Qyrkúıek aıy bastala salysymen, ata-analar kitap dúkeniniń aldyna kezekke turady. Mektep kitaphanasynyń sóresinen tabylmaǵan oqýlyq kitap dúkeninde de taýsylyp qalýy múmkin degen úreıleri de joq emes. Qoldy bir-aq silteı salmaı, muǵalimniń talap etken kitabyn balasyna alyp berýge yntaly ata-analardy kórgende, bizdiń eldegi bilimge degen qurmettiń nyshanyn ańǵarýǵa bolatyndaı. Balasynyń zamanǵa saı, bilimdi azamat bolýyn oılaıtyn qazaqstandyqtar dúken aldyndaǵy kezekke turýdan jaltarmaıtyn shyǵar, al osy bilimdi qadaǵalaıtyn mınıstrlik nege aıtqan sózinde turmady? Esterińizde bolsa, 28 tamyz kúni Bilim jáne ǵylym mınıstri A. B Sárinjipov óńirlik ujymdastarymen ótkizgen selektorlyq jıynda mektepterde oqýlyq jetispegen jaǵdaıda jaza qoldanylatynyn aıtqan edi.Tipti oǵan deıin mınıstrliktegiler de mektep oqýlyqtaryn jetkizý 94,7 paıyzǵa teń degen málimet te taratqan. Alaıda, 1-qyrkúıek kúni alǵashqy búldirshinderimiz qońyraýdyń únin ǵana emes, elimizdegi «oqýlyq jetispeýshilik jyryn da» estip qaıtty. Áli jazalanyp jatqan eshkimdi kórmedik. Teńgeniń quny tússe de, kitap tapshy bolsa da jaza qoldanamyz dep shyǵa keletin bıliktiń máseleni sheshýdiń ornyna, qorqytý amaldary kóbeıip bara jatqan sekildi.Eń soraqysy, olardan qorqyp jatqan eshkim joq. Japalaqyty taspen ursań da, tasty japalaqpen ursań da, bárbir japalaq óledi. Sol sekildi, joǵary jaqtaǵylar kimdi qorqytyp, olardan kim qorqýy kerek ekenin túsinbedik. Túsingenimiz, tutylatyn da, utylatyn da –halyq.
Elimiz boıynsha bıylǵy jyly mektep tabaldyryǵyn 340 000 bala attaǵan eken. Jyldaǵymen salystyrǵanda bul aýyz toltyryp aıtarlyqtaı kórsetkish bolsa kerek. Birinshi synypqa barǵan árbir balaǵa bıyl Elbasy tarapynan syılyq úlestirilgen. Ol Memleket basshysynyń «Birinshi synyp oqýshysyna Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtan Syılyq» dep atalatyn kitaby. Tanymdyq kitap 370 000 danamen shyqqan. Ońy men solyn endi tanyp, Otandy súıýge, óz eliniń azamaty bolyp qalyptasýǵa qadam basqan balalarǵa mundaı tosynsyı jasaýdyń astarynda úlken mán jatyr. Nesi bar? Bizdiń nazardan tys qalǵan sátte dinı sektalar da balalarǵa ertegi kitaptaryn taratyp ketip jatady ǵoı. Oǵan qaraǵanda elimiz týraly bilip óskeni aǵattyq emes qoı. Alaıda, álippesi kemshin balaǵa saıası maqsattaǵy kitapty tartý etý sál erterek emes pe? Nege sol bezendirilýi sapaly kitaptyń ornyna álippe tapshylyǵyn joıýdyń joldaryn qarastyrmaǵan? Aıtpaqshy, bıylǵy birinshi synypqa barǵan balalar mektepte túski as ishetin zaman bolǵanǵanyn ańyz tyńdaǵandaı tańyrqaı otyryp qabyldaıtyn bolady. Osy tusta taǵy bir zańdy saýal týyndaıdy. Osy bizde shynymen de demografıalyq másele bar ma? Bar bolsa, halyq sany az bolsa, nege biz balalardy balabaqshamen, oqýshylardy kitappen qamtamasyz ete almaı otyrmyz? Kitap tapshylyǵy bar elimizdiń mektepterin zamanaýı bilim berýge daıyn dep aıtýǵa bola ma? Paradoks! Álde munyń barlyǵy belgili bir baspalardyń oqýlyqtaryn ótkizý maqsatyndaǵy sybaılas bıznestiń saldary me? Ia, bizdiń elde sybaılas jemqorlyq qana emes, sybaılas bıznes te bar.
Aınur Tóleý
