Búgin qazaq válsiniń koroli Shámshi Qaldaıaqovtyń týǵan kúni

/uploads/thumbnail/20170815103910392_small.jpg

Búgin asa kórnekti sazger, án janrynyń áıgili maıtalmany, Qazaqstan mádenıetine eńbegi sińgen qaıratkeri, Qazaqstannyń halyq ártisi Shámshi Qaldaıaqovtyń týǵan kúni. Sazger Ońtústik Qazaqstan oblysy Otyrar aýdanynda 1930 jyly 15 tamyzda dúnıege kelgen.

Bala kezinen boıyndaǵy bar talantyn alqaly jıyn, alaman báıgelerde kórsete bilgen Shámshi 1950 jyldan bastap shyǵarmashylyqpen túbegeıli túrde shuǵyldandy. 1956-1962 jj. Qurmanǵazy atyndaǵy memlekettik konservatorıasynda V.V.Velıkanov klasynda oqydy. Shámshi ánderi ǵajaıyp sazdylyǵymen, syldyrap aqqan bulaq sýyndaı tap-taza syńǵyrymen, lırıkalyq nazdylyǵymen erekshelenedi. Onyń shyǵarmashylyq jaǵynan sińirgen eńbegi qazaq estradalyq ánderiniń áýenin ulttyq naqyshpen qunarlandyrýynda, ıaǵnı halyqtyq qaınarmen qabystyrýynda jatyr. Al bul – onyń qazaq jurtynyń mýzykalyq dástúri sútin emip óskendigine dálel.

Qaldaıaqov ulttyq mýzyka óneriniń án janryna asa aıqyn, sońǵy lep ala kelgen sazger retinde kórindi. Onyń ánderi qulaqqa jaǵymdy, júrekke jyly qabyldanyp, jurtshylyqtyń súıispenshiligine bólendi. Kompozıtor shyǵarmalarynyń taqyryptyq, mazmundyq aýqymy asa keń. Elge, jerge, Otanǵa, ata-anaǵa, jarǵa, dos-jaranǵa degen súıispenshilik – Shámshi shyǵarmalarynyń basty taqyryby.

«Mýzyka tili – tilsiz til. Ol adam janyndaǵy keremetterdiń, qudiret kúshtiń ǵashyq sıqyrshysy. Únsiz kúreske shaqyrady, kózsiz erlikke bastaıdy, múlgip ketken júrek pernelerin oıatady. Áleýetti jiger beredi, ómirden óz úles sybaǵańdy alýǵa jetekteıdi, qýanysh-qaıǵyńdy bólisedi. Asyp bara jatsań, tasyp bara jatsań sabańa túsirip, azamattyq paryz týyn kóteredi. Osyndaı qıyn da kúrdeli, adam balasynyń óz qudyret kúshindeı mýzyka myqtylyǵy Sh.Qaldaıaqov ánderine de sabaqtas», – deıdi Erkinbaı Ákimqulov.

1992 jyly 29 aqpanda jasy 62-ge qaraǵan shaǵynda uzaqqa sozylǵan aýyr naýqastan, kórnekti halyq ártisi Sh.Qaldaıaqov kóz jumdy. Kózi tirisinde-aq «Shámshi aǵa» degen sóz «Án aǵa» degen sózben tutasyp, sınonım bolyp ketti.

Qatysty Maqalalar