Bilim ordasy men ata-analar oramal daýynda ortaq sheshimge kele almaı jatyr, dep jazady Qamshy.kz aqparat agenttigi. Bul týraly "Almaty" telearnasy habarlady. Oramaldy oqýshy. Qazaqstanda mektep qabyrǵasyndaǵy qyzdardyń jaýlyq taqqanyna oqý ákimshiligi qarsy. Al dinı ustanymǵa súıengen keıbir ata-ana bilim ordasynyń bul talabyna kóngisi kelmeıdi. Qajet bolsa, shet elge kóshýge májbúrmiz, deıdi úlkender. Al balalar kimniń aıtqanymen júrýdi bilmeı dal.
Jýrnalıs Áıkerim Erdáýletqyzynyń aıtýynsha, sońǵy ýaqytta muǵalimder tarapy jaýlyq taqqan oqýshylardy jatyrqaı qaraıdy. Onyń óz sebebi de bar. Ustazdar qaýymy balanyń oramalmen sabaqqa kelýi ishki tártipke saı emestigin aıtsa, ata-analardyń bul buıryqqa kóngileri joq. Mysaly, Batys Qazaqstan oblysy Aqjaıyq aýdany, Chapaev aýylyndaǵy №1 orta mektepte Qamzın Erlannyń 4 qyzy bilim alyp kelgen. Ata-ananyń aıtýynsha, 16 qazannan bastap oqýshylar oramal taqqany úshin dáris ala almaı júr. Ákeniń ashynǵany sonshalyq, isti sotqa deıin jetkizip, sońǵy núkteni sýdıa qoısyn, deıdi. Chapaev aýylynda 20 oqýshy oqý jylynyń basynan qazan aıyna deıin oqýǵa oramalmen barǵan. Túsindirý jumystary nátıjesinde, 16 oqýshy qyz jaýlyqty sheshken. Qalǵandarynyń ata-anasy bul talapqa baǵynbaıtyndyqtaryn ashyp aıtqan.
Jalpy Batys Qazaqstan oblysy boıynsha, oramaldy shákirtter sany belgisiz.
«Ne sebepti sabaqqa kirgizbeısizder desem, bilim jáne ǵylym mınıstriniń 26-baby 13-tarmaǵyna súıendik, deıdi. Ol tarmaqta bala kımeshekpen kele me, oramalmen kele me, mektepke kelmesin, mektepten shyǵarylsyn degen qaǵıda kórinbeıdi. Meniń talap-aryzym boıynsha, sotta is qaralyp jatyr», - dedi Erlan Qamzın.
Bul azamattyń aıtyp turǵany, Konstıtýsıada kórsetilgen bap emes, ol Bilim jáne ǵylym mınıstrilginiń 2016 jyldyń 14 qańtarynda shyǵarǵan 26-shy buıryǵy. Onyń 13-shi tarmaǵynda bylaı delingen: Mektep formasyna túrli dinı konfesıalarǵa qatysty kıim elementterin qosýǵa bolmaıdy. Bul buıryq Konstıtýsıaǵa qarama-qaıshy ma? Bul suraqqa quqyqqorǵaýshylar jaýap berdi.
«Menińshe, bul buıryq Konstıtýsıaǵa qaıshy keledi dep esepteımin. Óıtkeni, 14-baptyń 2-tarmaǵy: Tegine, áleýmettik, laýazymdyq jáne múliktik jaǵdaıyna, jynysyna, násiline, ultyna, tiline, dinge kózqarasyna, nanymyna, turǵylyqty jerine baılanysty nemese kez kelgen ózge jaǵdaıattar boıynsha eshkimdi eshqandaı kemsitýge bolmaıdy. 19-baptyń 1-tarmaǵy: Árkim óziniń qaı ultqa, qaı partıaǵa jáne qaı dinge jatatynyn ózi anyqtaýǵa jáne ony kórsetý-kórsetpeýge haqyly», dep kórsetilgen.
«Qyz balanyń oramal taqqany onyń qandaı da bir dindi nasıhattaǵanyn ańǵartpaıdy. Zańda dinı kıim dep naqty kıim úlgilerin kórsetpegen», - dedi quqyqqorǵaýshy Serik Aıtbaev.
Al, halyqaralyq quqyq qorǵaý qoǵamdyq qorynyń dırektory Jandildá Jaqypov ustazdardyń oqýshyny mektepke kirgizbeı, bilim alýdan alshaqtatqandary durys emes degen pikirde. Áýeli, balany bilim oshaǵynyń tabaldyryǵynan ótkizip baryp, keıin ata-anamen bólek jumys júrgizip, tıisti shara qabyldaýy kerektigin aıtty.
Bastysy balanyń quqyǵy bárinen de joǵary. Túptep kelgende arnaıy zań qabyldamaıynsha, máseleniń sheshpek túgili, kúrdelenip ketýi múmkin ekenin de eskertti. Jándildá Ájiǵalıuly bul tyǵyryqtan shyǵýdyń taǵy bir tetigi oramaldy oqýshylarǵa arnalǵan arnaıy mektep ashý deıdi. Bul oıdy dintanýshy Asylbek İzbaıyrov ta qos qoldap qoldaıdy. Bul týraly taıaýda Dinı ister mınıstri Nurlan Ermekbaev ta aıtyp qaldy.
Alaıda sarapshylar din men dástúrdi aıyra bilgen jón ekenin alǵa tartady. Munda áńgime hıdjab jóninde emes, másele tek oramalda. Hıdjab arab tilinen "shymyldyq" degendi bildiredi. Iaǵnı, áıel adamnyń tolyqtaı syrt kelbetin tolyqtaı jabady degen mánge ıe. Al aryzdanýshy ákeler qyzdaryna tek kımeshek kıgizip jatqanyn alǵa tartty. Dese de, kımeshek kelinniń ana bolǵannan keıin kıetin bas kıimi. Oılanarlyq myna bir jáıt bar. Ol oramal taqqany úshin eki aıdan beri sabaqqa qatysa almaı júrgen Aqtóbe oblysynyń oqýshylaryn ata-analary Reseıde oqytpaqshy.
Naqtyraq aıtsaq, uzaqqa sozylǵan teke-tiresten sharshaǵan olar, Máskeýdegi aqyly, biraq qashyqtan oqytatyn mektepterge bermek. Ata-analar oqýdyń bir jyldyq baǵasy 200 myń teńge ekendigine qaramastan, osyndaı baılamǵa kelgen. Azamattardyń ýáji men mınıstrilik talabynyń ortaq mámilege kelýine tek Ata Zań ǵana sebepshi bolmaq. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta mektep formasyna qatysty taǵy bir reformanyń bolýy da bek múmkin.
