Osydan 30 jyl buryn bolǵan kóterilistiń kýágeri Shynar Búrkitbaeva bizge Jeltoqsan oqıǵasy týraly baıandap berdi. Ol búginde «Nur Otan» partıasynyń Respýblıkalyq qoǵamdyq qabyldaý bóliminiń sarapshy-eksperti.

Sol kezde S.M.Kırov atyndaǵy QazMÝ-dyń jýrfagynda oqıtynmyn. Jataqhanada bolatynbyz. Tarsyldaǵan esik daýsynan oıanyp kettik. Tańǵy saǵat tórtte esik qaqqan bul kim boldy eken dep bir-birimizge úrpıe qaraǵan úsheýmiz ashar-ashpasymyzdy bilmeı, «Kim kerek?»- dedik jarysa esikke jaqyndap. Kórshi bólmedegi eki qyz da oıanyp esikke keldi.

— Búrkitbaeva osynda tura ma? – dedi arǵy jaqtan bireý.

— Iá, dedim júregim aýzyma tyǵylyp.

— Saratovtaǵy áskerden baýyry keldi, esik ashyńyz! — dedi álgi daýys.

Jeltoqsannyń basynda ǵana áskerge ketken baýyrym nege keldi eken degen oı lezde eles berip, esikti ashyp jiberdim.

Beıtanys eki aǵaı: «Búrkitbaeva, bizben tómenge júrińiz», — dedi. Besinshi qabattan birinshi qabatqa túskenshe aıaǵym qaltyrap, «Erzat qaıda, ózi nege esik qaqpaǵan»- dep, oıym san-saqqa júgirdi.

Beıtanys aǵaılar meni komendanttyń bólmesine kirgizdi. Bireýi maǵan qarsy oryndyqqa jaıǵasty da, ekinshisi terezeden salbyrap turǵan jipti tartyp qaldy. Qap-qara qalyń perde gúr etip, tómen túskende, qoryqqannan aıqaılap jibere jazdadym.

— Biz memlekettik qaýipsizdik komıtetinenbiz. Al siz, Búrkitbaeva Shynar Joldybaıqyzysyz, solaı ma? Ákeńiz Búrkitbaev Joldybaı Semeı oblysy, Úrjar aýdany, Lenın kolhozynda ınjener-elektrık bolǵan. 1982 jyly qaıtys bolǵan. Shesheńiz Búrkitbaeva Balqıa Nurjaqypqyzy sol kolhozdyń kásipodaq uıymynyń tóraıymy. Ekeýi de komýnıs. Qalaısha sizdi partıaǵa qarsy tárbıelegen? – dep qarsy aldymda otyrǵan tapaltaq sary jigit uzyn-sonar áńgimesin áriden bastady.

Shyrt uıqydan oıanyp, baýyrym keldi degennen áli de dámelenip otyrǵan men eshteńe túsinbeı dir-dir etem.

— Kimge qarsy, ne aıtyp otyrsyzdar? – dedim bir kezde ázer esimdi jıyp . «Meniń ata-analarym jaıly, baýyrymnyń Saratovqa áskerde ketkeni týraly qaıdan bile qoıǵan?» degen oılar basymnan zý-zý etip óte shyqty.

— Alańǵa kimmen shyqtyńyz? Kim sizderge ýaǵyz júrgizgen? Jasyrmaı shyndyqty aıtyńyz, biz bárin bilemiz, — dedi ekinshisi sózge aralasyp.

— Men, men… Men alańǵa barǵan joqpyn. Kim aıtty ony? – dedim jaltaryp.

— Joq, bardyńyz!-dep dúrse qoıa berdi. Men shoshyp kettim. Artynan qaıta sabasyna túsip:

— Jaqsylap esińizge túsirińizshi, qazir bar shyndyqty aıtsańyz, biz sizdi bosatamyz, sosyn bul áńgime bolǵan joq dep esepteımiz jáne sizdiń aıtqanyńyzdy eshkimge aıtpaımyz, — dedi tapal sary daýsyn jumsarta.

