كەشە مەن ءۇشىن ەرەكشە اسەرلى دە قۋانىشتى كۇن بولدى. سەبەبى، قىتايدا التاي ايماقتىق 1 ورتا مەكتەبىندە بىرگە وقىعان دوسىم ءارى ساباقتاسىمنىڭ ماعان ارناپ وسىدان ون ەكى جىل بۇرىن جازعان حاتى قولىما ءتيدى.

ون ەكى جىل!

ون ەكى جىل بويى يەسىن كۇتكەن ساعىنىشتى سالەم، كوڭىلى الاي-تۇلەي ارپالىستا، ىشكى ويى، رۋحى ءوزىن سان مارتە سۇراققا الىپ، الاڭ كۇي كەشكەن دوسىمنىڭ مۇڭ تۇنعان سىرلارى قاعاز پاراقتارىن اشقان بەتتە-اق ماعان اۋىر سالماعىن اڭعارتىپ سالا بەردى... مۇمكىن، وزگەلەر ءۇشىن بۇل سوزدەردىڭ اسا ءبىر ۇلكەن ءمانى جوق شىعار، وزگەلەر ەمەس حاتتى ون ەكى جىل بۇرىن كورسەم مەن دە ونشا تەبىرەنىپ كەتپەس پە ەدىم...

راس، ون ەكى جىل بويى امانات ارقالاعان حات مەن ءۇشىن وسىنشا ۇزاق ۋاقىتتان كەيىن قولىما تيگەنىمەن قۇندى. الايدا مەن ونى ۋاقىتتىڭ زاڭدىلىعىنا استە باعىندىرعىم كەلگەن جوق. مەن ءۇشىن ءۇش پاراقتان تۇراتىن وسى حات عارىشقا ءسىڭىپ كەتىپ، ون ەكى جىلدى ون ەكى ساعاتتاي عانا وتكىزىپ ماعان جەتتى جانە جاي عانا جەتپەي ون ەكى جىلدىڭ الدىندا الدەنەگە ەلەڭدەپ، ىشتەي جۇدەگەن كوڭىلىن ءۇمىتتىڭ ءالسىز وتىنا جىلىتىپ وتىرعان دوسىمنىڭ قىستىققان جۇرەك ءلۇپىلىن، شيرىققان جان تىنىسىن الا كەلدى... سول ارقىلى مەن كوك بايراقتى وتانى مەن ۇلتىن شەكسىز سۇيگەن، ماقتان تۇتقان، ءبىراق كوڭىلىندە قۋانىش پەن كۇدىكتىڭ، شاراسىزدىق پەن سەنىمنىڭ الاۋلى وتى، ىزعارلى سۋىعى الما-كەزەك ايقاسقان الىستاعى قازاق جاستارىن كوردىم...

سوندىقتان مەن بۇل حاتتى جەكە وزىمە جازىلعان ادەتتەگى سالەم حاتتان گورى دوسىمنىڭ قازاق ەلىنە، اتا جۇرتى، انا وتانىنا ءاپپاق كوڭىلىمەن ارناعان جان سىرى رەتىندە جاريالاعاندى ءجون كوردىم. ولاي بولسا حاتتى بىرگە وقيىق:

سالەم حات (مۇرات الماسبەكۇلىنا) قادىرمەندى اعايىن قانداي؟ كۇندەرىڭ كوڭىلدى، ءومىرىڭ ءماندى، قاۋىمداستار قوعامىنىڭ، باۋىرمال اعالاردىڭ اسەم قالاسى الماتىداعى ارايلى كۇندەرىڭدى ارى جالعاستىرۋدا بولارسىڭ. ءۇي-ىشىڭ، اكە-شەشەڭ، اعا-باۋىرىڭ بارلىعى دا وردالى وتان قۇشاعىندا ءبىرىنشى بايلىق دەنساۋلىعىنىڭ ارقاسىندا نۇر شۇعىلاعا بولەنۋدە بولار.

