ءدال قازىرگى ۋاقىتتا «تاۋەلسىزدىك» ءۇشىن باس قاتىرعان كەز كەلگەن ۋكرايننىڭ جۇرەگىندە جاداننىڭ ەسىمى جارقىراپ تۇر. ول ۋكراين حالقىنىڭ رەسەيشىلدەرمەن جان الىسىپ، جان بەرىسكەن كۇرەسىنىڭ كۇرە تامىرىن باسقان اقىن. ۋكراين ءتىلى، ۋكراين بولاشاعى تۋراسىندا ءاۋ باستان-اق اشىق كوزقاراسىن قايمىقپاي ايتىپ كەلەدى. ءتىپتى جالعىز ءوزى جار سالىپ،ءتىل ءۇشىن كوشەگە دە شىقتى كەزىندە. جادان اقىن كەشە عانا حاركوۆتەگى قاقتىعىستا زارداپ شەكتى. رەسەي تۋىن سۇيگىزبەك بولعان ورىستاردىڭ سوققىسىن كوردى، «ازاتتىق» راديوسىنىڭ حابارلاۋىنشا، ول ميى شايقالىپ، جاعى سىنىپ، قاباعى جارىلىپ اۋرۋحاناعا ءتۇستى. ۋكراينادا اسا تانىمال اقىن بۇل زورلىق-زومبىلىقتى حاركوۆ تاريحىنداعى «قايعىلى كەزەڭ» دەپ سيپاتتادى. ءبىراق، قانشا ءجابىر كورسە دە، جاداننىڭ جىگەرى جانشىلمادى. قايتا، «رەسەيدىڭ قىرىمدى باسىپ الۋى ۋكرايندىقتاردى بىرىكتىردى» دەپ، ورتاق مۇددە توڭىرەگىندە ۇلتىنىڭ توپتاسقانىنا شىن قۋانىشىن ءبىلدىردى. ءبىز جاداننىڭ ءومىر دەرەگىنە كوز جۇگىرتتىك. ول ونەركاسىپ ورىندارى مول، ءورىستىلدى ازاماتتار كوپ تۇراتىن قالادا، قاراپايىم جۇمىسشى وتباسىندا 1974 جىلى دۇنيەگە كەلەدى. ادەبيەت سالاسى بويىنشا ءبىلىم الادى. جادان شىعارمالارىندا كوبىنە ۋكراينانىڭ وندىرىستىك قالاسىنىڭ جاداۋ ءومىرىن سۋرەتتەيدى. ورىسشاعا جەتىك بولسا دا، پاتريوت رەتىندە ول شىعارمالارىن ۋكراين تىلىندە جازادى. وتكەن ايدا رەسەيشىل پرەزيدەنت يانۋكوۆيچتى بيلىكتەن تايدىرعان «ەۋرومايدان» قوزعالىسىن دا بەلسەندى قولدادى. حاركوۆ تۇرعىنى ءۇشىن ونداي پوزيسيا ءقاۋىپتى ەدى. ول فيلولوگيا عىلىمىنىڭ كانديداتى، اۋدارماشى. 2010 جىلى «جازۋشىلار» اتالىمى بويىنشا «جىل ادامى» اتاعىن الدى. ءيا، 1974 جىلعى جىگىت ۇلتىنىڭ شىن تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن ءبىر ءسات تىنىم تاپپاپتى. وسى ورايدا، ءبىزدىڭ «جەتپىس تورتتەر» نە ىستەپ ءجۇر ەكەن دەگەن وي كەلەدى. ەلىمىزدىڭ جادانمەن تۇيدەي قۇرداس، زامانداستارى قايدا؟ سويتسەك، ءبىزدىڭ «جەتپىس تورتتەر» ناۋرىز ايىنىڭ 14ء-ى كۇنى قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ «ادەبيەتشىلەر ۇيىندە» جىر كەشىن وتكىزبەكشى ەكەن. قازاق پوەزياسىنا ءوز قولتاڭباسىمەن كەلگەن تالانتتى جەتى اقىن جۇرتىن ولەڭمەن سۋسىنداتپاق. كەش اۆتورلارى – الىبەك شەگەباي، تالعات ەشەن ۇلى، باقىتجان الديار، بەكجان اشىربايەۆ، انار شامشادينوۆا، مۇراتحان شوقان جانە رۋسلان نۇرباي. ءالقيسا، ۇلت تاۋەلسىزدىگى جولىندا 40 جاسىندا قىرشىن كەتكەن ءمىرجاقىپ «ويان، قازاعىن» 24 جاسىندا جازىپتى. "كوزىڭدى اش، ويان قازاق، كوتەر باستى ، وتكىزبەي قاراڭعىدا بەكەر جاستى. جەر كەتتى، ءدىن ناشارلاپ، حال حارام بوپ ، قازاعىم، ەندى جاتۋ جاراماس-تى!" قازاقتىڭ جايى ءالى وسى. ىرگەمىزدەگى «كورشىمىزدىڭ» ىقپالى كۇن سايىن ارتىپ، «ەۋرازيالىق وداق» ەسىك قاعىپ تۇر. اتالعان جەتى اقىننىڭ «جەتى بوياۋ» دەپ اتالاتىن جىر جيناعىنا اقىن ۇلىقبەك ەسداۋلەت ۇلى: «جەتى اقىن – ءبىر كىتاپ. جەتى الەم – ءبىر داريا. اسپان الەمىندە ءوز ساۋلەلەرى بار، الامان بايگەدە ءوز شابىستارى بار»، - دەپ جازىپتى. ءيا، جەتى اقىننىڭ ءبىر داريا ەكەنى راس، الىپ كۇش ەكەنى دە انىق. قىرىقتىڭ قىرقاسى كورىنىپ تۇرعان سەرگەي جاداننىڭ قۇرداستارى ءدۇيىم جۇرتتى جيناپ الىپ، قانداي جىر وقيدى ەكەن؟ نە ايتپاق ەكەن؟ تاۋەلسىزدىكتىڭ قۇرداسى رەتىندە بىزگە سول قىزىق بولىپ تۇر.

P.S.: الدە "كوشباسشى" دەگەن پوەما تىڭداپ ءبىر جىرلاپ قايتامىز با؟

جانيا ابدىبەك