— Men… Biraq men barǵan joqpyn ǵoı, barmasam nemdi aıtamyn?

— Al sizdi kórgender bar.

— Kimder olar? – dedim daýsym dirildep.

— Sony bizge siz aıtasyz!

Men úndemeı qaldym…

***

Alańda jastar beıbit mıtıńke shyǵyp jatyr eken, biz de baraıyq dep, úsh qyz 17-si kúni vahtadaǵy qaraýyldy «nanǵa baramyz» dep aldap, alańǵa barǵanymyz ras edi. Biraq, shynyn aıtsam, keremetteı saıası saýattylyǵymyzdan birdeńe aıta qoıaıyq dep emes, qyzyqtap kórýge shyqqanbyz. Barsaq, soldattardan tor quryp tastaǵan, aralarynan syǵylysa ótip, qalyń topqa kirip kettik. Aıqaı-shýdan eshkim-eshkimdi bilip bolar emes, bir-biriniń qolynan ustap alǵan qyz-jigitter trıbýnada turǵandarǵa qarsy umtylady. Aldynda turǵan mıllısıonerler olardy keri qaraı ıteredi. Kenet, bireý bizge «Óleń aıt» degendeı, bárimiz «Meniń Qazaqstanymdy» aıta jóneldik.

«Meniń elim, meniń jerim,

Gúliń bolyp egilemin».

Beıne bir-birimizdi aldyn ala daıyndap qoıǵandaı, óleń bitken soń: «Qazaqtar alǵa!» dedi bireý uran tastap. Qalyń top alǵa lap berdik. Taǵy soldattardyń soqqysy tıip, keri qashtyq.

-Qashpańdar, alǵa! – dedi bireý aıqaılap. Taǵy alǵa jyljydyq. Arada qansha ýaqyt ótkenin bilmeımin, barýyn jaı qyzyq kórip barǵanymyzben, alańǵa kirgen soń, qanymyz qyzyp ketken. «Qazaqstanǵa qazaq basshy qoıylsyn!» , «Doloı Kolbına!» dep uran tastaǵandardy qoldap biz de ózimizshe aıqaılap qoıamyz. «Meniń Qazaqstanymdy» shyrqaımyz.  Shyrqaǵan saıyn ishimizde belgisiz bir kúsh paıda bolyp, odan saıyn jigerlene túsemiz. Birimizdiń qolymyzdan birimiz tas qyp ustap alǵanbyz. Quddy bireý solaı isteńder dep ámir etkendeı. Aldyńǵy qatardaǵy qyzdar men jigitter trıbýnaǵa umtylyp, birdeńe aıtqylary keledi. Olardy qarýly soldattar keri ıterip, jibermeıdi. Bir kezde bizden bir kýrs joǵary oqıtyn qyz júgirip trıbýnaǵa shyǵyp ketken. Ne dep aıqaılaǵanyn jurt estigen joq. Qolyn sermep birdeńeler aıtqan boldy, biraq ony ıtermelep túsirip jiberdi. Oǵan yzalanǵan jastar taǵy alǵa qaraı lap bergen. Sóıtkenshe bolmaı, satyr-sutyr taıaq tıip keri qaıtqanbyz. Kenet aldaǵy jaqtan bireý «Óldi, óldi!» dep aıqaılap jiberdi. Tolqyǵan jurttyń aıaq astynda qaldy ma, álde aıaǵy taıyp qulady ma, alde jandy jerine taıaq tıdi me, kim bilsin, áıteýir bir qyzdyń ólgenin estigen soń, ashynyp kettik. Jigitter mılısıanyń patrúldik mashınasyn tóńkerip tastady. Birnesheýi jabylyp «Lovıte ıh!» dep aıqaılady. Bir mıllısıoner qasyndaǵylaryna ámir etip, satyr-sutyr tóbeles bastalyp ketti.

