jáne dinı birlestikter týraly zańdy” qataıtyp, jat aǵymdarǵa tosqaýyl qoıýdy talap etip, Úndeý jarıaladyq. Oǵan sol kezdegi Bas múftı Ábsáttar qajy Derbisálige kirip, qol qoıdyryp, Dinı basqarma “qarjymyz joq” dep aýzyn qý shóppen súrtkesin, ózimiz jetisip turmasaq ta, gazetimizdiń myńdaǵan danasyn artyq shyǵaryp, búkil elimiz boıynsha barlyq meshitterge óz kúshimizben taratqan edik. Sol keıingi qabyldanǵan zańda da, basty máseledegi talaptardyń qataıa koıǵany shamaly boldy…
Din ulttyń, memlekettiń rýhanı tiregi bolǵandyqtan, onyń berik bolǵany mańyzdy. Al bizdiń el táýelsizdik alysymen qaptaǵan túrli dinı aǵymdarǵa qarap, “Qazaqstanda táýelsizdik ulttyq ustanymymyzǵa jat aǵymdarǵa berilgen eken” dep oılaýǵa bolady. Qazir búkil álemdi shýlatyp otyrǵan Islam atyn jamylǵan aǵymdar, sálafıt-ýahabıtterden basqa da Iegova kýágerleri, másihshiler, krıshnaıtter qaptap júr.. Bir ǵana Iegova kýágerleri uıymynyń Qazaqstandaǵy 2012 jyly qaıta tirkeýden ótken dinı birlestiginiń ózi -59! 2012 jyly Krıshnaıtterdiń 10 dinı birlesigi tirkelgen. Búginde qazaqtar baspana salatyn 10 sotyq jer tappaı júrgende, krınshaıtterdiń Almaty oblysy Qarasaı aýdanynyń ózinde 13 jer ýchaskesi bar. Ony mise tutpaǵan olar osy aýdanda 42,8 gektar jer men taǵy 9 jer ýchaskesin alamyz dep, oǵan EQYU-ǵa deıin aralasyp, dúnıeni shýlatqany keshe ǵana edi. Al Iegova kýágerleriniń Qalqamandaǵy qamaly at shaptyrym jerdi alyp jatyr… Bular sańyraýqulaqtaı qaptaǵan saentologtar, bahaılar, mýnıtter deı me, jat aǵymdardyń basty-bastylary ǵana… Qazaqtyń kórnekti jazýshysynyń balasy, belgili kásipker jáne saıasatker bolyp tanylǵan jannyń bul kúnde osy jat aǵymdar jeteginde ketip, bárinen aırylǵanyn belgili…
“Qazannan qaqpaq ketse, ıtten uıat ketedi” degendeı, ýahabıtteriń, sálafıtteriń qaptap, bılik tarmaqtaryna da jaıǵasyp alyp, ıdeologıalyq saıasattaryn ımenbeı-aq júrgizip kele jatqanynyń saldary óte aýyr bolyp tur. Atap aıtqanda, sońǵysy keshe ǵana bolyp, izi sýymaǵan Aqtóbedegi eki ret terrorlyq áreket, Tarazdaǵy atyshýly terrorlyq akt, ana jylǵy Almatydaǵy Aqkenttegi atys kezderinde jáne basqa aımaqtardaǵy qandy oqıǵalarda da qanshama jazyqsyz polısıa qyzmetkerleri men beıbit turǵyndardyń qaza bolýy… Ulttyq dástúri berik irgemizdiń irı bastaýy… “Aýrýyn jasyrǵan – óledi” degendeı, jasandy jasyryp kelgen aýrýymyzdyń asqyna bastaýy..
Qazir meshitke Juma namazǵa barǵanda birden baıqaısyń, kelte balaq, uzyn saqaldylardyń ózi tar meshitte taltaıyp tura qalyp namaz oqýlary áli azaıar emes…
Ulttyq qundylyqtarymyzdy tabandaryna taptap, ata-babanyń atyn aıtqyzbaı, qazaq úshin qasıetti árýaqtarǵa quran baǵyshtatpaı, balany áke-sheshesine qarsy qoıyp, kelinge sálem saldyrmaı, úı ishinen úı tigip kele jatqan bul teris aǵymǵa toqtaý bola ma, joq pa, bizdiń Qazaqstanda? Olar úshin qazaqtyń qazynasy – ulttyq salt-dástúriniń bári “dushpandyq, aqymaqtyq” árekettiń naq ózi! Abyz Asan qaıǵy, dara Abylaı, dana Abaıdan bastap, din bilmes, dymbilmester de, alty aı arab elderinde oqyp kelgen olar shetinen dárisqoı ǵulama-mys!.. Murtsyz saqaldardyń ultsyz “nahaldarǵa” aınalýyna bar jaǵdaıdy jasap berip otyra bermeı, memleket óziniń qudiretti quzyryn kórsetýi tıis! Qazaqtyń ustanǵan dástúrli dini men diline “revızıa” júrgizip, reforma jasaý úshin repressıaǵa qumar bul ýahabıt-sálafıtter qazir úlken kúshke aınaldy… Olardyń ókilderi bılik tarmaqtarynda talaıdan beri taırańdap júr… Bizdiń bılik bireýiniń sózi jaqsy, bireýiniń kózi jaqsy dep, erkinsitip-esirtip júrýiniń kesiri qazir mıllıondarǵa tıýde! Táýelsiz memlekettiń irgesin shaıqaýǵa jetip qalǵan bul teris aǵymnyń qandy joryqtaryn qamsyz tamashalap otyrmaı, tez arada eshkimnniń ataǵyna da, saqalyna da qaramaı, qatań tosqaýyl qoıýymyz kerek!
Ózbekstan men ózge elder jasaǵan qatań tazalaý-jazalaý nege bizdiń Qazaqstannyń qolynan kelmeıdi? Eger óz qolymyzdan túk kelmeıtin bolsa, onda Ózbekstannan attaı qalap, maman aldyraıyq…
Teraktige – keri akt, ol teris dinı aǵymdarǵa qarsy qatań zań qabyldap, memlekettik deńgeıde kúresý bolmaq. Basqa jol joq ekeni basqa salmaq salmaı-aq belgili bolyp tur!
Jasyryp kele jatqan jarylǵysh mınalardyń birinen soń biri jumys isteı bastaýy – osyny bildiredi!..
Qazybek ISA,
“Qazaq úni” gazeti
qazaquni.kz