جۇڭگو ەلىندە، جات قولىندا تۋعان جەرىڭمەن بىرلىكتە قالعان اعايىن-دوستارىڭ بارلىعى ساۋ-سالەمەت ەلدىڭ قولىنا تەلمىرگەن كۇندەرىن جالعاستىرۋدا. ءبىرىنشى ماۋسىمداعى جازعان حاتىڭدى تاپسىرىپ الىپ، ايرىقشا قۋاندىم. سەبەبى، تاريحي ازابى باسىنان ارىلا قويماعان بىزدەردە ۇلتىنا، وتانىنا دەگەن اڭساۋ، ءشول بار ەمەس پە!

حاتىڭدا وتان تۋرالى، ۇلت تۋرالى ويلاناتىن كەز جەتپەدى مە؟ قىتايدى قيمايسىڭدار ما؟ دەگەن تۇسىنىك، سۇراۋلار قويىپسىڭ. ءبىزدىڭ قىتايدى قيماي نەمەسە سەندەردى ساعىندىرىپ قينايىق دەگەن ويىمىز جوق.

حابارلاسا الماعانىمىزعا ۇزاق ۋاقىتتار بولدى. وكىنىشتىسى، سەن قاراشاڭىراققا اتتاناردان بۇرىنعى بىرەر جىلدا كەزىگە الماعانىمىز ەدى. اڭگىمەنى ارىدان باستاساق، جوعارىداعى سۇراقتارىڭا وراي ءازىر ءبىزدىڭ جەتەرسىز جىگەر، مۇقالعان قايرات استىندا امالسىزدان ارمانى كوپ، دارمەنى از تۇرمىس ق ۇلى بولىپ قالعان قىسقاشا جايىمىز بار. ءوزىڭ كەتكەن سوڭ ورتا مەكتەپتەگى ۇلاسپالى تاريحىمىز دا ۇزاماي اياقتاپ، كوپتەن اڭساعان ۋنيۆەرسيتەت تابالدىرىعىن اتتاعامىز. قىسقا ءجىپ كۇرمەۋگە كەلمەيتىن تار دۇنيەدە دارمەنسىز تىرشىلىگىمىزدى جالعاستىرعانىمىزعا ءمازبىز. نەگىزگى جاعداي وسىلاي، وزىڭە ايتار ءبىر ءىس، الماتىعا بيىل بارعان كوكتوعايلىق ۇلاربەك دالەيۇلىمەن تانىسىپ ال، مەنىڭ جاقسى دوسىم، سەن تۋرالى بىلەدى.

ودان كەيىن حات بەرگەن بالالار ەكەۋى دە مەنىڭ جاقىن باۋىرىم، بەيسەن سۇلتان ۇلى جانە قوپان اپەس ۇلى بۇل ەكەۋىنە شاماڭنىڭ كەلىسىنشە كومەكتەسىپ قوي. باسقالاي كوپ ايتار جوق. ءبىز جاقتا باسپا كورمەگەن جاقسى كىتاپتار بولسا جىبەرىپ بەر، بۇل جاقتان قاجەت قىلاتىن نارسەلەرىڭ بولسا كەلگەن-كەتكەندەردەن حات جازىپ تاپسىر. ۇلكەن كىسىلەرگە مەنەن سالەم ايت. الگى سەرىككە ارناۋلى حات جازعانعا قىسقا ۋاقىت جار بەرمەدى، جاقسىلاپ سالەم ايتقايسىڭ، باسقا ساباقتاستارعا دا سولاي. حوش، ساۋ بول! اللانىڭ ارايلى كۇندەرىنىڭ بىرىندە اسەم قالا الماتىدا جولىعار بولايىق قيماس اعايىن!

قاسەنبەك نۇسىپبەك ۇلى 20،03.2002 ءتۇن.

حات وسىلاي اياقتالعان. نەگىزى حاتقا تۇسىنىك بەرۋدىڭ قاجەتى شامالى ەدى. الايدا مەن ءوزىم سەزىنىپ جەتكەن اسەرىمدى ىركىپ قالا المادىم. قاسەنبەكتى كورمەگەلى مىنە 13 جىل بولدى. وكىنىشكە قاراي ونىڭ قازاق ەلىنە ءالى جولى تۇسكەن جوق. ءوزى ايتپاقشى، تۇرمىستىڭ سان تاراۋ سوقپاعىمەن تۋعان جەرىندە تىرلىك كەشۋدە. ءبىراق، ءىنىسى نۇسىپبەك ريزابەك اتاجۇرتقا كەلگەن. استانادا ءبىلىم الدى، ءقازىر ەلوردادا جۋرناليستيكا سالاسىندا قىزمەت ەتەدى. ال، تالانتتى اقىن، ۇلتشىل ازامات ۇلاربەك دالەي ۇلى مەن مەنى ءومىر ءوزى تانىستىردى، ءقازىر ارمان-مۇراتىمىز ءبىر دوستارمىز.

