Memleket basshysy, Elbasy Nursultan Nazarbaev halyqqa joldaýlarynyń birinde: «Agroónerkásiptik keshen týraly aıryqsha aıtqym keledi, onyń damýy arqasynda biz bir mezgilde elimiz úshin asa mańyzdy eki mindetti – azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýdi jáne eksportty ártaraptandyrýdy sheshemiz» dep atap ótti. Rasynda da kez-kelgen eldiń damýy óziniń turǵyndaryn azyq-túlikpen qamtamasyz etý máselesine tikeleı baılanysty.. Memleket ekonomıkasynyń ózegi sanalatyn agrarlyq sala aldynda turǵan mindetter men mejeler de aýqymdy ekendigi ras. Bul turǵyda Qazaqstandaǵy azyq-túlik qaýipsizdigi men ony sheshýdegi jáne atalǵan saladaǵy ınovasıalyq ilkimdi isterdi iske asyrýdaǵy agroónerkásip keshenderi jáne ortalyqtarynyń múmkindigi men basymdyqtary aıtarlyqtaı ekendigi jasyryn emes.
Osy oraıda, ýnıversıtet rektory, QR UǴA akademıgi, profesor Ǵalymqaıyr Mutanov: «Jańa ındýstrıaldy-ınnovasıalyq damý baǵdarlamasynyń besjyldyǵynda qazaqstandyq joǵary oqý oryndarynyń aldynda modernızasıa boıynsha aýqymdy mindetter tur. Qazirgi kúnde ýnıversıtetter ǵylym men ınovasıaǵa basymdyq berýi qajet» degen edi. QazUÝ qalashyǵynda stýdentter tájirıbesin keńinen júrgizý maqsatynda jasyl tehnologıalar aımaǵynda qurylyp, jylyjaı jáne akvaponıka, jel energetıkasy men qatar bıogazdy qurylǵy iske qosyldy. Ondaǵy basty maqsat Álternatıvti energıa alýdyń tásilderin tolyqqandy meńgerý men qatar EKSPO – 2017 Astana qalasynda ótip jatqan halyqaralyq kórmege qoıylatyn ýnıversıtet jas ǵalymdarynyń ǵylymı-ınnovasıalyq jańalyqtarynyń alǵysharty retinde iske qosyldy.
Bıylǵy jyly ýnıversıtet Agrobıostansıasynda aýylsharýashylyq salasyndaǵy ǵylymı-ınnovasıalyq jumystar men bıologıa jáne bıotehnologıa mamandyǵynyń 3 kýrs stýdentteriniń óndiristik praktıkasy qarqyndy túrde júrgizildi. Bul turǵyda jalpy 10 gektardy quraıtyn ǵylymı-óndiristik ortalyq aýmaǵynda 3 gektarǵa jýyq alqapta bıdaıdyń erekshe surypy, 2 gektar aýmaqta jońyshqa, 3 gektardan astam jerge kartop, sábiz, qyzanaq, qıar, taǵamdyq jáne sándik asqabaq, qaýyn, bolgar buryshy, oramjapyraq, askók jáne sypyrǵy ósirilýde.
Óndiristik praktıka bastalysymen, tehnıkalyq qaýipsizdik sharalarymen jáne terıtorıa erejesimen tolyǵymen tanystyrylǵan stýdentter Agrobıostansıa aýmaǵyndaǵy nysandarymen, aýla aǵashtarynyń sanyn anyqtaý, aqtaý, shaǵyn jylyjaıda (kóshethana) bir jyldyq gúlderdi otyrǵyzý, sýarý jáne baptaý sharalyryna jumyldyryldy.
Tr Aestivium L 42 hromosomada A,V,D genomdarǵa ornalastyrý tásiliniń syzbanusqasyn qurastyrý, resıpıent jáne donor sorttarynyń hromosomalaryn aýystyrý úshin syzbanusqa qurýdy jáne aýmaqtaǵy floradan: ósimdikterden gerbarıı jınap, olardyń morfologıalyq qasıetin, klasyn, tıpin anyqtady. Topyraq quramynda kezdesetin azot fıksasıalaýshy bakterıalardy anyqtap, mıkroskop arqyly baqylady. Salaýatty ómir saltyn ustanatyn belsendi stýdentteriniń qyzdar komandasynan voleıboldan sporttyq oıyndar uıymdastyrylyp, jeńimpaz komandaǵa syılyqtar men alǵys hattar úlestirildi.
Bıologıa jáne bıotehnologıa fakúltetiniń dekany, QR UǴA korespondent múshesi, profesor Bolathan Zaıadan jáne Bıologıa jáne bıotehnologıa máseleleri ǴZI dırektory, QR UǴA akademıgi, profesor Amangeldi Bısenbaev praktıkadaǵy stýdentterge aqyl-keńesimen birge, ǵylymı-ınnovasıalyq jańalyqtarymen bólise otyryp, bolashaq bıolog mamandarǵa jiger beretin semınar ótkizdi.
Quttymurat TAǴAEV,
ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýnıversıtetiniń Agrobıostansıasynyń dırektory, Oqý agrobıo-zerthanasynyń meńgerýshisi