Qasymdaǵy birge kelgen qyzdardyń qaıda ketkenin bilmeımin, álgilerge qarap turǵanda, aıyrylyp qalyppyn. Qaı jaǵyma qasharymdy uqpaı, ańtarylyp qalǵanmyn. Bir mılısıa jigit júgirip bara jatyp, «Ket bul jerden, ólesiń!»  degende baryp esimdi jıdym. Shamasy, jumysy bolǵan soń eriksiz ámirdi oryndap júrgen bireý bolýy kerek, ári jastarǵa jany ashıtyndaı bolyp kórindi, qansha degenmen qandas qazaq qoı…

Kesh qaraıyp ketken. Tońǵanymdy seze bastadym. Ne bolsa da, jataqhanaǵa jeteıin dep júgire jóneldim. Brejnev alańyndaǵy qandy qyrǵyn, ólgen qyz, aıqaı-shý oıymnan ketpeı qoıdy. Jataqhanaǵa qaraı jalǵyz ózim júgire berdim, júgire berdim…

Vahtadan demimdi ishime tartyp, qaıdan kelgenimdi bildirmeýge tyrysyp, jaıbaraqat óttim. «Gde byla?» — degen kezekshi orys kempirge artyma burylmastan: «Ý sestry», — dep jaýap berdim de, aldaýsyratyp joǵary kóterildim. Kelsem qyzdardyń kózi atyzdaı: «Qaıda júrsiń? Senen aıyrylyp qaldyq qoı, amansyń ba?» — dedi jamyrap.

Óz kórgenimdi áńgimeleı jóneldim. Olar ne kórgenderin maǵan aıtty. Sosyn bir-birimizge: «Alańǵa barǵanymyzdy eshkimge aıtpaımyz»,- dep ýáde berip, jatyp qaldyq.

Ekeýin qaıdam, ózim kópke deıin uıyqtaı almaı dóńbekshı berdim. Kóz aldymnan manaǵy kórinister ketpedi. «Ólgen qyz kim boldy eken? Endi áke-sheshesi qaıter eken?»- dep oıym san-saqqa júgirdi. Qulaǵymda «Meniń Qazaqstanym!» jańǵyryp jatty. Erteńinde joǵarǵy kýrstyń eki qyzyna ilesip alańǵa taǵy shyqtym. Bólmedegi qyzdardyń «Barma!» degenine qaraǵan joqpyn. Olar «Kýrator bilip qoısa, urysady»-dep qorqyp, shyqpady. Batyrsynyp barǵan bizderdiń de bitirgenimiz shamaly, qarany kóbeıtkenimiz bolmasa… «Qazaqtar alǵa, ýra!» deımiz de trıbýnaǵa qaraı lap beremiz, aldyńǵy jaqtaǵylarǵa dýbınka satyrlap tıgende, tolqyp keri sheginemiz, bar bolǵany órt mashınasynyń kóbigine malshynyp, silemiz qatyp qaıta qaıtamyz.

Ústimizge kóbik shashqanda taǵy joldas qyzdardan aıyrylyp qaldym. Jan-jaqqa bytyraı qashqanda, olar bir jaqqa, men bir jaqqa ketsem kerek. Áıteýir, júgirgennen júgirip, jer asty jolyndaǵy ájethanaǵa tyǵyldym. Qoryqqannan júregim aýzymnan shyǵyp keterdeı kúıde boldym…

Qansha bolǵanym esimde joq, bir zamanda shyqtym-aý syrtqa. Bireý ustap alardaı artyma qarap-qarap júgiremin. Urlyq jasaǵan adamdaı qýystanyp jataqhanaǵa endim. Qyzdar da alańdap otyr eken:

– Sen qaıda kettiń? Qorqyp kettik qoı, – dep aǵynan jaryldy. Shynymdy aıttym. Mine, bar bolǵany osy edi…

… Endi osynyń bárin myna eki jigitke qalaı aıtamyn?! Jan alatyn ázireıildeı tańǵy tórtte ne bastaryna kún týdy, meni tergeýge alyp? Ne búldirdim sonsha? «Oılanyńyz, shynyńyzdy aıtyńyz. Aıtsańyz bosatamyz», — deıdi. Siz dep sypaıy bolǵan túrlerin!

