Búginnen bastap Májilis komıtetterinde aýys-túıis bolyp, jumystaryna kirisken depýtattar zańdarǵa tolyqtyrýlar men ózgerister engizýdi qolǵa ala bastady.
Sonyń ishinde qoǵamda ózekti máselege aınalǵan ekstremızm men terorızmge qarsy kúreske arnalǵan zań jobasyn ázirleýge kirisýde. Osyǵan baılanysty 20-ǵa jýyq zańǵa ózgerister men tolyqtyrýylar engizý kózdelip otyr. Sonyń ishinde Qylmystyq kodeks, Qylmystyq prosesýaldyq kodeks, Ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly kodeks, ekstremızm men terorızmmen kúres zańnamasy jáne taǵysyn taǵy degendeı.
Osy oraıda zańdardy qaıta qarastyryp jatqan depýtattar pedofılderge de qatysty máseleni qarastyrsa degen bala tárbıelep otyrǵan barlyq analardyń tilegin qosqymyz keledi.
Pedofılıa aýrýyna (psıhıkalyq buzylý, kóptegen jynystyq aýytqýlardyń biri) shaldyqsyn-shaldyqpasyn balalarǵa «shabýyl» jasaıtyndar kún saıyn artpasa, azaıar túri joq.
Deni saý, aıaq-qoly bútin, eńgezerdeı erler de kóshede alańqaıda oınap júrgen oıyn balalaryna «qumartqanyn» qoıatyn emes.
Oǵan tipti mysal keltirip jatýdyń da qajeti joq. Keshegi Aqtaýda zorlanyp, hal ústinde jatqan alty jasar qyzdyń taǵdyry, Shymkentte 4 jasar qyzdy zorlaǵan pedofıldiń azǵyndyǵy, sol sıqáty jer-jerde urlanyp zorlanǵan balalardyń taǵdyrymen oınaǵan pedofılderge qatysty qatań bir jaza qoldanylsa bul dertten de aıyǵarmyz.
QR Bas prokýratýrasy Quqyqtyq statısıka jáne arnaıy esepke alý jónindegi komıtetniń tóraıymy Sáýle Aıtpaevanyń dereginshe, pedofılderdi nemese kámeletke tolmaǵandardyń jynystyq tıispeýshiligine qarsy qylmystar jasaǵan adamdardyń derekteri bazada saqtalady.
Aıtýynsha, pedofılderdiń Qazaqstanda tirkelýi 1991 jyldardan bastalǵan eken. Qazirgi ýaqytta bazada 1 200-den astam esim bar. Belgisiz, tirkelmegen, anyqtalmaǵan pedofılderdiń sany qansha ekeni belgisiz.
Ásirese sońǵy ýaqytta jıilep ketken bala urlaý men bala zorlaý (onyń ishinde kámelet jasqa tolmaǵan jasóspirimder de bar) isi órship ketken. Kúnde joǵalǵan bala... Zorlanǵan bala...
Sol sebepti de elimizdiń birqatar analary búgin jumymtaryna kirisip, zańdardy qaıta qarastyryp jatqan Parlamenttegi depýttattardan pedofılderge qatysty zań shyǵaryp, olardy qatań jazalaýdy suraıdy.
Aıta keteıik, buǵan deıin kópshilik tarapynan pedofılderdi «qaıta súndetteý kerek» degen usynystar bolǵan.
«Sábıqumarlar» máselesi bizdiń elde ǵana emes, kórshiles Reseı, Ýkraına, Moldava elderimen qatar AQSH sıaqty alpaýyt memleketterdiń de basy aýyrtqan negizi problemasyna aınalyp otyrǵany bar. Biraq árqaısysy árqalaı kúresedi. Máselen, Reseıdiń burynǵy prezıdenti Dmıtrıı Medvedev pedofılderge hımıalyq súndetteý jazasyn usynyp, tıisti zań jobasyn daıyndaýdy aıtqan bolatyn.
Esterińizge sala keteıik, buǵan deıin ǵalamtorda «pedofılderge qandaı jaza qoldanylýy kerek?» degen saýalnama júrgen bolatyn. Onda saýalnamaǵa qatysýshylardyń jartysynan kóbi, ıaǵnı 52,61 paıyzy qylmyskerlerge ólim jazasy qoldanylýy tıis dese, 26,87 paıyzy qoǵamda keńinen talqylanǵan «hımıalyq ádispen» jazalaýdy qoldaıtynyn aıtqan eken.
Aıta keteıik, hımıalyq jolmen jazalaý ádisi AQSH, Kanada, Shvesıa, Polsha, Moldava syndy birqatar memleketterde áldeqashan qolǵa alynǵan.
Indıra Qýat
