الماتى قالاسىندا بولعان تەراكتىنىڭ تۇسىنىكسىز تۇستارى تۋرالى بۇرىن دا جازعانبىز. ەلدە ماۋسىم، شىلدە ايلارىندا بولعان لاڭكەستىك وقيعالارىنا قاتىستى كوپتىڭ كوڭىلىندە ءالى سۇراق كوپ. سولاردىڭ ءبىرقاتارىن ratel.kz سايتى ءتىزىپتى.

بۇل تۋرالى Qamshy.kz حابارلايدى.

1. المالى اۋداندىق ىىب-گە شابۋىل جاساعان اتقىش ۇقك دەپارتامەنتى جانىندا پوليسيا ەكيپاجىن قالاي اتىپ تاستادى؟ اقتوبەدەگى وقيعا دا وسىعان ۇقساس ەدى. قارۋ-جاراق دۇكەنىندەگى اتىستان كەيىن اسكەري ءبولىم كۇزەتىندەگىلەر شابۋىلدى تويتارۋعا دايىن بولماعان. ياعني، ەشكىم ەشكىمگە ەشتەڭە حابارلاماعان.

مۇنىڭ بىرنەشە سەبەبى بار:

-پوليسيا ساسقالاقتاپ قالعان. بۇل اياق استىنان بولعان وقيعاعا ءتان جاعداي، الايدا، ءبىزدىڭ پوليسيا مۇنداي كۇش كورسەتۋگە ءبىرىنشى رەت تاپ بولىپ وتىرعان جوق.

-حابارلاۋ جۇيەسىنىڭ كەمشىلىگى. اۋداندىق ىىب-گە شابۋىل جاسالعان سوڭ كەزەكشى نە ىستەرىن بىلمەي قالۋى مۇمكىن، ءىىد، تجد-عا حابارلاۋدى ويلاستىرماعان. مۇنداي كەمشىلىكتەر كوبىنە تۇراقتى وقۋ-جاتتىعۋلار، وسىنداي ارەكەتتە باسشىلىققا الىناتىن نۇسقاۋلىقتار بولماعاندا ورىن الادى.

2. ۆيدەورەگيستراتورمەن تۇسىرىلگەن جازبالاردىڭ بىرىندە اتقىشتىڭ اباي داڭعلىندا كولىكتى توقتاتا الماعان سوڭ م. اۋەزوۆ تەاترىنا قاراي جاياۋ جۇرگەنى كورىنەدى. ول باسىن تومەن ءتۇسىرىپ كەتىپ بارادى، قولىندا اۆتوماتى بار. وسى جەردە تۋاتىن سۇراق: نەگە ۇقك دەپارتامەنتى جانىندا ەكى پوليسەيدى ولتىرگەن اتقىشتى ارتىنان ەشكىم قۋماعان؟ كەز-كەلگەن كۇشتىك قۇرىلىمدا، ىشىندە ۇقك دە بار، ءوز قىزمەتكەرلەرىنەن جاساقتالعان جەدەل ارەكەت بولىنىستەرى بولۋى ءتيىس قوي. ۇقك دەپارتامەنتىندەگىلەر قالادا اتىس بولىپ جاتقانىن بىلگەن بە؟

3. الماتىداعى جەدەل باسقارۋ ورتالىعى (جبو-سوۋ) قالادا بولىپ جاتقان وقيعالاردى ەكراننان كورىپ وتىرادى. الماتى ءىىد قالادا 64 مىڭ 82 بەينەباقىلاۋ كامەراسى بار ەكەنىن حابارلاعان ەدى. جول ەرەجەسىن بۇزعان تالاي جۇرگىزۋشى سول كامەرالاردىڭ ارقاسىندا ايىپپۇل تولەپ جۇرگەنى جانە بەلگىلى. ەندى سول كامەرالار قارۋلى قىلمىسكەردىڭ ءجۇرىس-تۇرىسىن باقىلاۋدا دارمەنسىز بولعانى ما؟ ول ءبىر كولىكتەن ءتۇسىپ، ەكىنشى كولىككە ءمىنىپ، اراسىندا جاياۋ جۇرگەندە جبو-داعىلار پاترۋلدەرگە قىلمىسكەردىڭ جۇرگەن ورنى تۋرالى حابار بەرمەگەن بە؟ كامەرالار تەك كولىك ءنومىرى ارقىلى دەرەك جيناماي، ادامداردىڭ بەت الپەتىن تانيتىنداي باعدارلامامەن قامتاماسىز ەتىلمەگەن بە؟ الدە ول ورىنداردا كامەرا قويىلماعان با؟

