Rıodaǵy qazaqstandyq sportshylardyń jetistikterine qýanyp jatyrmyz ǵoı. Al, Qazaqstannyń ózindegi jaǵdaı qandaı? Dúnıe júzilik bank sarapshylarynyń pikirinshe Qazaqstan ekonomıkasy quldyraǵan ústine quldyraýda. Qazaqstan ekonomıkasynyń ósý qarqyny 2011 jyly – 7,5% bolsa, 2012 jyly –5%, 2014 jyly – 4,4%, 2015 jyly – 0,9% boldy. Endi eń bir taǵdyr talaıly kezeń 2016 jyl bolǵaly tur.
Kárim Másimov Úkimeti qolǵa alyp jatqan sharalar áli de ekonomıkany dóńgelentip jatqan joq. Qazaqstan jaǵdaıy sol burynǵydaı munaı baǵasyna óte táýeldi kúıde. Jaǵdaı 2017 jyldan bastap qana, onda da Qashaǵan munaı kenishi iske qosylǵannan keıin túzele bastaýy yqtımal.
Bul qıyn ahýaldan shyǵý úshin bilim-ǵylymǵa negizdelgen jekemenshik sektoryn damytý, ınstıtýttardy nyǵaıtyp, adam kapıtaly men materıaldyq kapıtalǵa barynsha mol ınvestısıa quıylýy kerek. Biraq ondaı mol ınvestısıany qaıdan alamyz? Kim beredi? Buǵan qosymsha AQSH-ta munaı barreline 50 dollardan tómendemeıtin baǵa ornyǵýy, Reseı men Qytaı ekonomıkasynyń keri ketýi tejeletindeı mańyzdy taǵy eki shart qajet.
Dúnıejúzilik bank sarapshylary jergilikti bıliktiń «Ekonomıkany kúrt serpiltemiz» dep jar salǵan málimdemelerine kerisinshe Qazaqstanda soǵan laıyqty ishki tetikter bar dep eseptemeıdi. Aıtalyq, «Nurly Jol» baǵdarlamasy qansha tyrashtanǵanmen el úshin lokomotıvke aınala almaǵan. Tipti baǵdarlamanyń ózi sandaǵan problemalar týǵyzýy yqtımal kórinedi. Óıtkeni, baǵdarlama búdjetten emes, Ulttyq qordan qarjylandyrylyp jatyr. Ekonomıkany ártaraptandyrý sharalary qyzyq bolǵanda jeke sektordyń emes memlekettiń úlesin ulǵaıtyp barady. Birneshe jyl buryn ekonomıkadaǵy memleket úlesi 40% bolsa, byltyrǵy jyly ol 43% jetti.
Jyldan jylǵa Ulttyq qordan alynǵan qarajat kólemi de orasan ulǵaıyp barady. Kepildendirilgen transfert mólsheri jylyna 8 mlrd dollardan aspaý kerek. Al Dúnıejúzilik bank derekterine qaraǵanda 2013 jyly Ulttyq qordan $11 mlrd dollar, 2015 jyly 16 mlrd dollar alynǵan. Osylaı shekteýsiz jumsaı bersek endi birneshe jyldan keıin «qazannyń túbi» kórineri anyq.
Qazaqstan ekonomıkasy keri ketkeni sonshalyq, Ortalyq Azıa elderiniń arasynda aýtsaıder bolyp tur. Ortalyq Azıada Ózbekstan (bıyl 6,5%) ekonomıkalyq kóshbastaýshy elge aınalmaq. Damýshy elderdiń jyldyq jalpy ósimi 4,4 % bolsa, Qazaqstandyki 2016 jyly eń myqtaǵanda 1,1 paıyzǵa ázer jetpek. «Alǵa, Qazaqstan!» dep júrip alǵa emes, artqa ketip bara jatqanymyzdy qashan túsinemiz?!
Marat Toqashbaevtyń Feısbýktegi paraqshasynan alyndy