— Barǵan joqpyn eshqaıda! — dedim bir aıtqanymdy qaıtalap.

— Sizderdi alańǵa shyǵýǵa úgittegen kim? Jasyrmaı aıtyńyz, qoryqpańyz, eshkimge aıtpaımyz, bári osy jerde qalady, — dep aldaıdy taǵy. Men únsizbin. Olar bolsa óńmeńdep bolar emes. – Qasyńyzda kimder boldy, aty-jónin aıtyńyz, bolyńyz, otyramyz ba osylaı?-deıdi beıne bir olar emes, men olardy oıatyp alǵandaı.

— Men eshkimmen eshqaıda barǵan joqpyn, eshkimdi kórgen joqpyn! Neni aıtamyn sizderge? Alańda bolǵan joqpyn!- deımin ózimdikin qaıtalap.

Qoıshy áıteýir, ári áýrelep, beri áýrelep ıt qaıtqanda bosatty-aý. Tek bosatarda bizben ne aıtqanyńyzdy eshkimge aıtpaısyz dep shart qoıdy. Jaraıdy dep, basymdy ızep qutylǵanyma qýanyp ústige shyqtym.

Biraq, beker qýanyppyn. Ol kezde men bul tergeýdiń alty aıǵa sozylaryn qaıdan bileıin?..

«Qara bultty qoıýlatqan sabaq»

Kóp ótpeı mynadaı jaǵdaı boldy. Basymdaǵy qara bultty qoıýlatqan da sol oqıǵa. Bir kúni sabaqqa kelsek (kóterilisten biraz kún ótken), Ábilfaıyz aǵaı Ydyrysov óńi bir túrli bop keldi. Esikten kire salyp:

— Balalar, búgin bizde saıası sabaq. Ózderiń bilesińder, ótkende keleńsiz jaǵdaı oryn aldy. İship alǵan qazaq jastary kóterilis jasap, alańǵa shyqty, olardyki durys emes, árıne, — dep sózin kúmiljip bastady. – Endi soǵan sender bolashaq jýrnalıser retinde baǵa berip, óz pikirlerińdi ortaǵa salyńdar. Bizdiń sabaǵymyzǵa «qonaqtar» qatysyp otyr, -dedi.

Qandaı «qonaq» ekenin kim bilgen. Sóıtsek, olar «úsh áriptiń» adamdary eken. Arnaıy muǵalimderge eskertýsiz kelip, qazir osyndaı saıası sabaq júrgizesiz deıdi eken, baıǵus aǵaılarymyz ben apaılarymyz stýdentterge «abaılańdar» deýge da shamasy bolmaı qalady eken. Al «úsh áriptiń» maqsaty «teris» kózqarastaǵy jastardyń pikirin bilgen soń, tergeý júrgizý bolyp shyqty. Ábilfaıyz aǵanyń kúmiljip, biz birdeńe dep qoıa ma dep alańdap turǵany sol eken. Ony keıin bildik. Al sol sátte, shapshańdaý eki-úsheýimiz: «Nege Qazaqstanǵa qazaq basshy qoımasqa? Tilimizdi, dilimizdi túsinbeıtin bireýdi sonaý jaqtan ákelgeni nesi? Óz qazaǵymyzdyń ishinde de basshy bolatyndar tabylar edi ǵoı» dep qoıyp qalmasymyz bar ma? Ol jetpegendeı, men: «Dinmuhamed aǵany azdy-kópti eńbegi úshin halyqtyń aldynda alǵys aıtyp shyǵaryp salmady ma?»- degenim bar «kósemsip». Eki kúngi kóteriliste júrip, sál-pál saıası saýatymyz ashylyp qalǵan-tyn. Oǵan deıin saıasat degeniń mıǵa kirip shyqpaıtyn. «Komýnızmge bara jatyrmyz» dep keýdeni soǵyp júrgende tilimiz ben dinimiz umytylyp, endi bolmasa máńgúrtke aınalatynymyzdy qaıdan bileıik, biz paqyr. Ultyna jany ashyǵan keıbir aqyn-jazýshylarymyz: «Qazaq mektepteri men balabaqshalary azaıyp barady, tipti, joqtyń qasy. Almatynyń ózinde aınaldyrǵan bir ǵana №12 mektep bar, onyń ózi aýyldan kelgen balalarǵa arnalǵan»,-dep shyryldaǵany bolmasa, el basqarǵan ıgi jaqsylardyń barlyǵy derlik balalaryn oryssha oqytatyn. Ózderi de oryssha sóılep, basqalarǵa úlgi bolatyn…

