Múftıattyń Allah Taǵalamyzdyń esimine qatysty shyǵarǵan patýasy qalyń buqara arasynda túsinispeýshilik týdyrdy. «Allah» degen Jaratqan Iemizdiń eń ulyq sıpaty. Allahty «Alla» deýge úndeýiniń sebebi – el ishinde árkimniń ár qalaı aıtýynan týǵan májbúrlik.
Alash zıalylarynyń bári hat tanyǵan, Qurandy oqyǵan, tóte jazýdy bilgen. Ahmet Baıtursynov súrelerde de, qazaqtyń kóptegen sózderinde de «h» áripiniń óte jıi kezdesetinin eskerip, álipbıge arnaıy engizse kerek-ti. Abaı hakimniń «Allah» demeı «Allanyń Ózi de ras, sózi de ras» degeni aqıqatynda ras pa? Bálkim, ol da májbúrlikten «Alla» degen shyǵar. Sonaý patsha ókimetinen bastap, bertinge deıin ult zıalylarynyń qoljazbalary qatań qadaǵalaýda bolyp, tipti, jaryqqa shyqpaı joıylǵany da bar. Al, burynǵy babalarymyz «Allah» dedi me, jaı «Alla» dedi me, ony óz qulaǵymen estigen eshkim joq. İkámat basqada.
Qazir kópshiliktiń deni ne «Alla» deıdi, ne «Allah» deıdi. Al, «Allah» degende «h» qaripi tamaqqa tirelip bitpeı, demniń ekpini kindikke túsip aıaqtalýy tıis. Áttegen-aıy, ony ekiniń biri durys aıtpaıdy, aıta da almaıdy. Kóbinese «Allah» dep jiberedi. Shyntýaıtynda, «H» men «H» áripteriniń dybystalýy eki basqa ǵoı.
Al, Bas Múftıdiń «-ah uryp ketti» deýi osydan. Ánebir jyldary zikirshiler «Allah, Alla-ahylap» shyqqanda, solar syqyldy «Allah» dep ilip áketti biraz jurt. Dinnen habarsyzdyqtyń saldary ǵoı. Kerek deseńiz, ózbekter «Aloq» dep te júr. Kóbine «Allah» dep áleýmettik jelidegi jazbalarda baıqalady. Onyń arasynda telefonynda qazaq áripteri joq nemese latynshaǵa aýystyrýǵa erinetinder bar. Al, bireýler qasaqana «Allah» dep jazady. Báriniń kesiri «Allah» degen týra ataýǵa tıdi.
Rabbymyzdyń esimin durys atamaý – Islamda aýyr kúná sanalady. «Allah» degende «h» áripine eshqandaı zil túsirmeı, jeńil demmen durys aıtý kerek. Arab tiliniń zańdylyqtaryna saı bir qarip ornymen atalmasa, sózdiń maǵynasy ózgerip ketedi. «Allah», «Aloq» deý de dál solaı, burys mán beredi.
Múftı Haziret meńzegendeı «Alla» dese, aqyrǵy «a» áripine túsken ekpin, demmen «h» áripin aıtqandaı týra aıaqtaıdy. Halqymyz «Rabbym», «Haq Taǵala», «Qudaı», «Táńir» dep te aıtqan. Qalaı atasaq ta bir Iláhqa ıman keltirgenimiz ras qoı. Bas Múftı Erjan qajy Malǵajyulynyń bul patýasy halyqty kúnádan saqtandyrǵany dep qabyldaǵan jón. Janashyrlyǵy úshin Jaratqannyń raqymyna bólensin.
Al, Qurannyń «Nısa» súresinde (59-60) «Eı, musylmandar! Allahqa moıynsunyp, Paıǵambarǵa (Muhammed s.a.ý) moıynsunyp, ári ózderińnen bolǵan ámir ıelerine boı usynyńdar! Sonda eger bir nársege talassańdar Allahqa jáne Paıǵambarǵa tapsyryńdar!» degen. Bul jerde «ámir ıeleri» degenniń ishine Múftıler men ımamdar da aıtylǵan.
Baıaǵyda ımamdardy «Allah» dep týra aıtyp úırengenshe ustazdary taıaqtaǵan eken. Ustazdyń taıaǵynan Qudaıdyń Qahary aýyr ekenin bileıik. Jaratqannyń esimin qate atap jáne Mýftıattyń patýasyna tyńdamaı eki ese kúpirlik etpeıik. Jabbar Iemizdiń qudireti men quzyreti, meıirimi qandaı sheksiz bolsa, esimderi de bárimizge jetedi, Shúkir. Din aman, baýyr bútin, el ishi tynysh bolsyn!
Móldir Nurman
