Qazaqstandaǵy halyq sany jyldan jylǵa ósip keledi. Oǵan aıqyn dálel retinde táýelsizdik jyldardan beri Qazaqstan haqynyń ósýin mysalǵa keltirse bolady. Iaǵnı 1991 jyly Qazaqstanda 16,7 mıllıon halyq tursa, 2017 jyldyń qyrkúıek aıyndaǵy kórsetkish boıynsha halyq sany – 18,3 mıllıonǵa jetken.
Oǵan tabıǵı ósim, Qazaqstanda utymdy júrgizilip jatqan júrgizilip jatqan kóshi qon saıasatyn qosyńyz. Qazaqstan Respýblıkasy statısıka komıtetiniń aǵymdaǵy jylǵy demografıalyq ahýal týraly aqparatyn nazarlaryńyzǵa usynamyz.
Sońǵy málimetterge sáıkes, 2018 jyly árbir 82 sekýndta 1 adam tiri týylady. Al ár 239 sekýndta 1 adam túrli jaǵdaıǵa baılanysty qaıtys bolady. Bul qazan aıyndaǵy kórsetkish.
Jyl basynan beri tiri týǵan balalardyń sany - 325 396. Óli týylǵandar – 110 038. Al jalpy ósimge keler bolsaq, aǵymdaǵy jyldyń sıfrlar onyń – 197 044 ekenin aıtady.
Al bir táýliktegi kórsetkishterge kóz júgirtetin bolsaq, bir kúnde tiri týylǵandar – 484, qaıtys bolǵandar – 166. Jalpy ósim – 288.
Sózimizdiń basynda aıtyp ótkendeı, Qazaqstanǵa shet aımaqtardan kóship kelip jatqan etnıkalyq qazaqtar kóp. Statısıkalyq málimetke súıenetin bolsaq, árbir 2106 sekýndta Qazaqstanǵa 1 adam keledi eken.
Esterińizge sala keteıik, osydan bir jyl buryn Qazaqstandaǵy quzyrly organdar álemniń túkpir-túkpirinen kelgen, túrli sebepterge baılanysty shetelde týyp, ósken etnıkalyq qazaqtar elge kelgende olardan sottylyǵy týraly anyqtamany talap etpeý týraly zań qabyldandy. Iaǵnı, byltyrdan beri qandastarymyz turaqty tirkeýge turyp, yqtıar hat alǵanda sottylyǵy týraly anyqtamany suratpaıdy.
Etnıkalyq qazaqtardan atalmysh anyqtamany talap etpeý týraly másele 2015 jyldan beri kóterilip kelgen. Sebebi sottylyǵy týraly anyqtamany alý úshin etnıkalyq qazaqtar talaı mashaqat pen qıyndyqty bastan ótkerdi. Atap aıtar bolsaq, Qazaqstannyń negizgi Almaty men Astana syndy qalalaryna sabylý degen sekildi.
Atalmysh sheshim shyqqan jyly Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev Dúnıejúzi qazaqtarynyń V quryltaıynda etnıkalyq qazaqtardyń turaqty tirkeýge turýy men azamattyq alýyn jeńildetý kerektigin aıtqan edi. Astanada ótken quryltaıda qujattardy rásimdeý kezinde ár esikke júgirip, sabylmaýy kerek ekenin aıtqan. Elbasynyń bul tapsyrmasynan keıin etnıkalyq qazaqtardan sottylyǵy týraly anyqtamany suratpaý týraly sheshim shyqty.
Esterińizge sala keteıik, Dúnıejúzi qazaqtarynyń V quryltaıy Astanada ótken bolatyn. Prezıdenttiń qandastarymyzdyń qujat rásimdeýine qatysty tapsyrmany 23 maýsymda aıtqan bolatyn. Sol ýaqytta búkil Qazaqstan bolyp qýanǵan edik. Búgin sol tapsyrma kúshine enip, onyń jemisin kórip otyrmyz.
Qazaqstan azamattyǵyn alǵysy keletin nemese turaqty tirkeýge turǵysy kelgen etnıkalyq qazaqtar qujat rásimdeýde qınalyp, eldiń bir shetinen ekinshi shetine sabylmaıtyn boldy.
«Qazaqstan Respýblıkasyna kelgennen keıin etnıkalyq qazaqtar qujat rásimdeý maqsatynda ári-beri sabylmaýy qajet. Sebebi Qytaıdaǵy etnıkalyq qazaqtardyń sottalǵany nemese sottalmaǵany týraly anyqtama alý aǵaıyndarymyzdyń arǵy bettegi eńbegine máseleler týǵyzady. Osy jaǵyn aqyldasyp, shekarada turǵysynan aqyldasýymyz kerek!» - dedi Nursultan Nazarbaev.
Elbasynyń Dúnıejúzi qazaqtarynyń V quryltaıyndaǵy bergen tapsyrmasynan keıin, el prezıdentiniń tapsyrmasyn shuǵyl oryndaý úshin Qytaı Halyq respýblıkasynan kelgen qazaqtardan Qazaqstanda turaqty tirkeýge turýǵa ruqsatty alý kezindegi sottylǵany nemese sottalmaǵany týraly anyqtamany talap etýdi alyp tastaý týraly sheshim shyqty. Ol byltyr 2 tamyzda Qazaqstan Respýblıkasy İshki İster mınıstrliginiń «Sheteldikterge jáne azamattyǵy joq azamattarǵa Qazaqstan Respýblıkasynda ýaqytsha jáne turaqty turýǵa ruqsat berý qaǵıdattaryn bekitý týraly» №523 buıryǵymen bekitildi. Qazirgi tańda, Qytaıdan kelgen etnıkalyq qazaqtardan sottylyǵy týraly anyqtama talap etilmeıtin boldy.
Keleshekte tek Qytaı Halyq respýblıkasynan ǵana emes, basqa elderden kóship kelip jatqan etnıkalyq qazaqtardan da turaqty tirkeýge turýǵa jáne azamattyq alǵan ýaqytta sottylyǵy týra anyqtamany talap etpeý týraly másele talqylanyp jatyr. Qazirgi nátıjeli kóshi qon saıasaty negizinde onyń da aýyly alys emes ekeni anyq.
