Japonıada kóshede shyna­shaǵy kesilgen kisi kórse onyń ıakýdza tobynan ekendigin birden biledi. Qylmystyq top múshesiniń óziniń shynashaǵyn shaýyp tastaýy ar jolyndaǵy samýraıdyń usta­ny­mymen baılanysty eken. Mafıalyq toptyń adamy ekendigin denesindegi tatýırovka tańbasyna qarap ta biledi. Osyndaı erekshelikteri bolmasa japon mafıasynyń Amerıka, Italıa, Sıngapýr, Ońtústik Koreıadaǵy qylmystyq klandardan ózgesheligi joq. Qaısy top bolsyn, kishisi úlkenine baǵynatyn, mafıalyq qaǵıdalardy berik ustanatyn júıe ekeni kórinedi. Basqa elderdiń mafıalyq toptary el kózinen tasa bolsa, Japonıada kerisinshe kóz aldyda. Iakýdza músheleri qoǵamnan jasyrynbaıdy. Keıbir derek kózderine sensek, ıakýdzanyń jyldyq tabysy 1 trln. ıen bolady eken. Kiristiń teń jartysy narkobıznesten túsedi. 

1951 jyly «Nashaǵa tyıym salý» jónindegi zań qabyldandy. Fılopon óndiretin júzdegen hımıalyq laboratorıalar jabyldy. Soǵan qaramastan 1960 jyldary mafıa geroın saýdasyn kúsheıtti. 1964 jyly Tokıo olımpıa­dasy qarsańynda Úkimet nashaǵa qatysty qatań sharalar qabyldady. Nashanyń saýda tory joıyldy. Tabys kózinen aırylǵysy kelmegen ıakýdza Ońtústik Koreıamen baılanys­ty nyǵaıtady. Elde nashaqorlar sany ósedi. 1985 jyly Japonıa Úkimeti Ońtústik Koreıa tarapymen nashaqorlyqqa qarsy kúres jumystaryn jetildiredi. Bul kezde elde geroın, kokaın, marıhýanasyz kún kóre almaıtyndardyń sany ósip ketken edi. «Bul jóninen Japonıa 30 jyl burynǵy Amerıkany kóz aldyǵa ákeledi» deıdi mamandar. Jyl saıyn japon polısıasy 25 myń nasha satýshy men tutynýshyny quryqtaıdy eken. 

Iakýdzanyń múmkindigi nashamen shektelmese kerek. Ol pornografıa, adam saýdasy, avtomobıl saýdasymen aınalysady. Reseı mamandary Qıyr Shyǵysqa eski japon avtomobılderin tasý isine de ıakýdza qatysty dep esepteıdi. Japonıa terorızm qaýpinen ada emes. «AÝM Shınrıkıo» terorıstik sektasynyń áreketteri alańdaýshylyq týǵyzýda. Tarıhtaǵy terrorlyq áreketterdiń biri retinde 1995 jyldyń 20 naýryzynda Tokıo metrosynda oryn alǵan oqıǵany aıtýǵa bolady. Ýlaný nátıjesinde 13 kisi mert bolyp, 6000-nan astam adam jaralanǵan. Polısıa bul sektanyń 200-den astam múshesin quryqtady. Sot 2004 jyly sekta jetekshisi Shıoko Asaharany darǵa asý túrindegi eń aýyr jazaǵa kesti. Bul jaza osy uıymnyń 12 múshesine qatysty da qabyldandy. Úsh múshesine halyqaralyq izdeý jarıalanyp, 5 mıllıon ıen kólemindegi syıaqy taǵaıyndaldy. 

Japon polısıasynda 2330 qylmystyq topqa bólingen 90 myń qylmysker tirkeýli. Oıyn bıznesi, qarý-jaraq saýdasy, narkobıznes jáne pornografıa mafıanyń qozǵaýshy kúshine aınalǵan. 

Sharafat Jylqybaeva