Sandyq (áńgime)

/uploads/thumbnail/20180905112444967_small.jpg

Úı tazalaǵan saıyn jatyn bólmedegi osy bir eski-qusqy bolyp, biraq esh jeri synyp, ne jaramsyz bolmasa da, tozyp ketken sandyq Móldirdiń kózine quddy bir laqtyryp tastaý kerek zattaı kórinetin. Degenmen, úıge qonaq kelgende anasy sandyqtan tyqqan-pyqqanyn alyp jatqanda, Móldir janynda turyp, sandyqtaǵy ár jańa zatqa tamsanyp turatyn. Keregin alǵan anasyna Móldir «ózim jaba salamyn» dep, sandyqtaǵy árbir zatty kıip, taǵyp kórip, ábden ıiskep-ıiskep alatyn. Ondaǵy zattardyń ıisi tym erekshe edi. İshindegilerdi oılasa, «sandyqty laqtyryp tastaý kerek» degen oıynan aınyp qalatyn. 
Onyń ishinde ne joq deseńshi, shirkin. Kónetoz shapan, oıýly kımeshek, kóz jaýyn alar altyn, kúmis saqına, bilezik, syrǵalar, kishkentaı balanyń ıtkóılekteri, neshe túrli, zerli oramaldar, jeıdeler, kóılektik dep, biraq eshqashan solardan kóılek tigilmeıtin matalar, úlkender aıtpaqshy «qyryq jylǵy» zattar da tabylady. Al, sandyqtyń eń túbinde bir dorba bar bolatyn. Ol dorbada anasynyń toıda kıgen fatasy men jap-jańa, qonaqtyń aty jazylmaǵan ata-anasynyń toıynan artylǵan shaqyrý bıletteri. Móldir qyzyq kórip, bir shaqyrý bıletin alyp, qonaq jazylatyn jerge óz esimin jazyp, «Qurmetti, qyzymyz Móldir» degen mátinde óz ata-anasynyń toıyna ózin shaqyryp, qoıyn dápterine saqtap qoıǵany bar edi. Jáne anasynyń fatasyn taǵyp alyp, bir ret shyr kóbelek aınalyp bıleý de ádetke aınalǵan. Qyzyǵy qanǵan soń sandyqty jaýyp qoıatyn. Bir rette sandyqtyń eskirip ketkenin alǵa tartyp, laqtyryp tastasaq degen usynysyn aıtqanda anasynyń qalaı renjip, sandyqty ájesi, ıaǵnı anasynyń anasy qyzy úshin arnaıy jasatyp, artynan alyp kelgendigin, qansha eskirse de, eń qymbat zat ekenin aıtqan kezde, Móldir sandyqtyń anasy úshin eń aıaýly estelik ekenin uqty. Uqty da, odan keıin eshqashan ony tastaý týraly sóz qozǵaǵan emes. 
Mektepti bitirip, oqýǵa túsip, qalaǵa ketken Móldir birinshi kýrsty aıaqtaǵanda anasy qaıtty. Úlkenderdiń aıtýymen anasynyń árbir zatyn, kıimderin durystap ustaıdy, aıaqasty etpeıdi degenderge taratyp berdi. Móldirge buıyrǵany anasynyń ájesinen kele jatqan kúmis bilezigi men kúmis saqınasy. Kóziniń qarashyǵyndaı kórip, olardy eshqashan sheshken emes. Aýylǵa kelgen saıyn sandyqty ashyp, zattardy ıiskep turady. Jyl ótken saıyn ishindegi zattar azaıyp, tipti ıisteri de ketip qaldy. Burynǵydaı sezilmeıdi, qyzyqtyrmaıdy. Sońǵy bir jyl boıyna ol tipti sandyq týraly umytty da. Osy kúzde turmysqa shyǵýǵa suranyp kelgen Móldir sandyqty sońǵy ret ashyp, zattardy kıip kórip, bala kezdegideı, ıiskep otyrǵanda ákesi kórip, bárin birden túsindi. Zattaryn rettep salyp, sandyqtyń bir jerin aýyrtyp almaıyn degendeı asa uqyptylyqpen aýzyn jaýyp, súısine bir qarap, qalaǵa da ketti Móldir. Osy ketkeni - ketken. Endi kelse de, baıaǵy erke qyz, sandyqtyń ıisine qumar, ár zatty júz ret kıip kóretin Móldir emes, jat jurttyq, qonaq bolyp keledi. Osylaısha Móldirdiń týǵan úıindegi merzimi aıaqtaldy. Endi jańa ómir, jańa qadam, jańa adamdar, jańa sandyq, jańa zattar... bári de basqasha, bári de ózgeshe bolady. Aýylyn, úıin, ákesin, baýyrlaryn, ár bólmeniń ár qýysyn, aýylynyń ár jotasyn, tósegin jáne sol bir kónetoz, kezinde laqtyryp tastaǵysy keletin, biraq qazir anasynan qalǵan kózdeı, aıaýly da, qymbat, baǵaly, qundy sandyqty qımasa da, qyz muraty - ketý. 
Alla qalaýymen, júrek jartysyn, kóńil kiltin taýyp, uzatýy, toıy, qudalyǵy ótkennen keıin Móldirdiń artynan tósek ornyn alyp bardy. Ákesi zattarmen birge sandyqty túsirip jatqanda Móldirdiń kózine jas uıalady. Sál-pál jóndep, keıbir jerlerin syrlap, óńdep, quddy jańa sandyqtaı bolyp kórinip turǵan, sol bir anasynyń qımasy, anasynyń bólshegi kónetoz sandyq ekenin birden tanydy. «Áketaıym, Sizge kóp rahmet!» - dep ákesin qushaqtaı alǵan Móldir ózimen birge bul jańa úıge, úırenise almaı júrgen jańa ortaǵa anasynyń bir bólshegi de kelgendeı erekshe sezimde boldy.


Maqpal Sembaı

Qatysty Maqalalar