Vashıngtonda shyǵatyn Diplomat gazetinde «Nazarbaevtan keıin Qazaqstandy kim basqarady?» degen maqala jarıalandy. Onda qazirgi el aldynda júrgen saıasatkerlerdiń qaısysy Nursultan Nazarbaevtyń ornyn basýy múmkin ekenin boljaǵan. Maqalany yqshamdap, qazaq tilindegi nusqasyn nazarlaryńyzǵa usynamyz.
"Eger Nazarbaev kenet ornynan ketse, ary qaraı ne bolatyny belgisiz. Onyń ornyn kim basady? Qazaqstan sekildi basqarý júıesi bar elde bıliktiń aýysý prosesi qıynǵa túsedi. Ol jetekshi saıasatker oıynshylarǵa qaýip tóndiredi", - dep jazady avtor.
Onyń oıynsha, bıliktegi aýys-túıis shıeleniske, bılikke degen qatigez kúreske ulasady.
«Pıramıdanyń eń joǵary núktesinde otyrǵandar bas paıdasy úshin prosesti baqylaýǵa alyp, basqarady. Sondyqtan Nazarbaevtyń ornyna keletin adam qazirgi joǵaryda otyrǵan, radıkaldy ózgerister qyzyqtyrmaıtyn adam bolýy múmkin. Mundaı kandıdattar az», - deıdi avtor.
Diplomat-tyń paıymdaýynsha, bolashaq prezıdent Qasym-Jomart Toqaev, Kárim Másimov, Imanǵalı Tasmaǵambetov, Darıǵa Nazarbaeva nemese Tımýr Qulybaev bolýy múmkin.
Diplomat prezıdent bolýǵa Toqaevtyń múmkindigi kóbirek dep esepteıdi. Sebebi, qazirgi prezıdentpen bir jaǵdaı bola qalǵan jaǵdaıda Konstıtýsıa boıynsha prezıdenttiń ornyn ýaqytsha Senat tóraǵasy basady. Desek te, avtor Qasym-Jomart Toqaevtyń ishki saıasattaǵy tájirıbesiniń azdyǵy men jasy (65 jas) onyń eń basty kemshiligi ekenin aıtady.
Maqalada avtor Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy Kárim Másimovti de «Nazarbaev otbasymen jaqsy qarym-qatynasy» úshin prezıdent bolýy múmkin adamdardyń tizimine qosyp otyr. Onyń ekonomıkalyq basqarý júıesindegi biliktiligi jáne Qytaı men Reseıdi jaqsy tanıtynyn artyqshylyǵy retinde baǵalap otyr. Dese de, Másimovti bıliktiń eń bıik shyńyna otyrǵyzbaýy múmkin ekenin aıtylady.
«Imanǵalı Tasmaǵambetovke Qazaqstannyń kelesi prezıdenti bolýy úshin boıynda barlyq qasıet bar. Sol úshin de onyń prezıdent bolmaı qalý múmkindigi joǵary» dep jazady Diplomat. Basylymda Tasmaǵambetov úkimette mańyzdy rol oınasa da, 2016 jyly ony kenetten Reseıge elshi retinde jiberilýi onyń prezıdent bolýyna konstıtýsıalyq turǵydan kedergi bolatyny aıtylady. Sebebi, Konstıtýsıa boıynsha, prezıdent Qazaqstanda 15 jyldan kem emes ýaqyt turýy qajet.
Qazaqstan prezıdentiniń qyzy Darıǵa Nazarbaevanyń prezıdent bolýy múmkindigi az. Avtor onyń sebebin saıası tájirıbesiniń azdyǵy men jynysyn aıtady. Diplomat-ta Darıǵa Nazarbaeva premer-mınıstr nemese mınıstr bolýy múmkin ekeni aıtylady.
«Roza Otynbaeva ýaqytsha qyrǵyz elin basqarsa da, Darıǵa Nazarbaeva ákesiniń qoldaýyna qaramastan Roza Otynbaevanyń jasaǵanyn qaıtalaı almaıdy. Otynbaeva Ortalyq Azıadaǵy «áıelderge ulttyq saıasatta oryn joq» degen túsinikke kereǵar kelgen saıasatker. Nazarbaeva resmı túrde prezıdenttikke óz kandıdatýrasyn usynatyn bolsa, opozısıa tarapynan qarsylyqqa tap bolyp, ózin qoldaıtyndar az bolady», - dep jazady Diplomat.