Sonymen, sabaq ta bitti, meni de eki aǵa foıege jetelep ala jóneldi. Torǵa túskenimdi sonda bildim.

— Sizge bulaı aıtýdy úıretken kim? – dep suraqtyń astyna aldy.

— Eshkim emes, esim durys, oılaı alamyn, — dedim yzalanyp.

— Sonda siz partıaǵa qarsysyz ǵoı, ózińiz komsomolsyz, áke-shesheńiz be teris tárbıe bergen? Álde ýnıversıtette osylaı úıretedi me?-dep susty kózderin maǵan qadady.

Men úndemedim.

Sol kúnnen bastap artyma ańdý qoıyldy. Kim ekenin kórmesem de, bilmesem de, olar meniń qaıda, kimmen ne aıtqanymdy bilip qoıady. Birese, «Túnde aýyldan mamań keldi» dep, birese tańǵy 5-6 da «Joldas qyzyń shaqyrady» dep, komendanttyń bólmesine aparyp, suraqtyń astyna alady. Esikten kire sala, qara perdeniń jibin tartyp qap, gúr etkizip, jerge túsiredi de, eski áýenmen, jaılap qana: «Sonymen kim-kim bardyńdar? Dostaryńnyń aty kim?»– dep suraqtaryn jipke tize bastaıdy.

Qazir oılasam, qara perde psıhologıalyq shabýyl shyǵar, qorqytýdyń tásili eken ǵoı. Bireýge birdeńe aıtýǵa, telefon arqyly úımen sóılesýge, qorqatyn boldym. Aldyńǵy tergeýde bizben sóıleskenińizdi eshkimge aıtpańyz dese de, ishime syımaı, jan dosym Rozaǵa aıtyp jylaǵanmyn. Biraq, oǵan eshkimge aıtpa dep ótingen edim. Ol ant bergen. Ekinshi barǵanymda «aǵalarym»: «Biz saǵan eshkimge tis jarma degen edik, sen Rozaǵa aıtyp qoıypsyń ǵoı, nege olaı jasadyń?» – dep qyspaqqa alǵan. Sodan bastap Roza ekeýmizdiń aramyz sýyp ketti. Satyp ketenine qatty ókpeledim. Biraq, oǵan aıtpadym. Aıtpa degen. Endi oılaımyn, bálkim dos ekenimizdi bilgen soń ádeıi aıtyp, oıymnan tústi me eken? Áıteýir, aramyz osy oqıǵadan soń buzyldy.

