Bári osydan bir jarym jyl buryn orystyń ýkraın jeri Qyrymdy zorlyqpen basyp alýynan bastaldy. Al, alty aı aldynda orystar Sırıa daýyna kirisip, eldiń qazirgi basshysy Asadtyń jaýlaryna aýadan bombyny qarsha jaýdyrdy...

Orystyń Sırıanyń ishki isterine kirispeý kerektigin Amerıka men búkil batys elderi jáne lańkestik jaýlaǵan elmen shekaralas Túrkıa da eskertken bolatyn. Ol-ol ma, orystyń áskerı ushaqtary «Sırıadaǵy lańkesterdi bombalap jatyrmyz» degen syltaýmen Túrkıanyń áýe keńistigine birneshe márte zańsyz kirip, halyqaralyq kelisimderdi óreskil buza berdi. Jurttyń báriniń esinde shyǵar, Túrkıa basshysy mundaı jaýapsyzdyqtyń sońy jaqsylyqqa aparmaıtyndyǵyn, kerek kezinde óz eliniń aýmaǵyn qor­ǵa­ǵan Túrkıanyń kezkelgen shekara buz­ǵan ushaqty atyp túsiretindigin qaı­ta-qaıta málimdegen edi. Biraq, or­ystar buǵan qulaq aspady. Aqyry, otpen oınaǵan Reseı degenine jetti: or­ystyń shoshańdaǵan áskerı ushaǵy Túr­kıa aımaǵyna buzyp kirip, 5 mınýt bo­ıy eskertýge pysqyrmaı, atylyp tústi...

Árıne, endi esin jıǵan orystar: «Bizdiń ushaq Sırıanyń aýmaǵynda ushyp júrgen bolatyn» - dep, ózeýrep shyǵa keldi. Osydan bir jarym jyl orys áskeri Qyrym men Donbassqa ádeıi basyp kirgende, Reseı basshylyǵy «Olar orystar emes, jasyl kıim kıgen basqaplanetalyqtar» degen ertegi soqqan...

Qashanǵydaı ózderiniń qateligin moıyndaýǵa jigeri jetpegen Reseı basshysy shuǵyl qımyldar jasap, Túrkıa taýarlarynyń elge kirýine tıym salyp, Túrkıa teńizderine barýdy doǵaryp, orys jerindegi túrik kásipkerlerin qysymǵa alýǵa kiristi. Eki el arasyndaǵy vızasyz qarym-qatynasty toqtatty.

Tipti, resmı orys bıligi túrki halyq­ta­rynyń yntymaqtastyq uıymy «TÚRK­SOI»-dyń orys jerinde ju­mys isteýine shekteý qoıdy. Negizi, TÚRK­SOI degenimiz – jalǵyz Túrkıa emes, ol – Qazaqstan, Ázerbaıjan, Ózbekstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan jáne orys jerindegi tatarlar men bashqurttar, kúlli sibir qalyqtary...

Jalpy, túrki birliginiń basty ıdeıa­la­rynyń bastamashysy – Qazaqstan.

«Túrkiniń - túrkiden basqa dosy joq» – dep málimdegen qazaq jurtynyń basshysy túrki álemin árdaıym birlik pen yntymaqqa shaqyryp keledi. Iaǵnı, alysty boljap, jaqyndy tanyǵan Elbasymyzdyń júrekjardy sózi «yrym úshin» ǵana aıtylǵan ýáj emes, suńǵyla saıasatkerliktiń belgisi. Basqasha aıtqanda, TÚRKSOI degenimiz – Nursultan Nazarbaev!

TÚRKSOI – saıası qurylym emes, túrki halyqtarynyń mádenı saladaǵy yntymaqtastyq uıymy. Sondyqtan, orystyń qaı mınıstr-sheneýnigi de tatarlar men bashqurttarǵa, sibirdiń túrkitildes halyqtaryna óz qandastarymen jersharynyń qaı jerinde tursa da mádenı baılanystar jasaýǵa tıym sala almaıdy. Orys bıligi - basqa ultttardyń tegi men tiline, dini men mádenıetine qurmetpen qaraýdy úırenýi kerek. Ókinishke qaraı, orys qoǵamynda túrikke qarsy urandar kún sanap, jıi estile bastady...

Osy kúnderi Parıjde bas qos­qan 143 eldiń basshylary planetamyz­daǵy aýa-raıynyń aýytqýy jaǵdaıla­ryn talqylaýda. Degenmen, halqynyń basym bóligi tek qazaq pen orys tilde­rin meńgergen qazaqstandyqtarǵa taǵy da orys tilindegi jalǵan aqparattar ǵana jetýde. Bizdińshe, qazirgi qazaq bıligi, eń aldymen, osynaý orys tilinde ǵana beriletin aqparattyq zorlyqpen myqtap kúresýi kerek. Oryssha aqparlarǵa súıensek, Túrkıa basshysy Redjep Erdoǵan Parıjge tek Reseı prezıdenti V.Pýtınmen kezdesýdi armandap qana kelgen sıaqty: orys jýrnalıseri birde: «Erdoǵan basqa elderdiń basshylaryn qabyldap jatqan Pýtınniń bólmesiniń aldyn qaraýyldap júr» dese, keleside:«Dárethana dálizinde qolyn uzaǵyraq keptirgen Erdoǵan báribir Pýtındi kezdestire almaı, qapyda qaldy» dep soǵady... Árıne, munyń bári ımperıalyq syrqatqa ushyraǵan orystyń ortaqol jýrnalıseriniń sandyraǵy ǵana...

Shyn mánisinde, kúni keshe áskerı ushaǵy Izraıldiń Golan shyńdaryna kirip taǵy da shekara buzǵanda: «Bizdiń ushqyshymyz shekara buzǵanyn baıqa­maı qaldy, qatelesti» - degen orys bıligin ornyna qoıatyn kez jetti...

Qazir Sırıaǵa orystar S-400 qa­rý-jaraqtaryn jetkizse, túrikter sol­tústik shekara mańyna áskerı ush­aqtary men tankiler ákeldi. Eń qaýiptisi, ıadrolyq soǵys oty tu­tan­sa, NATO-nyń asa qýatty ás­ke­rı seriktesteri qazaqtyń topyraǵyn­da­ǵy orystyń jalǵa alǵan áskerı polı­gondarynda ornalasqan balıstıka­lyq raketalar men radıolokasıa jú­ıe­lerin kózdep atýy ábden yqtımal?!. Atamyz qazaq: «Eki túıe súıkense, arasynda shybyn óledi» deıdi. Árkimniń shybyn jany ózine olja, kóktúriktiń qaısar urpaǵynyń qahary eshkimnen kemshin túspese de, eserdiń ezgisin kórip, kıkiljińniń qurbany bolmaýymyz kerek...

Sondyqtan, túrik-orys baılanys­tary­nyń túıinin, sirá, qazaq El­ba­­synyń aralasyp, beıbit sheshý­ge kúsh salǵany durys sıaqty. Qaz­aq prezıdentiniń bedeli Ankara men Máskeýdiń aldynda zor. Eń ma­ńyz­dy­sy, kelisim jolymen ókpe-nazdy doǵarý kerek. Sonymen qatar, qazaqqa óz topyraǵyndaǵy jat qarýlardan qutylýdyń joldary men ádisterin tabý kerek. Adamzat tarıhyndaǵy birde-bir soǵys - adam ómirinen qym­bat emes.

Qajymuqan ǴABDOLLA