Izraıl armıasynyń Palestına halqyna jasap otyrǵan zorlyqty kúshi kún ótken saıyn qandy qyrǵynǵa ulasýda. Palestınanyń Gaza sektoryna (oblysyna) áskerı operasıa bastaǵanyna 1 aıdan asty. Evreı memleketiniń áskeri sońǵy úlgidegi soǵys tehnıkalaryn qoldana otyryp, Palestına terıtorıasyndaǵy qala, eldi mekenderdi aıaýsyz atqylaýda. Sonyń saldarynan búgingi kúnge deıin qaza bolǵan beıbit palestınalyq turǵyndardyń sany 1900 adamnan asty, al jaralanǵandar myńdap sanalady.
Basqynshy armıa palestınalyqtardy jas-kári demeı bombalap, raketamen atýda. Tank jáne BTR-diń qoldaýymen evreı soldattary Gaza qalasy men janynadǵy aýyldarǵa kirip, beıbit halyqty qyryp, úı-jaılaryn, meshitter men mektepterdi qıratty. Jerorta teńiz jaǵalaýyndaǵy soǵys kemeleri de raketa, artılerıamen atqylap, eldi mekenderdi talqandady. Bir ǵana mysal, ótken dúısenbi kúni Izraıl áskerleriniń atqan raketasy Gazanyń ońtústik sektoryndaǵy Rafah qalasyna ornalasqan BUU qardysyna salynǵan mektepti talqandady. Saldarynan 16 beıbit turǵyn, balalar qaıtys bolyp, 50-y jaralanǵan.
Al, ótken jeksenbi kúni Gaza sektoryndaǵy «terrorıster» jasyrynǵan nysanǵa soqqy beremiz degen jeleýmen shabýyl bastaǵan áýe kúshteri, halyq tyǵyz qonystanǵan aýdandardy raketamen soqqy berdi. Sıonıserdiń «terrorıst» dep atap otyrǵandary shyn máninde okýpanttardan óz jerin, elin qorǵaýǵa shyqqan adamdar. Palestınalyqtardyń ult-azattyq kúresi zańdy. BUU baqylaýshy-sarapshylary qaıtys bolǵan palestınalyqtardyń 90 paıyzy beıbit turǵyndar, shal-kempir, balalar ekenin málimdedi. Shyn máninde Izraıl úkimeti jappaı shabýyl jasaý arqyly palestınalyqtardy etnos retinde qyrý, al qalǵandaryn jerinen qýyp shyǵýdy kózdeıdi. Halyqaralyq quqyq normalaryn buzyp, qarapaıym halyqtyń qanyn tókken evreı sarbazdary búkil álemniń narazylyǵyn týdyrýda. Jaqynda Fransıa prezıdenti Fransýa OllandIzraıldiń jasap otyrǵan zorlyq áreketin aıyptap, Eýropa jáne Amerıka Qurama Shtattaryna bul qantógisti birigip toqtatý týraly usynys jasady.
Tarıhqa kóz jibersek, 1947 jyly Birikken Ulttar Uıymynyń Bas Assambleıasynyń № 181 Qararynda Palestına jerin ekige bólip, arab jáne evreı memleketterin qurý týraly jazylǵan. Alaıda, 1948 jyly 14 mamyr kúni BUU qurǵan komısıanyń sheshimin buzyp, bir jaqty evreı memleketin jarıalap jiberdi. Sóıtip, Izraıl Palestınanyń arab memleketin qurýyna múmkindik bermeı soǵys ashty. Sol arqyly 1949 jyly Palestına jeriniń 20 paıyzyn basyp alyp, óz terıtorıasyna qosty. Óıtkeni, olardyń negizgi maqsaty - Palestına arab jerin tutasymen Izraıldiń quramyna qaratyp alý. Sonyń saldarynan Izraıl 7 mıllıon palestınalyqtyń 3,5 mıllıonnan astamyn óz jerinen kórshi arab elderine: Egıpet, Sırıa, Lıvan, Iordanıa jáne basqa memleketterge qýyp shyqty. Bundaı qatygezdikti Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıin Izraıl úkimeti ǵana jasap otyr. Palestındikter Arab jáne musylman elderi, burynǵy Keńes Odaǵy, Eýropadaǵy demokratıalyq uıymdardyń qoldaýymen Iaser Arafattyń basqarýynda kúresin jalǵastyrdy.
Aqyry, AQSH-tyń mámilegerlik áreketiniń arqasynda Izraıl premer-mınıstri Ishak Rabın jáne Palestına ult-azattyq uıymynyń tóraǵasy Iaser Arafat 1993 jyly Norvegıanyń astanasy Oslo qalasynda bitimgershilik kelisimine qol jetkizdi. «Oslo kelisimine» sáıkes Izraıl 2000 jylǵa deıin Palestınanyń bólek derbes memleket bolýyna kelisim berdi. Amerıkanyń burynǵy prezıdenti Bıll Klınton Taıaý Shyǵys máselesin oń sheshýge kóp áreket jasady. Osyǵan oraı Gaza sektorynan jáne palestınalyq Iordan ózeniniń Batys jaǵalaýynan okýpasıalaýshy evreı qarýly kúshteri shyǵaryldy. Alaıda atalǵan terıtorıany Izraıl áskerı blokada jasap, qorshaýda ustady. Biraq, revanshtyq pıǵyldaǵy sıonıser Taıaý Shyǵysta beıbitshilik ornatýǵa qarsy shyǵyp, beıbitshilikke jol ashqan ózderiniń premer-mınıstri Ishak Rabındy atyp óltirdi.