Menimen birge «úsh áripterdiń» kárine bólmeles qyz Gúlnur da ilikken. Birinshi kúni alańǵa birge barǵanbyz. Onyń bizden 4 jas úlkendigi bar, orys tobynda oqıtyn. Ulty uıǵyr, ádemi qyz edi. Ony da shaqyrady tómenge, meni de. Biraq bir-birimizdi ymmen uǵamyz. Men kelgen soń ol ketedi nemese kerisinshe. Biraq, kóp uzamaı (1-2 aıdan soń ba, esimde qalmapty) ol qutylyp ketti. «Ultym uıǵyr, ózim ınternasıonalıspin, partıaǵa qarsy emspin» dep gazetke maqala jazdy. Ol týraly ekeýmiz ájethanada sóılestik. Basqa jerde sóılesýge qorqamyz…

Eń qıyny, dúnıede bir sózdi qaıtalap mıdy aýyrtqan bolar, sirá. «Kimmen bardyń , kim úıretti, kimder shyqty alańǵa?» degen sózder ábden jyndy qyldy. Olar da jalyqpaıtyn jandar eken, keıde aldaýsyratyp, kóńilińdi basqaǵa aldap, bóten birnárse aıtyp otyryp, arasynda jattandy suraqty qoıa qoıady. Men bolsam, jıyrylyp daıyn otyramyn.

— Bilmeımin, kórgem joq eshkimdi, — deımin dirildep. Ótirik aıtqanyńdy sezedi.

— Sonda da bardyń ǵoı, biraq eshkimdi kórgen joqsyń, — dep aınaldyryp qaıta suraıdy.

— Barmasam qalaı kórem? – dep jaltaramyn. Qoıshy, áıteýir, ıt pen mysyqtaı ańdysyp, arbasyp, tarasamyz. Áli esimde, 1987 jyly jańa jyl túni álgi eki aǵamyz «quttyqtap» kelipti. Gýlá kózin qysyp meni foıege shaqyryp aldy da:

— İshpe, olar bizdi mas qylyp surap almaqshy, — dep tez ishke kirip ketti.

Úlkendigi ǵoı, meniń ańqaýlaý jas ekenim ras. Biraq, araq-sharapty onsyz da ishpeıtinmin. Degenmen eskertkeni ǵoı. Gýlá álgilerge shampandy ashtyrmady. «Joq, biz ishpeımiz, rahmet, uıyqtaýymyz kerek», — dep, tez-tez shyǵaryp salǵan. Sóıtip júrip, qysqy sesıa da aıaqtaldy. Alańǵa júgirip shyqqan shyǵysqazaqstandyq Gúlnárdy (Áshimova — avt.) oqýdan shyǵarǵan.

«Alańda júrgen sýretimizdi bir tanysymyz jyrtyp, jep qoıypty»

Qysqy kanıkýldan kelsem, «aǵalarym» aldymda tur. Bolǵan shyǵar desem, tóbemnen bireý tastaı sý quıyp jibergendeı boldy. Taǵy tanys suraqtar, taǵy júıke tozdyrý, o toba, mundaı da bolady eken-aý?! Ne degen sharshamaıtyn jandar?! Biraq, jumystary sol bolǵan soń qaıtsin?

«Endi sýret boıynsha jumys istep jatyr eken»,- dep estidim tanys balalardan. Sýretten tapqandardy oqýdan shyǵaryp jazalap jatqan kórinedi. Biraq, ázirge meniń sýretim tabylmasa kerek. «Úsh kúnnen soń kórge de úırenesiń» deıdi ǵoı, úsh áriptegilerge etimiz úırenip qalǵan, foıede kórsek, amandasyp ótemiz. Keıde ózderi Gýlá ekeýmizge nemis tilinen aýdarma jasaýǵa kómektesedi. Arasynda «Kimmen bardyń alańǵa?» dep suraǵyn qoıyp qoıady, denem tez dir ete qalady da, sosyn boıymdy tez jıyp: «Barǵan joqpyn» dep tómen qaraǵan boıy aýdarmany kóshire beremin. Rasymen, meniń sýretim tabylmady.

