Taıaýda Reseıdiń Tergeý komıteti Reseı Áýe-ǵarysh kúshteriniń podpolkovnıgi, Sý-24M bombalaýshy-ushqyshy Oleg Peshkov pen 810-jeke brıgadasynyń teńiz jaıaý áskeri desanty Aleksandr Pozynıchtiń ólimine qatysty qylmystyq is boıynsha tergeýdiń áli de jalǵasyp jatqany jaıly habarlady.
Anyǵyna kelsek, áskerı qyzmetkerler 2015 jyldyń 24 qarashasynda Sırıada qaza tapqan. Bul syrtta qaza tapqan alǵashqy reseılik áskerıler edi. Osyǵan baılanysty tergeý komıteti Sırıanyń toǵyz azamatyn aıyptalýshy retinde jaýapqa tartý týraly qaýly shyǵardy. Aıyp taǵylǵandardyń barlyǵy zańsyz qurylǵan qarýly jasaqtyń músheleri. Olarǵa adam ómirine qastandyq jasaý, Peshkovtyń máıitin jábirleý, qarý-jaraq, oq-dári men jeke zattardy urlaý boıynsha aıyp taǵylyp otyr.
«Joǵaryda kórsetilgen tulǵalarǵa halyqaralyq izdeý salynyp, sot olardy qamaýǵa alý túrinde bultartpaý sharasyn syrttaı taǵaıyndap qoıdy. Osy kezeńde reseılik áskerı qyzmetkerlerdiń ómirine qastandyq jasaý qylmysyna qatysy bar basqa sybaılastardy anyqtaý jáne áshkereleýge baǵyttalǵan tıisti tergeý jáne jedel-izdestirý sharalary júrgizilip jatyr»,─ dep habarlaıdy Reseıdiń Tergeý tomıteti.
Esterińizge sala ketsek, 2015 jyldyń 24 qarashasynda túriktiń 6 joıǵysh ushaǵy reseılik Sý-24M bombalaýshy ushaǵyn atyp túsirdi. Ondaǵy ekıpaj komandır Oleg Peshkov pen kapıtan-shtýrman Konstantın Mýrahtınnen qurylǵan bolatyn. Eki ushqysh ta sekirip úlgergen.
Sodan keıingi oqıǵaǵa nazar aýdarar bolsaq, Peshkovty jaýyngerler atyp óltiredi, al Mýrahtın aman-esen jerge túskennen keıin reseılik áskerıler men «Hezbolla» jaýyngerlerinen qurylǵan izdeý-qutqarý komandasy evakýasıalaıdy. Alaıda osy mısıa kezinde Mı-8 tikushaǵy qırady. Sonyń saldarynan moıyn tusynan jaralanǵan teńiz jaıaý áskeriniń jaýyngeri Aleksandr Pozynıch kóz jumdy.
Úsh jyldan keıin...
Peshkov pen Pozynıchtiń qazasynyń úsh jyldyǵyna oraı Tergeý komıtetiniń usynǵan aqparaty alaıda áli de túsiniksiz bolyp otyr, sebebi Reseıdiń ádil soty olardyń ólimine qatysty eshkimdi jaýapqa tartqan joq. Árıne, tergeý isin júrgizip, naqtylaýǵa Latakıanyń soltústigindegi jáne Peshkovtyń ushaǵy, keıinnen Pozynychtyń Mı-8 tikushaǵy qıraǵan sırıa-túrik shekarasy aýdanyndaǵy asa tynyshsyz jaǵdaı shynymen kedergi keltirdi. Bul aýmaq áli kúnge deıin jartylaı zańsyz qarýlanǵan túrikshil jasaqtyń baqylaýynda tur. Bul oqıǵadan keıin Máskeý 2016 jyldyń tamyzynda prezıdent Redjep Erdoǵannyń Peterbýrgke saparynan keıin Ankaramen birjola tatýlasty. Soǵan qaraǵanda, qylmys ornyn tekserýdi reseılik tergeýshiler eki jyl buryn toqtatqan bolýy da múmkin. Onyń ústine Peshkovty óltirgenderdiń jeke basy – bul kópshilikke belgili syr. Sý-24M ushaǵyn túriktiń F-16 joıǵysh ushaǵy qıratty. Esimin jarıa etpese de, Ankara sol ushqyshtyń aty-jónin anyq biledi.
Sál burynyraq Reseı Qorǵanys mınıstrligi reseılik bombalaýshy ushaq «torýyldyń qurbany boldy» dep sendirgen, naqty aıtsaq, túrik ushqyshy Sý-24M-di ańdyp turǵan. Zertteý barysy kórsetkendeı, «tutqıyldan jasalǵan shabýyl aldyn-ala josparlanyp, eń joǵarǵy deńgeıde uıymdastyrylǵan» degendi bildiredi. Demek, bul jerde Túrkıa áskerı-áýe kúshteri joǵary qolbasshylyǵynyń jekelegen ókilderiniń, múmkin, tipti, eldiń saıası basqarý ókilderiniń de osy qylmysqa qatysy bar sekildi.
