Tazabekovtiń táýelsizdik týraly jazǵany baıaǵy jyraýlar men bı-sheshenderdi eske túsirdi

/uploads/thumbnail/20170709185517252_small.jpg

Muhamedjan Tazabek óziniń jelidegi paraqshasynda elimizdi Táýelsizdigimizdiń 25 jyldyǵymen quttyqtap, sonymen qatar qazirgi urpaqtyń keıbir is-áreketteri jaıly shyndyqty ashyna jazady. 

"Attan" degen aıǵaıdan aza boıy qaza bolǵan xalyqpyz. Qapıada jaý shaýyp, altyn bastar attyń qanjyǵasynda ketken ýaqyttarǵa tarıx kýá. Bes qarýyn bosaǵada ustap, "attan", "jaý japty", degende, dalaǵa dambalshań júgirip shyǵyp, beldeýdegi atqa jaıdaq minip, jantalasqan túnder babalarymyzdyń qanshama baqytyn urlaǵan edi. Arqa súıer erinen aıyrylyp, asyqty jilikteı ulynan aıyrylyp, jaýdyń qanjyǵasyna bókterilip ketken qanshama analarymyzdyń kóz jasy, kóńil sheri kári tarıxtyń alqymynda óksik bop tyǵylyp tur. Aıaqtar shashylǵan súıekke súrindi, aspandy bozdaǵan daýystar kernedi. "Ash otyrsaq ta, azat bolsaq eken, az uıyqtasaq ta, tynyǵyp tursaq eken" degen arman, aq sútpen qanymyzǵa daryp, zarly tilekpen júregimizge sińirilgen edi. Óshken jandy, ólgen tirildi. Babań qýandy, balań tý aldy. Tarylǵan peıilder táýbege kelip, alaýyzdyqty aýyzbirshilik jeńip, aq túıeniń qarny jarylǵan kúnge de jettik. Táýelsizdik aldyq. Qýandyq. Qomdandyq. 
Qandastarymyzdy qasymyzǵa aldyrtyp, qazanymdaǵy aspen bólistik. Júgire jóneleıik desek, jilik maıymyz jińishkergen eken. Tura umtylaıyq desek, tizemizge tuz úımelegen eken. Kóńil kóp nárseni qalaǵanmen, bulshyq et baǵynbaı áýre qylǵandaı. Júzdegen jyldar qamyt qajap, qamshy osyp, sińirge ilingen súıegiń qalǵan eken. "Ósek aıtýdy - pikir bildirý" dep, "satqyndyqty -shynaıylyǵym" dep túsinetin reńiń ǵana qalǵan eken. Sanyń da seldirep, sapań da suıylyp, sańlaq babalardyń salmaqsyz urpaǵy bop tur ekenbiz. Besikten adam shyǵara almaı, esikten maman shyǵara almaı sasqan jurt sabyryna súıenip, aqyryn bolsa da alǵa jyljyp barady. El bastar Er týǵan ekenbiz, abdyrasaq ta, adasqan joqpyz, dabyrlasaq ta, daýlasqan joqpyz. Soǵysty umyta bastadyq, soǵys kórgen sońǵy tuıaqtar da "kelmestiń kemesin kútip, jaǵada tur"... 
Biz eldigimizdi alǵan kezde dúnıeniń dıdary qubylyp tur eken. Memlekettik shekarań shegendelgenmen, aqparattyq sheptiń irgesi túrilip tur eken. Aýzy qısyq bolsa da alpaýyt elderdiń aıtqany bolyp, álsiz elder álemdik qaýymdastyqta paıdaly sheshimge silekeıi aǵyp, "zıandy sheshim" men "óte zıandy" sheshimniń bireýin ǵana tańdaýǵa quqyly ekenin túsinip, boısunǵan xalde boıyn túzeýde...
Qarý ustaǵan qarsylasymyz joq, qalam ushtaǵan pendeler mıyńa egelik qylyp, júregińe ámir etkeli júr eken. Ulttyq memleket quramyz dep ek, álem jahandanyp jatyr eken, mádenıetter mıdaı aralasyp, kókirek kózderi otarlanyp jatyr eken. Ana tildi ýaıymdap júrgende, ana bolǵysy kelmeıtinder paıda bolypty, perzentin dalaǵa laqtyryp, obal-saýapqa senbeıtinder paıda bolypty. Ata dindi úırensek dep júrgende, ata dástúrdi "kazaxskı prıkol" dep ájýalap, "ınternet-sheıxtarǵa" ıek artqan, júregi búlik, júrgen jeri bylyq shermendeler paıda bolypty. Jurttyń kóbi perzentin parasatty bolýǵa emes, pysyq bolýǵa beıimdeı bastapty. Joǵarǵy oqý orynyn bitirse joly bolady dep, elden erekshe qońy bolady dep, bilimdi bolǵanyna emes, dıplomdy bolǵanyna múddeli ata-ana kóbeıipti. "Jurt basqaryp, el bılemek" qabileti bar ma, joq pa, paıymdap kórmeı, balasyn bılikke ıtermelep, eńseli esikterdi ashyp, dalıǵan dálizderde júrgenine rıza bolady eken. Halyqtyń qaqysyn ózine olja sanaıtyn, memleket múddesin tıynǵa sata salatyn jymsıǵan jyltyr bet, jylan kóz jemqorlar osydan kep paıda bolady eken. Al ony kórgen jurt yza bolady. Yzaly eldiń nazaryn aýdaryp, yrzalyǵyna bólengisi keletin, aıyr tildi, tiken júrekti "dilmarlar" ınternet ıininde kútip otyr. Atqarǵan sharýasyn adam bilmeıtin pendeler taýsylyp sóılep, tapsynyp post jazyp, tanymaldyqqa ege boldy. Óz salasynda óndirgeni kóp, ónegesimen órnek salǵandar jaqqan kúıe, japqan jalaǵa aqtalyp áýre. Alla árnárseniń aqyryn bersin. Eń bastysy - el aman, jurt tynysh. "Budan jaman kúninde de toıǵa barǵan" qazaqpyz. Bardyń qadirin joǵaltqanda bilý maqsat emes. Basymyzda turǵan baqytymyz - táýelsizdigimiz baıandy bolsyn! 25 jyl - bizge kóp, tarıx úshin tamshy. Tamshydan - teńiz, kesekten - taý quralady. Biz kórgen 25 jyl - jarqyn bolashaqtyń, qýatty memlekettiń, mártebeli qaýymnyń irgetasy, bastamasy bolǵaı!

Qatysty Maqalalar