Keıin Izraıl memleketiniń bılik basyna ekstremıst, qandyqol Arıel Sharon kelgen soń «Oslo kelisimin» buzyp, Palestınanyń bólek memleket bolý josparyn tas-talqan etti. Ol Quran Kárimde jazylǵan Islamnyń qasıetti qalasy «Ál-Qudys» Ierýsalımde ornalasqan «Ál-Aqsa» meshitine áskermen basyp kirip, ondaǵan arabtardy atyp óltirdi. Buǵan arabtar qarsylyq kórsetip, aqyry eki el arasynda soǵys oty qaıta tutanǵan.
Taıaý Shyǵys máselesinde beıbitshilik kelisimin aldymen buzatyn Izraıl tarapy ekenin kórýge bolady. Ekstremıstik baǵyttaǵy sıonıs «Lıkýd» partıasynyń basshysy, qazirgi Izraıl premer-mınıstri Benámın Netanáhý Palestına ult-azattyq kúresin júrgizýshi «Hamas» qozǵalysyn múldem joıý maqsatynda osy jolǵy áskerı shabýyldy uıymdastyrdy. Okýpasıalanǵan Palestına jerinde 3 evreı azamatynyń ólgenin sebep qylyp, olardyń ólimin eshbir dálelsiz «Hamas» músheleri uıymdastyrǵan dep jala japty. Bunyń óz sebebi bar. Qazirgi ýaqytta Palestına halqyn qorǵaıtyn arab memleketteri qataryndaǵy Sırıada azamattyq soǵys júrip jatyr. Lıvanda turaqty úkimet joq. Egıpette áskerı tóńkeris arqyly bılikke kelgen general pármensiz jaǵdaıda. Iordanıa koróli batysshyl saıasat ustanady. Osyny paıdalanǵan B.Netanáhý Palestınanyń sharýashylyq ınfrastrýktýrasyn, búkil elektrostansıalaryn, jalpy ekonomıkasyn, memlekettik qurylymyn kúıretý maqsatynda áskerı shabýyl jasady.
Izraıldiń osy zamanǵy qýatty qarýly kúshteri, birde-bir zeńbiregi, tanki, áskerı tikushaqtary, joıǵyshtary (ıstrebıtelderi), bombalaýshy ushaqtary, (bombardırovshık) áskeri joq elge shabýyl jasaýy - bul naǵyz bir halyqty joıyp, genosıd jasaý dep túsiný kerek. Al, Izraıl aqparat quraldary búkil álemge «palestınalyqtar bizdi raketamen atqylap jatyr», dep múlde jalǵan aqparat taratýda. Shyndyǵynda basqynshylardan óz jerin, úıin qorǵaý úshin palestınalyqtar sheberhanalarda qoldan jasalǵan «Qasym» degen snarád-raketalarmen qarsylyq kórsetýde. Arabatar bar bolǵany polısıa qyzmetkerleriniń qolyndaǵy eski «Kalashnıkov» avtomatyn paıdalanyp júr.
Ókinishke oraı, bul qantógisti toqtatýda Birikken Ulttar Uıymy naqty qadamǵa barmaı otyr, al AQSH tikeleı Izraıl agresıasyn qoldap, járdem berýde. Batys Eýropadaǵy memleketter Vashıngtonnan jasqanyp, ashyq túrde Palestına halqynynyń qyrǵynǵa ushyraýyna kóz jumyp otyr. Reseı bolsa ózi Ýkraınanyń Qyrymyn basyp alyp, Donesk jáne Lýgansk oblystaryndaǵy separatısterge járdem berýmen álek. Al, Qazaqstan Palestına-Izraıl qaqtyǵysyna qatysty pozısıasy aıqyn bolmaýda. Biz «Azıadaǵy ózara yqpaldastyq jáne senim sharalary jónindegi keńesti» basqaryp otyrǵan el retinde Izraıldiń Palestına halqyna jasaǵan agresıasyn aıyptap, toqtatýǵa is-áreket jasamadyq.
Izraıl áskeri Gazany ábden talqandap, halqyn qyryp, aldyna qoıǵan áskerı maqsatyn oryndaǵan soń endi 72 saǵattyq atysýdy toqtatý týraly sheshim qabyldady. Biraq, áskerı tehnıkalary Gaza sektoryn qorshap, shekarada daıar tur. Kez-kelgen ýaqytta Gaza turǵyndaryn atqylaýǵa ázir.
Álem halqynyń narazylyǵyn týdyrǵan Izraıl agresıasyna qazaq halqy da ún qosyp, óz pikirin bildirýi kerek.
S.Qaldybekuly, profesor
Murat Almasbekuly, jýrnalıs
