«Eger siz qarýdan bas tartsańyz, soǵysýǵa daıyn bolyńyz». Bul eshqandaı da tujyrym emes, taýdaı tulǵa Iýrıı Sezardyń sózi. Álemdi jaýlaǵan ámirshiniń álgi degeni dereginen áli de aıyrylmady desek, qatelespeımiz. Qarýy myqty elder bir- birimen múıizdesip jatyr. Sonda olardyń qarýly múmkindikteri qanshalyqty? Olar sekildi azýymyzdy aıǵa bileý úshin bizge ne jetispeıdi? Qansha ýaqyt qajet? Ol ras, osy tusta bizdiń eldiń áskeriniń beıbit maqsatqa negizdelgen ekenin de qaperge sala keteıik.
Araǵa qansha myńjyldyq pen ǵasyrlardy salsaq ta, qarýy myqty eldiń qaýqary da, ekonomıkasy da, ári-beriden soń, saıası yqpaly da joǵary bolyp keledi. Keıingi kezderi álemde oryn alyp jatqan saıası jaǵdaıdy saraptaı kele «Qamshy» portaly álemniń eń myqty qarýly derjavalarynyń tizbegin jasap kórdi.
Al endeshe kettik. Onynshy orynda - Izraıl
- Halyq sany: 7,9 mln adam
- Daıyn armıa sany: 240 myń
- Rezervtegi armıa: 60 myń
- Soǵys tehnıkasy: 13 myń birlik
- Teńiz áskerı kúshi: 64 birlik
- Áýe qarýly kúshteri: 1964 birlik
- Armıa búdjeti: jylyna 15 mlrd AQSH dollary
Toǵyzynshy orynda- Japonıa
- Halyq sany: 127,8 mıllıon adam
- Daıyn armıa sany: 270 myń
- Rezervtegi armıa: 60 myń
- Soǵys tehnıkasy: 5320 birlik
- Teńiz áskerı kúshi: 110 birlik
- Áýe qarýly kúshteri: 1965 birlik
- Armıa búdjeti: jylyna 58 mlrd AQSH dollary
Segizinshi orynda - Fransıa
- Halyq sany: 63,5 mıllıon adam
- Daıyn armıa sany: 230 myń
- Rezervtegi armıa: 70 myń + 105 myń polısıa qyzmetkerleri
- Soǵys tehnıkasy: 10 myńnan astam birlik
- Teńiz áskerı kúshi: 289 birlik
- Áýe qarýly kúshteri: 1757 birlik
- Armıa búdjeti: jylyna 44 mlrd AQSH dollary
Jetinshi orynda - Ońtústik Koreıa
- Halyq sany: 48,95 mıllıon adam
- Daıyn armıa sany: 640 myń
- Rezervtegi armıa: 2 900 adam
- Soǵys tehnıkasy: 13 myń
- Teńiz áskerı kúshi: 170 birlik
- Áýe qarýly kúshteri: 1568 birlik
- Armıa búdjeti: jylyna 27 mlrd AQSH dollary
Altynshy orynda-Túrkıa
- Halyq sany: 74,7 mıllıon adam
- Daıyn armıa sany: 660 myń
- Rezervtegi armıa: 597 myń adam
- Soǵys tehnıkasy: 70 myń
- Teńiz áskerı kúshi: 265 birlik
- Áýe qarýly kúshteri: 1940 birlik
- Armıa búdjeti: jylyna 25 mlrd AQSH dollary
Besinshi orynda- Anglıa
- Halyq sany: 62,2 mıllıon adam
- Daıyn armıa sany: 220 myń
- Rezervtegi armıa: 181 myń adam
- Soǵys tehnıkasy: 11,6 myń birlik
- Teńiz áskerı kúshi: 99 birlik
- Áýe qarýly kúshteri: 1663 birlik
- Armıa búdjeti: jylyna 74 mlrd AQSH dollary
Tórtinshi orynda - Indıa
- Halyq sany: 1,2 mlrd adam
- Daıyn armıa sany: 1,325 mln adam
- Rezervtegi armıa: 2, 142 mln adam
- Soǵys tehnıkasy: 12,5 myń birlik
- Teńiz áskerı kúshi: 175 birlik
- Áýe qarýly kúshteri: 2452 birlik
- Armıa búdjeti: jylyna 48,9 mlrd AQSH dollary
Úshinshi orynda Qytaı
- Halyq sany: 1,35 mlrd adam
- Daıyn armıa sany: 2,2 mln adam
- Rezervtegi armıa: 800 myń adam
- Soǵys tehnıkasy: 57,5 myń birlik
- Teńiz áskerı kúshi: 972 birlik
- Áýe qarýly kúshteri: 5176 birlik
- Armıa búdjeti: jylyna 106 mlrd AQSH dollary
Ekinshi orynda - Reseı
- Halyq sany: 143,1 mıllıon adam
- Daıyn armıa sany: 1 mln adam
- Rezervtegi armıa: 20 mln adam
- Soǵys tehnıkasy: 9 myń birlik
- Teńiz áskerı kúshi: 223 birlik
- Áýe qarýly kúshteri: 2747 birlik
- Armıa búdjeti: jylyna 74 mlrd AQSH dollary
Birinshi orynda - AQSH
- Halyq sany: 311 mıllıon adam
- Daıyn armıa sany: 560 myń adam
- Rezervtegi armıa: 567 myń adam
- Soǵys tehnıkasy: 56 myń birlik
- Teńiz áskerı kúshi: 2384 birlik
- Áýe qarýly kúshteri: 18 234 birlik
- Armıa búdjeti: jylyna 692 mlrd AQSH dollary
- 32 spýtnık pen 450 balıstıkalyq raketa
Iá alǵashqy ondyqtyń jaı-kúıi osyndaı. Global Firepower Index uıymynyń armıanyń qýattylyǵy jónindegi bıylǵy reıtıńisi boıynsha Ortalyq Azıadaǵy eń myqty qarý kúshteri Ózbekstanǵa tıesili eken. Olar 54 orynǵa taban tirep otyr. Dál osy sanaq boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarýly kúshteri 66-shy orynǵa jaıǵasqan. Aıta ketýimiz kerek, osydan bir jyl buryn ǵana QR QK bul reıtıńte 80 orynda turǵan. Bul ońalǵan túrimiz. Sonymen qatar, Qyrǵyzstan 78 orynda, Túrkmenstan 90 orynǵa jaıǵasqan.
P.S. Qansha degenmen, Qazaqstan QK-sine jylyna qansha qarjy bólinetini, onyń quramynda qansha adam bar ekeni bizge beımálim. Bul týraly eshbir jerde habarlanbaıdy.
Aıan MEIRASH