ءبىر قىزىعى، مەن قازاقپاراتتا قارىمدى جۋرناليست بەيسەن سۇلتان مەن تانىسپاعاندا بۇل حات بالكىم ۋاقىت قويناۋىندا كۇندەر مەن تۇندەردىڭ كورپەسىن جامىلىپ ءالى جاتا بەرەر مە ەدى. الايدا مەن حاتتى سول كەزدە بەرە الماعانىمەن اماناتقا قيانات ەتپەي، ونى ون ەكى جىل بويى بۇلدىرمەي ساقتاپ، مەنىمەن تانىسقان سوڭ ونى سوناۋ تالدىقورعاننان قيىس جاتقان تۋىستارىنىڭ اۋىلىنان الدىرىپ، امان-ەسەن قولىما تيگىزگەن بەيسەنگە مىڭ العىس ايتامىن. تەك قوپان ەكەۋىنە كومەكتەسەرسىڭ دەگەن دوسىمنىڭ ءوتىنىشىن ۋاقىتىندا ورىنداي الماي قالدىم) الايدا يگىلىكتىڭ ەرتە-كەشى جوق، بەيسەن ءقازىر مەنىمەن بىرگە. قاجەت دەپ تاپسا قولدان كەلگەن كومەكتى كورسەتۋگە ءار كەز دايىنمىن. ال، سەرىك ساباقتاسىمىزبەن الماتىد دايىندىق كۋرسىن بىرگە وقىپ، ءبىر بولمەدە تۇردىق. ول ءقازۇۋ-دىڭ ماتەماتيكا فاكۋلتەتىن ۇزدىك ءبىتىردى، ءقازىر الماتىدا مەكتەپتە ۇستازدىق ەتەدى.

قاسەنبەكتىڭ كىتاپ تۋرالى ءوتىنىشى مەنىڭ مويىنىمداعى ءبىر مىندەتىم بولارى انىق. ونىڭ ءالى دە سول ون ەكى جىلدىڭ الدىنداعى كىتاپقۇمار قارا تورى بوزبالا قالپىندا ەكەنىنە سەنىمىم زور. ءوزى ءارى بالۋان ءارى اقىن جىگىت ەدى، باسپادان كىتاپتارى جاڭا شىعىپ جاتقان جاس اقىن-جازۋشىلارىمىزدىڭ كىتاپتارىن جولىم تۇسسە ءوزىم اپارىپ بەرەمىن، بولماسا سولاي باراتىن ادامداردان الىپ جۇرە العانىنشا بەرىپ جىبەرەمىن.

مەنى تەرەڭ ويعا جەتەلەگەن ءبىر جاعداي دوسىمنىڭ وتىنىشتەرى ەدى. باسقا ەمەس، كىتاپ جىبەرۋىمدى، باۋىرلارىنا قارايلاسۋىمدى، جاقىن دوسىمەن تانىسۋىمدى وتىنەدى. رۋحاني قالاۋ، باۋىرلاىنا دەگەن قامقور كوڭىل، دوسىممەن تانىسسا دەگەن كوپشىل، بىرلىكشىل اق نيەت.

ءيا، قازىرشە وسىمەن توقتالايىن، ءبىراق ماعان وسى حات كوڭىل تۇكپىرىمدەگى سىر ساندىقتىڭ قاقپاعىن ساڭىلاۋلاپ اشا باستاعانداي، بۇيىرتسا ودان توگىلگەن «قازىنالاردى» وقىرمانمەن ءبولىسىپ قالارمىن...

P.S. سۋرەتتە، سول جاق شەتتە قولدى قالتاعا سالىپ شىرەپ تۇرعان ساباز سول قاسەنبەك دوسىم. جانىمداعىلار 9 «س» كلاستىڭ نوياندارى. سىنىپ جەتەكشىمىز اقىن ءادىل قوجانباي بولدى.