Qasqyrdyń ózge ańdardan dara, olardyń eshqaısysyna uqsamaıtyn qasıetteri kóp. Muny qazaq jaqsy bilgen. Qasqyr jaıynda qazaq halqynda qalyptasqan uǵym-túsinikterdi Qamshy aqparattyq agenttigi oqyrman nazaryna usynady.

1) Qasqyr eshqashan da eki ret jup qurmaıdy.

2) Terisin tirideı soıyp alsań da, qyńsylap dybys shyǵarmaıdy.

3) Qanshyǵy, ıaǵnı qurtqasy ómirinde biraq ret bóltirikteıdi.

4) Kúshik kezinen asyrasań da, quıryǵyn bulǵańdatyp erkelemeıdi.

5) Ittiń ıesi bolǵanymen, bóriniń Táńirisi bar.

6) Jazda taýǵa, qysta jazyqqa umtylady.

7) Bóltiriktese, janyndaǵy eldi mekenderdiń malyna shappaıdy.

8)Qazaq qasqyrdyń atyn atamaǵan, qutyryp ketedi dep oılap, «ıt-qus» dep ataǵan.

9) Qasqyrdyń terisinen jasalǵan ishikti belsizdikke ushyraıdy dep jas jigitterge kıgizbegen

10) Qasqyrdyń ishigin jamylǵan adamdy boran bolsyn, yzǵar bolsyn ala almaǵan.

11) Qasqyrdyń terisin 1-2 saǵat bóstek qylyp otyrsańyz, kúni boıy deneńiz qyzyp júredi.

12) Terisin aıaq-kıimge ultaraq qylyp salsańyz, tabanyńyzadan esh ýaqytta sýyq ótpeıdi.

13) Qazaq bórini kıeli dep «pir» tutqan.

14) Qazaq halqy kóne zamannan baıraǵyna kók bóriniń beınesin beınelegen.

15) Qasqyrdyń júregimen balany aýyzdandyrsa, ol bala qasqyrdaı alǵyr ári tegin bolmaıdy yrymdaǵan.

16) Qasqyrdyń tisin,tyrnaǵyn adam balasy boıtumar qylyp taǵyp júrse, til-kózden ada bolady dep uqqan.

17) Áıeliniń aıaǵy aýyr kezde er adam túsińde kók bóri kórse, onda ol tekti bala týady joryǵan.

18) Qasqyrdyń nájisi jatqan jerge buralqy ıtter t.b. jolamaıdy.

19) Qasqyr esh ýaqytta ıttiń kúshigin baýyryna baspaıdy, al ıt qasqyrdyń kúshigin baýyryna basa beredi. Qazaq tektileri ár túrli jaǵdaılarǵa baılanysty keıbir azamattardyń naǵashysynyń qolynda bolyp keıin óz jurtyna kelse, ıtemgen -sútemgen dep ataǵan, ıaǵnı eki kıeli árýaqty emgen.

20) Qasqyrdyń asyǵy men ıttiń asyǵy bir-birine uqsamaıdy

21) Uılyqqan qasqyrdy qazaq atpaǵan, órshelnip ketedi dep oılaǵan. Jazataıym atyp qalsa, ekeýin de atyp alýǵa tyrysqan. Óıtkeni bireýi aman qalsa, sol kúnnen bastap sol aýyldyń malyna, janyna shabýyl jasaǵan. Atqan ańshynyń malynan bólek bala -shaǵasyn qyryp
ketýge tyrysqan.

22) Qasqyrdyń terisin ılep, qaınaǵan sýǵa birneshe ret salsanyz da, ózine tán ıisi eshqashan da joǵalmaıdy.

23) Qasqyrdy qazaq halqy eshqashan da azaptap óltirmegen, kıesinen qoryqqan, qurmettegen. Eger de azaptap óltirse, jamandyqqa ushyraıdy nemese urpaǵyna zıan keledi dep oılaǵan.

24) Ómirde qasqyrdaı aılaker, uıymshyl, aqyldy jyrtqysh joq.

25) Qasqyr qysta borandy kúnderi kúnine 100 shaqyrymnan astam jortady.

26) Ańshylar qasqyr aýlaǵa shyqqanda, myltyǵynyń uńǵysynyń aýzyn jaýyp qoıatyn bolǵan, sebebi qasqyrlar neshe shaqyrymnan bolsa da myltyqtyń ısin sezip qoıady.

27) Qasqyrdyń tisi tıgen, qasqyr talaǵan maldy qaıta qatarǵa qosylmaıdy dep soıyp tastaǵan.

28) Qasqyr maldyń ulyǵy túıege tıispegen, kıesin tanyǵan. Eger de túıe shógip jatsa, ústinen sekirip ótken.

29) Bóltirigine tamaǵyn qusyp bergen.

30) Bir top bolyp ótse de, ıaǵnı úıir bolyp, bir izben júrgen, soqpaq jasamaǵan.

31) Áziret Áliniń kúshi jetige bólinse, qazaq halqy bireýi qasqyrdan dep uqqan.

32) Qasqyrdyń tisi tik bolmaıdy aıqasyp qalady, tym qatty ashyqqanda aýzyn ashyp júredi, óıtkeni jaǵy qarysyp qalady.

33) Ańshylar qasqyrdy qýǵanda bir jaǵynan qýǵan, ábden sharshaǵanda ekinshi jaǵynan uryp alǵan, sebebi qasqyrdyń moıny da buralmaı, qarysyp qalady.

34) Qasqyrdyń ishigin kıip atqa jaqyndasa, at úrkip, mingizbeı qoıady.

35) Qasqyrdyń kózi óte ótkir bolady,túnde shamsyz da qyp-qyzyl bolyp janady.

36) Qasqyr dybysty 10 shyqrymnan estıdi, ıisti túgel ajyrata alady.

37) Jany qysylǵanda eki-úsh metr bıiktikten sekirip ótip kete beredi.

38) Úıirdi bastap júretin arlandary bolady.

39) Saryǵan tezek tastaǵan jerine 3 nemese 7, 14, 21 kúnde áıteýir bir soǵady jáne eski qoraǵa qudyq qystaýǵa bir soqpaı ketpeıdi. Ańshylar osyny bilip, dál sol jerlerge qaqpan qoıǵan.

40) Bóltirigin týarda apanyn sýdan qashyq qylmaıdy, 2-3 shaqyrymdaı jerden qazady.

41) Jańadan týǵanyn Soqyr, Maıtaban, Qaraqulaq, Bóltirik, Kókserek dep ataıdy, qatigezin Qorqaý bóri, keıde shógel deıdi.

42) Terisin sypyryp alǵannan keıin de etine shybyn-shirkeı qonbaıdy, qurttamaıdy, qatqan bolyp jata beredi, ısin sezgen birde -bir ań ettiń mańyna da jolamaıdy, ıtter qasqyrdyń óleksesi bar úıdiń mańynan aýlaq júredi.

43) «Qasqyrdyń terisin sypyrsań da, tektiligin sypyra almasyń» degen ata-babalarymyz.

44) Qorasyna ala-arqan kergen ata-babalarymyz, malǵa shappaıdy dep yrymdaǵan.

45) Qasqyr borandy kúni qutyrǵan.

46) Qasqyr eshqashan da ólekse etti jemeıdi, tek balǵyn jas etti jegen, ustap alǵan jemtigimen ystyqtaı qorektengen, bir jegende on kelideı et jegen.

Asan Turabaev