Elimizdegi eń ózekti másele turǵyn úı alý, halyqtyń ózin ózi baspanamen qamtamasyz etýi. Bul baǵytta 2005 jyldan beri birshama ister atqarylyp keledi. Ásirese memlekettik turǵyn úımen qamtamasyz etý jospary boıynsha 55 myńnan astam páter salynǵan. Boljammen bir qabatty, úsh bólmeli jer úı salýǵa jarty jyldaı ýaqyty ketedi. Al qurylysqa qajet qarajat kólemi 4-5 mıllıon teńge mańaıynda. Bunyń ózi únem. Sebebi kópqabatty úıden páter alý úshin keminde 15 mıllıon teńge qajet. Al ony qalta kótermeıdi - deıdi BAQ.kz tilshisi "Habar" arnasyna silteme jasap. Bul týraly Qamshy.kz habarlaıdy.
Qyzylordalyq Júzbaı Tańryqbaev 10 sotyq jerdi kezekte bes jyl kútken. Dittegenine jetken azamat endi jeke turǵyn úı qurylysymen aınalyspaq.
"Úı soǵýǵa arnalǵan jerge qolymyz jetti. Bul jer úıdiń soǵý quny ózimiz eseptep kórsek, 4-5 mıllıon teńge qarajat ketedi eken. Al ıpotekaǵa alatyn úıler 15-16 mıllıondaı bolady. Sondyqtan myna jer úı soǵý bizge tıimdi bolyp tur" - deıdi Qyzylorda qalasynyń turǵyny Júzbaı Tańryqbaev.
Shynymen, jeke baspana salýdan qaraǵanda, satyp alý naǵyz ábigerlik is. Máselen, Krysha saraptamalyq saıtynyń mamandary otandyq statısıka komıteti keltirgen derekter negizinde qazaqstandyqtardyń baspanaǵa qol jetkizýleri úshin jalaqylaryn qansha jyl boıy jınap-terý kerek ekenin sanap shyqqan.
Mysaly, ortasha eseppen bir páter quny 14 mıllıon teńge delik. Ár óńirdiń eńbekaqy kólemi árqalaı ekenin eskersek, orta jalaqy kólemi 265 myń teńgeni quraıtyn Atyraý oblysy turǵyndary baspanaǵa tórt jarym jyl ishinde qol jetkizedi.
140 myń alatyn batysqazaqstandyqtar páterlerin 8 jyldan astam kútedi. Al bar joǵy 98 myń jalaqy kóretin Jambyl oblysy halqy turǵyn úıge 12 jyl boıy qarjy jınaıdy. Bunyń ózi halyq tamaq pen kıimnen, áleýmettik qajettilikten bas tartyp, jalaqysyn tek baspanaǵa jumsasa ǵana iske asady.
Turǵyn úı taýqymetin sheshý úshin mamandar túrli usynystar aıtýda. Sonyń biri – qurylys kompanıalarynyń ortaq qoǵamdyq qoryn qurý bastamasy. «Qarapaıym tilmen jetkizsek, ár qazaqstandyq azamat osy qorǵa aı saıyn bes júz teńge salyp otyrsa, jınalǵan qarjy merdigerlerge bólinip, baspana qarqyny ósip, turǵyn úı kezegi tez jyljıtyn edi», – deıdi olar. Ázirge bul tek usynys qana.
Memlekettik turǵyn úı baǵdarlamasy boıynsha beriletin úıler Astananyń sol jaq jaǵalaýynda 2007 jyldan bastap salynǵan. Odan beri 16 myńnan astam adam baspanamen qamtamasyz etildi. Olar – memlekettik, búdjettik qyzmetkerler jáne jas otaý baǵdarlamasynyń qatysýshylary. Mysaly, ótken jyldyń ózinde Astanada 4000 páter berilgen. Alaıda ishki mıgrasıaǵa baılanysty beriletin ótinishterdiń sany odan da kóp. Qazir 42 myńǵa jýyq adam turǵyn úıden áli dámeli.
"Halyqty turǵyn úımen qamtamasyz etý memlekettiń basty mindetteriniń biri bolǵandyqtan, qazir turǵyn úı kezegine turý tártibi de jeńildetilgen. Endi burynǵydaı qujat qabyldaý kezinde uzyn-sonar kezekke turmaı, ótinishterdi elektrondyq túrde e-astana.kz saıtyna tirkelip, tizimge ene alady" - deıdi Astana qalasy turǵyn úı basqarmasynyń bastyǵy Rýslan Ahmetov.
Elimizdegi páter alýdyń tıimdi joldarynyń biri – "Turǵyn Úı Qurylys Jınaq" bankinen ıpoteka alý. Sońǵy 8 jylda osy baǵytta elimizde jalpy kólemi 4 mıllıon sharshy metr bolatyn 55 myń 694 páter salynǵan. 2005 jyldan páterler kóptep salyna bastady. 25 myń. Al bıyl 7 myń páter tapsyrý josparlanyp otyr.