Maqpaldyń aıtýynsha, bizdiń sýretterimizdi tarıh fakúltetiniń stýdentter partıa uıymynyń hatshysy Aıtqazy kórip, baıqatpaı jeńine tyǵyp alyp shyǵyp, maıdalap jyrtyp, jutyp qoıypty. Ol Maqpaldy unatatyn. Bizdiń birge júretinimizdi biletin. Meniń basymda tóbesi teri, aınalasy jún uldardyń malaqaıy edi. Sheshem baýyrym ekeýimizge ekeýin satyp alyp bergen. Erzat ózinikin joǵaltyp alyp, menikin kıip júrgen. Týra sol kóterilisten on shaqty kún buryn, bolmaı áskerge suranyp ketkende malaqaıymdy ózime tastap ketken. Bálkim, sýrettegi malaqaıǵa qarap, meni qyz dep eshkim oılamaǵan shyǵar… Aıtqazynyń tanýy múmkin edi.

Múmkin ol Maqpaldyń júregin jaýlaý úshin «osyndaı jaqsylyq jasadym» dep ádeıi aıtty ma? Ne dese de, Qudaı saqtap qaldy.

«Ómir boıy tisterińnen shyǵarmańdar…»

…Jazǵy sesıa bastalyp jatqan. Aýdıtorıada daıyndalyp jatqanbyz. Taǵy meni syrtqa shaqyrdy. Tanymaıtyn bir uzyn jigit. Dálizge shyqqan soń:

— Sonymen Shynar, aıtasyz ba, kimmen alańǵa barǵanyńyzdy? – dedi betime qarap. Shydamymnyń taýsylǵan jeri sol bolsa kerek. Jylap jiberdim.

— Meni aýrý qylasyzdar, ótkende júregim aýyryp dárigerge barýǵa týra keldi. Rektordyń atyna aryz jazamyn. Sizder maza bermedińizder, sol sebepti oqýdan shyǵamyn, ári qaraı bulaı oqı almaımyn, — dedim dirildep. Uzyn tergeýshi únsiz betime qarap turdy da teris aınalyp ketip qaldy. Odan qaıtip eshkim meni mazalaǵan joq. Gulnurdyń aıtýynsha, jataqhanada jatyp tergeý júrgizgen «aǵalar» bizdiń delolarymyzdy jyrtyp tastapty-mys. Esimde, solardyń bireýi maǵan: «Qaryndasym ótirik aıta almaıdy ekensiń, kózińnen kórinip tur. Biraq, keı jigitterden bekem berik ekensiń» degen. Soǵan qaraǵanda jandary ashyǵan bolýy kerek, qazaqtar ǵoı. Álde, dálel bolmady ma? Áıteýir, ómir boıy tisterińnen shyǵarmańdar dep eskertý jasady… Sol súreńsiz sýyq kúnderden beri 30 jyldaı ýaqyt ótipti. Biraq, júrektegi jara áli jazylar emes…

«Bul áńgimeni eshkimge aıtpaımyn dep ýáde bergen edim. Biraq, búgingi beıbit zamanda egemendiktiń mánin urpaǵymyzǵa túsindirý úshin esteliktermen bóliskenimiz jón. Jeltoqsan oqıǵasynda qandaı qatygezdikterdiń bolǵany tarıhtan málim. Biraq, sol kezde «qylmysker, nashaqor» atanǵan stýdentter búginde «Jeltoqsan qaharmany» atanamyz dep oılaǵan joq. Olardyń bar oıy — Táýelsizdik, egemendik edi» dedi Shynar apaı sóz sońynda. Elimizdiń qaýipsizdik qyzmetinen áli de bolsa Shynar apaıǵa habarlasyp turatyndar bar kórinedi…

                                                                                                                                                                                                                  Jazyp alǵan: Dana Maratova

                                                                                                                                                                                                                  Derekkóz:  szh.kz