Atalǵan oqıǵa boıynsha bar jaýapkershilikti Túrkıanyń qyzmetinen bosatylǵan premer-mınıstri Ahmet Davýtoglý (28 tamyz 2014 jyl — 22 mamyr 2016 jyl) óz moınyna aldy. 2015 jyldyń 10 qazanynda ol áskerı-áýe kúshterine Sırıa jaqtan memlekettik shekarany buzǵan barlyq ushaqtardy atyp túsirýge ruqsat beretin qujatqa qol qoıypty.
Sońǵy eki jylda Erdoǵanmen baýyrlasý prosesi toqtamaǵanyna qaramastan, Reseı bıligi túrik ushqyshyn da, ÁÁK ofıserlerin de, Davýtoglýdy da jaýapkershilikke tartqan joq. Ankara da buǵan qatysty lám-mım degen joq.
Alaıda 2016 jyldyń jazynda túriktiń ádil soty Peshkovtyń ólimine qatysy bar áskerılerdi quryqtady. Alaıda ÁÁK ofıserlerin qamaýǵa alýǵa sebep bolǵan jaǵdaı reseılik ushqyshtardyń ólimi emes eken. Áskerıler memlekettik tóńkeriske qatysqany úshin jaýapqa tartylǵan. Biraq olardyń taǵdyry týraly eshqandaı aqparat joq.
Aqıqatyna kelsek, Ankara qaıǵyly oqıǵaǵa tikeleı kináli adamdardan bólek, Reseıge Peshkovqa oq jaýdyryp, artynan onyń máıitin jábirlegen jaýyngerdi de bermeı otyr. Bul jerde kúmándi adam retinde neofashıstik, pantúriktik «Sur qasqyrlar» banda quramasy basshylarynyń biri Alparslan Chelık týraly aıtylady. Reseılik ushqyshty óltirgennen keıin ol parashúttyń qaldyqtaryn kórsetip, óziniń jeńisine masattanyp, beınejazba túsirgen.
2015 jyldyń naýryzynda túrik bıligi kúdikti retinde Chelıkti tutqyndady, al 2017 jyldyń mamyrynda ony bes jylǵa sottady. Alaıda ultshyl-jaýynger mundaı merzimdi jazaǵa ushqyshty óltirgeni úshin emes, qarý-jaraqty zańsyz saqtaǵany úshin kesildi.
Kinálilerdi tabýǵa ýáde etken
Al ekinshi reseılik azamat Pozynıchtiń qazasyna qatysty jaǵdaıdyń bylyǵy budan da kóp. Reseıdiń izdeý-qutqarý komandasy otyrǵan tikushaqty qandaı toptasqan uıymnyń atyp túsirgeni jóninde Tergeý komıteti tis jarǵan joq. Múmkin, taǵy sol baıaǵy «Sur qasqyrlar» nemese ózge radıkaldy toptyń jaýyngerleri bolar. Olardyń jeke basyn Tergeý komıteti anyqtap ta qoıǵan shyǵar. Tym bolmaǵanda, Pozynıchtiń qazasyna baılanysty oqıǵada Reseıdiń ádil soty jeńip shyǵady dep úmitteneıik. Biraq tergeý isiniń nege kópke sozylyp ketkeni túsiniksiz.
Reseıdiń Túrkıadaǵy elshisi Andreı Karlovtyń óliminiń tóńireginde de túsiniksiz jaǵdaılar kóp. Ony 2016 jyly 19 jeltoqsanda Ankaranyń mýzeıinde 22 jastaǵy burynǵy polıseı Mevlút Altyntash atyp óltirgeninen jurtshylyq habardar. Prezıdent Erdoǵan bul qylmysqa Fethýllah Gúlennniń FETO uıymyn «tapsyrys berýshi» dep aıyptady.
Karlovtyń ólimine qatysty is boıynsha 28 kúdikti aıypty dep tanylyp otyr, osy iske qatysty 8 adam tutqyndalǵan, onyń teń jartysy qyzmetinen bosatylǵan túrik polıseıleri. Biraq reseılik quqyq qorǵaý organdary qylmystyq óndiristi áli de jalǵastyryp jatqanǵa uqsaıdy. Al áńgimeniń nobaıyna kelsek, osy qylmysqa «FETO uıymynyń qatysy bar» dep Ankaranyń aıtqan nusqasy sarapshylardyń kópshiligine jasandy bolyp kórinip otyrǵany jasyryn emes. Alaıda Máskeý saıası sebepterge baılanysty túrik bıliginiń aıyptaýyn janama túrde osylaı qoldap otyrǵan sıaqty kórinedi. Negizi Kreml Karlovty óltirý tatýlasý prosesine kedergi keltirýge baǵyttalǵan dep sendirýge tyrysýda.
Mine kórip otyrǵanymyzdaı, úsh tergeýge qatysty Reseı bıliginiń pozısıasy ýaqyt ótken saıyn álsireı túsýde. Reseı azamattary qandaı da bir qaıǵyly jaǵdaıǵa dýshar bolǵanda, resmı Máskeý kinálilerdi jazalaýǵa ýáde etkeni belgili. Biraq bul málimdemeler sol kezde ashyq aıtylǵanymen, qazirgi jaǵdaı kún ótken saıyn tumandanyp, tuıyqqa tirelip bara jatqandaı...
Azamat Serjan
