MediaNet حالىقارالىق جۋرناليستيكا ورتالىعى جانىنداعى «DEMOSCOPE» بيۋروسى قازاقستان تۇرعىندارىنىڭ ديەۆالۆاسياعا كوزقاراسى مەن ديەۆالۆاسيانىڭ تيگىزگەن اسەرىن انىقتاۋ ماقساتىندا ساۋالناما جۇرگىزدى. ساۋالناماعا استانا، الماتى قالالارى مەن قازاقستاننىڭ 14 وبلىس ورتالىعىنان بارلىعى 2000 ادام قاتىستى. سۇراقتارعا 18-جاستان جوعارى 70% ايەلدەر مەن 30% ەر ادامدار جاۋاپ بەردى.
2014 جىلدىڭ اقپان ايىندا بولعان ديەۆالۆاسيا قازاقستاندىقتاردىڭ بەستەن ءبىر بولىگىنىڭ جيناعان اقشاسىنا ايتارلىقتاي كەرى اسەر ەتتى. سونىمەن قاتار، 14%-ڭ جيناق اقشاسى از عانا سۋمماعا زيان شەكتى. ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ جارتىسىنان كوبىنىڭ (54%) جيناق اقشاسى بولماعاندىقتان، ەشقانداي وزگەرىس بايقالمادى. ال جاۋاپ بەرۋشىلەردىڭ 6%-ڭ اقشاسى شەت ەل ۆاليۋتاسىمەن ساقتالعاندىقتان زيان شەكپەدى. ساۋالناما ناتيجەسى ديەۆالۆاسيانىڭ سالدارىنان تۋىنداعان تاۋارلار باعاسىنىڭ ءوسۋى جەكە/وتباسىلىق بيۋدجەتكە تىكەلەي اسەر ەتكەندىگىن كورسەتتى. سول سەبەپتى، رەسپوندەنتتەردىڭ 32%-ى تاماقتانۋعا جۇمسالاتىن شىعىنىن، 10%-ى كيىم الۋعا جۇمسالاتىن قارجىسىن قىسقارتقان. ال ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ 8%-ى تۇرمىستىق تەحنيكا ساتىپ الۋدى ۋاقىتشا توقتاتسا، 18%-ى پاتەر نەمەسە كولىك ساتىپ الۋدى كەيىنگە قالدىرعان. ال سۇراقتارعا جاۋاپ بەرگەن قازاقستاندىقتاردىڭ 2،5%-ى بالالاردىڭ وقۋىنا جۇمسالاتىن شىعىندى قىسقارتتىق دەپ جاۋاپ بەردى.
رەسپوندەنتتەردىڭ وننان بىرىنەن كوبى ديەۆالۆاسيا سالدارىنان تۋىنداعان باعانىڭ ءوسۋى بارلىق نارسەدەن ۇنەمدەۋە ماجبۇرلەيدى دەپ جاۋاپ بەردى. ال، ديەۆالۆاسيا 19% قازاقستاندىقتاردىڭ بيۋدجەتتەرىنە دە ومىرلەرىنە، دە ەشقانداي اسەر ەتپەگەن. ساۋالناما جۇرگىزۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلارعا ديەۆالۆاسيا اسەرىنەن تۋىنداعان قارجىلىق شىعىننىڭ ورنىن قالاي تولتىراسىز دەگەن سۇراق قويىلدى. ۇشتەن ءبىر بولىگى، ناقتى ايتساق 36%-ى، ەشتەڭەنى وزگەرتپەيمىن دەپ جاۋاپ بەردى. ال قاتىسۋشىلاردىڭ 31%-ى قارجىلىق شىعىننىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن جۇمىس بەرۋشىلەرگە جالاقىنى كوتەرۋگە ءوتىنىش بىلدىرەمىن دەدى. ال 15%-ى جالاقىسى جوعارى جۇمىس قاراستىرامىن دەپ جاۋاپ بەردى. ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ 7%-ى ۇزاق ۋاقىتقا ارنالعان جالاقىسى جوعارى جۇمىس ىزدەۋگە نيەتتى ەكەن. ءبىراق ول ءۇشىن جالاقىسى جوعارى جۇمىسقا قاجەتتى ىسكەرلىك داعدىلاردى وقيمىن دەيدى.
ديەۆالۆاسيا قازاقستاندىقتاردىڭ بولاشاق جيناق اقشالارىن جوسپارلاۋعا دا اسەر ەتتى. ولاردىڭ 25%-ى جيناق اقشام جوق، بولاشاقتا تا بولۋى ەكىتالاي دەپ جاۋاپ بەردى. بەستەن ءبىر بولىگى (20%) بولاشاقتا اقشالارىن اقش دوللارىمەن ساقتايمىز دەيدى. ال 23%-عا جۋىعى قارجىسىن ارالاس: ءبىر بولىگىن تەڭگە، ءبىر بولىگىن دوللار، ءبىر بولىگىن ەۋرومەن ساقتاماقشى. ال 3،5%-ى اقشانى تەك ەۋرومەن ساقتاعان دۇرىس دەيدى. رەسپوندەنتتەردىڭ 18%-ى ەشقانداي قارجىلىق قاۋىپتەرگە قاراماستان، ۇلتتىق ۆاليۋتا تەڭگەگە سەنىم بىلدىرەدى. قالعان 0،5%-ى جيناقتارىن التىن، اكسيا، ءتىپتى الماز كۇيىندە ساقتاۋدى دۇرىس دەپ ەسەپتەيدى.
