"USTAZDAR - sorly halyq. Ólip jumys isteıdi, kúni boıy júredi, sondaǵy alatyndary - bes tıyn. Bul ózi sondaı halyq. Jandaryn jep qalǵan. Anaý-mynaý qosymsha jumys istemeıdi. Qoldaryn bylǵamaıdy..." - deıdi "jumys izdeý" operasıammen ekinshi jerge barǵanymda bir "jeke kásipker". "Jeke kásipkerdiń" tyrnaqshaǵa alyný sebebi mynada. Ǵalamtorǵa jibergen túıindemem boıynsha shaqyrǵan ekinshi jer áldebir «ádemi» redaksıa eken. "Satyp al - sat" (laqap aty, negizi bulaı atalmaıdy) degen esh jerde eshkim jazylmaıtyn, eshbir gazet dúńgirshekterinde satylmaıtyn, qysqasy, men úshin "bolmaıtyn", belgisiz bir jýrnal.
Usynǵan jumysy mynaý - men kez kelgen bazardy aralap, satýshylardy eshkim oqymaıtyn, esh jerde shyqpaıtyn jańaǵy jýrnalǵa óziniń súgireti men ómirbaıany týraly ekiaýyz sóz jazylǵan jazba shyǵaryp beremin dep, ol úshin 10 000 teńge tóleý kerektigin aıtyp, aqshasy men kelisimin alyp kelýim kerek. Boldy. Bar «tirlik» sonymen bitedi. Bul jýrnal satýshylardy, saýdalaryn, kásipterin jarnamalaıdy deıdi. Eshkim almasa, esh jerde satylmasa, kimdi, qalaı jarnamalaıtynyn uqpadym. Ár kúnge - 10 adam. Ár tapqan adamymnyń 10 000-ynan maǵan túsetini 1000 teńge. Aıtýynsha, aılyǵym bastapqyda - 220 000. Ǵajap! Baıyp ketermin! Mássaǵan! Mynaý keremet jumys qoı!
"Siz jýrnalıssiz be?"- degenimde, kirgen boıda jýrnalyn kórsetip: Sen olardy «aldap», kóndirip kelýiń kerek. Búkil qala - bizdiń tabys kózimiz. Bul jumysty "jaqsy" oryndasań, aıyna bir jıp minip otyrasyń" - deıdi álgi ózin jýrnalıs, jazýshy, sazger dep tanystyrǵan kisi. "Mássaǵan, óziniń tabany jerge tımeıdi-aý, bálkim, jeke júrgizýshisi de bar shyǵar" dep oıladym, juqa jeıdesiniń qaltasynan osy aıdyń qarttarǵa arnalǵan jolda júrý bıletin baıqaǵanymsha.
Conymen, kirgen bette "aqsha-aqsha" dep kózi janyp otyrǵan alpysty alqymdaǵan atamyz Elbasyn jamandap, "Ýkraınanyń kúıi bizge de keledi, tek Ýkraınada qarý kóp, al bizde qarý da joq" - dep birden ózi týraly jaǵymsyz pikir qaldyrǵan «aqyl ıesiniń» janynda eki mınýt ta shydamaı, qashyp ketkim keldi. Biraq, taǵy bir jýrnalıs apaıdy shaqyrǵanyn tilge tıek etkendikten, sony kútip, "áliptiń artyn baqqym" keldi. Sóıtip, "otyrysymyz" apaı kelgen soń eki saǵatqa sozyldy. Álgi «baı redaktordyń» "keremet" usynysyna, josparyna, aqsha tabýdyń tıimdi jolyna kózi jetip, ımandaı sengen, erinbeı eńbek etseń, az kúnde baıyp ketesiń degenge júregi lúpildep ketti me, qaıdam, áıteýir, álgi apaı usynysyna birden kelise ketti. Tipti az kúnde 12 adamnan quralǵan «jýrnalıser» tobynyń "brıgadıri" atanýǵa kelisip, aldyńǵy jumysynan shyǵyp ketetindigin jetkizdi.
