(“Qazaq eli – 550 jyl” shyǵarmashylyq báıgesine)
Bizdiń tarıh sapar shekti joldarǵa,
Ulylyqqa bastap barar jol barda. Qazaq- keshe, búgin, erteń sol qazaq, Tilim, dinim qurymaıdy ol bar da. Tarıhym da joǵalmaıdy senińder, Qýanysh pen qasiret bar kórińder. Men babamdy tarıhymen tanytam, Jaratýshym júregime senim ber. Aqyrzaman ornaǵanda kemdi kún, Kóshpeliler kóksegende eldigin. Jánibegim jamap jurttyń jyrtyǵyn, Han Kereıim qymtamap pa edi kemtigin. Shyń basyna shyqpasaq ta tuǵyrdyń, Teńdik úshin jeńdik keıde jyǵyldyq. Qazaq esin jımap pa edi qaıtadan, Rýhyn silkip oıatqanda, Buryndyq. Patshalyqtyń domalaıdy tasy aldan, Soqyrlyq-aı shash al dese bas alǵan. Túrkilerdi bolmaǵan dep tarıhta, Tańba bar ma tasqa oıyp qashalǵan. Taǵdyr lebi jetelese kimdi alǵa Kóshi ilgeri tótep berdi syndarǵa... Tekti qazaq joǵalmaıdy, keshegi - Túrki babam meken etken shyń bar da. Óń boıyna syıdyrǵan ór eptilik, Tilimen de jiberetin tek tilip? Qazaq jaýdyń basyn burǵan qarýsyz, Kim aıtady munda joq dep tektilik. Dushpan oǵyn Baba rýhpen toıtaram, Shyndyq dese, shyndyqty da aıt oǵan. Taqqa taban tiregende han Qasym, Qazaq –«Qasqa jol» tapty dep qaıtadan. Erkindiktiń áne keıpin keıdi aspan, Qazaqtaı kim aǵa, ini bop syılasqan ? Jer jánnaty – Jetisý dep jan bergen, Taıyr hannyń inisi ǵoı Buıdash han. Kóshpeli jurt ulasqanda kóshke erip, Qandy dala, jatqan shaqta es kemip, Jan ushyryp qashpap pa edi qý dushpan, Haq-Nazardyń qaqarynan seskenip. Qasiretsiz ótken tartys tartys pa, Taq pen rýhty tıek ettim tar tusta. Sekseninde el bılese Shyǵaıym, Táýekelim tarlan edi tartysta... Jaılaýynda sherter muńyn kúımenen, Qazaq ǵumyr keshpeıdi endi kúıbeleń. Kim aıtady kóshpelini qashqyn dep, Kóshpelideı eshkim jerin súımegen. Esimhannyń eski jolyn qarsy alyp, Jánibek pen Jáńgirim dep jar salyp. Han Táýkeni ulyqtaǵan jurtym bar, Bolat han men daýǵa shapqan jaýshy alyp. El úshin dep emirenip esti adam, Isataıdaı erin qıssa kesh babam. Aqyn dese batyrymdy eske alam, Batyr dese Mahambetti eske alam. Tajal dáýir tóńdirse de qara aspan, Tekti elimniń - yntymaǵy jarasqan. Úsh júzimniń basyn qosqan Abylaı, Buqar sózin tıek etken dara asqaq. Dańqtyqqa bersem shirkin alyp mán, Zamanada alyp ozǵan alyptan. Áıteke bı, Qazbek bı, Tóle bı, Tamyry bir -qazaq deıtin halyqtan. Tamyrymyz taralǵan soń túrkiden Kók tý astyn meken etken jurtymen. Han Keneniń urpaǵy edik biz degen, Qaqarynan qyrandar da úrkigen. Zamana-aı... Áldi álsizben alysqan... Arystannan týady eken arystan... Ybyraı men Abaı máńgi taǵylym, Shákárim sher, Shoqan shynshyl danyshpan... Sherli tarıh sherin ishken azaptyń, Shejiresi taýsylmaıtyn ǵajap kún. İlıas, Maǵjan, Sáken salǵan sara jol, Basyna baq ornaǵan shaq qazaqtyń Joǵaltpady jetim dala, jer nesin, Jasyrýǵa tıisti eken el nesin. Álıam men Mánshúgim bar taǵy da, Jaý oǵyna tosqan qaısar keýdesin. Saı súıekti syrqyratar zobalań, Zobalańdy esime alsam tońalam. Tamyrymnan basqanda qas qanymnyń, Ádildik dep qurmap pa edi top alań. Jaǵa jyrtar, jaý etekten shalsa da, Qarsylasyn jaıpap ótken qanshama. Baýyrjandaı uly bar ma ózgeniń, Qazaq rýhyn asqaqtatqan barshaǵa. Tasasynda tunshyǵamyn oılardyń, Qara bultty tóbemizden joıǵan kim Táýelsizdik týyn kókke tiregen, Qaıraty bar tekti ákeden aınaldym. Dáýir muńy almas qylysh aldaspan, Almasqanda arly qazaq zar basqan. Kók bóriniń kókjaldary kóksegen, Máńgilikke qanat qaqty talmastan. Qıly jolda bola alar kim tosqaýyl, Qazaq rýhy qudiretti kúsh daýyl, Sebebi biz tekti túrik urpaǵy, Qushaq jaısań qyla alatyn dos baýyr. Máńgilik el jasaı berer,máńgilik, Nurly orda da Nursultanym zań quryp. Alaqanyn taqap júrek tusyna, Án uranyn shyrqaıdy eken án qylyp. Kók týymyz jelbireıdi kókke asqan, San myń túrli ot shashýlar ot shashqan. Teńdesi joq saltanatty ortada, Qarýly ásker sap túzeıdi toptasqan. Jaılaýynda sherter muńyn kúımenen, Qazaq ǵumyr keshpeıdi endi kúıbeleń. Jer,anamnyń tósin súıip kelgen em, Máńgi qazaq azat degen kúıde ólem.Nurbolat Dosjan
QazUÝ ýnıversıteti jýrnalısıka fakúlteti
3-kýrs