Eki saǵat ýaqytym ketkendigine azdap ishim ashysa da, biraz nárse bilip, taǵy men "tanymaǵan" adam túrleri bar ekenin kórip qaıttym. Álgi apaıym kelgen bette, "oryssha ma, qazaqsha aıtaıyn ba" degen "bastyqqa" "oryssha aıta berińiz" degen «qazaq apaıymyz» da, "kelisti eken" degen oıda qaldym. Ekeýara "aqsha tabýdyń" qaınar kózin tapqandaı, jospardyń sorpasyn sapyryp otyrǵanda, telefonnan ǵalamtorǵa sazger-jýrnalıst atamnyń aty-jónin jazyp kep qaldym. Mássaǵan! Mynaǵan qarańyz! Kezinde áldebir jeke kásipkerdiń "kitabymdy shyǵaryp beresiń be" degeniniń arty eki jaqtyń sotqa deıin jetken daýymen aıaqtalyp, eki jaq ta eshnársege qol jetkize almaǵandyǵy týraly aqparat oqydym. Tipti endi sál oılansam, bastyǵym bola jazdaǵan atam týraly jaqsy eshnárse oqı almadym. Jaýyzdar sıaqty "ishteı ósektep, ishteı buǵyp", túk bilmeıtin jaman adam sıaqty otyra berdim, arasynda "ıá, a, múmkin, sodan" dep, kúlip qoıdym da...qoıdym...
Negizi, ustazdyq etip júrgenmin. Artyq bolmas dep, qosymsha jumys qarap júrgendikten, birden mektepten kelgen betim edi. Ústimde aq kofta, qara beldemshemen "mádenıetti qaıyrshy" keıiptegi, "sorly ustaz" bolyp, tek jaqsy sóılep, "oryndy" suraqtar qoıyp otyrǵanyma qarap bastyǵymyz: "Bular mundaı jumys istemeıdi. Bular ıntellıgent emes pe? Qujynaǵan bazar adamdarynyń ishine qalaı kiredi" - degenine - "Kerisinshe, osylaı mádenıetti bolyp, "qatal" kıinip barsa, satýshylar birden senedi ǵoı. "Mundaılar" adamǵa senim uıalatady" - deıdi "brıgadır" apaıym"... "Mássaǵan!" dedim taǵy ishimnen...
Eki saǵattyq otyrystan jambas ta tesildi, qulaqtyń da quryshy qandy, mı da biraz shaıqaldy... vóshim, biraz nárse boldy...
"Oılanyp kóreıin" degen kúıde, shyqtym da kettim... Sol ketkennen mol kettim. Habarlasyp, jónimdi de aıtpadym. Kelispeıtinim túrimnen-aq baıqalǵan shyǵar dedim.
Joq, ózi habarlasty atamyz. "Joq, istemeımin" dedim. "E, bes tıyn alatyn, «ne blagodarnyı» jumysyńda júre ber, sorly" degen shyǵar atasy degen aram oı jylt ete qaldy. Meıli. Ne oılasa da, ne istese de maǵan meıli. Jaryqqa shyqqan soń, jańaǵyndaı "atalardyń" isin júrgizip qana qoıatyn, jýrnal muqabasyna shyqqan "belgisiz tanymal satýshylar" tek óz týystaryna kórsetý úshin birnesheýin satyp alatyn "túkke turǵysyz" jýrnaldardyń kózin qurtsa, ne "sondaılarǵa" halyqty aldaýyn qoıdyratyn «Adam» bolsa degen bir tilek qana qaldy mende...
N.ǵ.: Ustazdar - naǵyz eńbek adamdary. Tek baǵasy árkezde baǵalana bermeıdi... Jáne kez kelgen adam ustaz bola almaıdy...
Maqpal Sembaı