4. كۇشتىك قۇرىلىم ارداگەرلەرى ەكسترەميستەردىڭ پوليسيادان مورالدىق-پسيحولوگيالىق تۇرعىدان دا، جاۋىنگەرلىك دايىندىق تۇرعىسىنان دا اسىپ تۇسەتىنىن ايتادى.

2011 جىلعى تارازداعى وقيعا م. قارييەۆتىڭ ءوزىن اڭدىعان پوليسيانى انىقتاپ قانا قويماي، ولارعا قارۋلى قارسىلىق تانىتا العانىن كورسەتتى. الماتى ىرگەسىندەگى بورالدايدا تەررورشىلارمەن بولعان قاقتىعىستا دا ارنايى جاساقتىڭ ەكى جاۋىنگەرى قازا تاپتى. ياعني، لاڭكەستەردىڭ جاۋىنگەرلىك شەبەرلىگى قارۋلى قۇرىلىمدارمەن اشىق قاقتىعىس جاساۋعا جەتكىلىكتى دارەجەدە بولعانى.

ر. كۇلىكبايەۆتىڭ بروندى كەۋدەشە كيگەن پوليسەيلەردى اتىپ ءولتىرۋى نە ول كەۋدەگەلەردىڭ ساپاسىنىڭ ناشارلىعىن، نە پولسيانىڭ قالا ىشىندە لاڭكەستەرمەن كۇرەس دايىندىعىنىڭ تومەندىگىن كورسەتەدى.

5. ەكسترەميستەر كۇشتىك قۇرىلىمدارعا ءوز اگەنتتەرىن ەنگىزۋى مۇمكىن ەكەنى ايتىلادى.

ەندى ەكسترەميستەر ىشىندەگى ارنايى ورگانداردىڭ اگەنتتەرىن دە تەكسەرەتىن كەز كەلدى. ول اگەنتتەر ءدىني يدەولوگتاردىڭ ازعىرۋىنان سوڭ، كوزقاراستارىن وزگەرتۋى مۇمكىن. مىسالى، اقتوبەدە تەراكت دايىندالىپ جاتقانى تۋرالى ارنايى ورگاندار ەش مالىمەت بىلمەگەن.

6. ءىىم ق. قاسىموۆ تا، تەرگەۋ ماتەريالدارى دا ر. كۇلىكبايەۆتىڭ پوليسيادان ءوش الۋدى ويلاستىرعانىن جازادى. ونداي ويى بولسا، ول المالى اۋداندىق ىىب-گە شابۋىل جاساعان سوڭ سونىڭ جانىنداعى قالالىق ىىد-گە نەگە سوقپاعان، ايدالاداعى ۇقك دەپارتامەنتىنە نەگە بارعان؟

جالپى العاندا، اتقىشتىڭ ارەكەتتەرى مەن جۇرگەن جولى ونىڭ وسى ارەكەتكە بارماس بۇرىن بارلىعىن جوسپارلاپ العانىن مەڭزەيدى.

7. تاعى ءبىر سۇراق – سالىق ورگاندارىنا. ولار پاتەر جالدايتىنداردى باقىلاۋعا الماعان با؟ قالا ىشىندەگى ميگراسيالىق احۋالعا قاتىستى ەسەپ جۇرمەي مە؟

8. اقتوبەدەگى وقيعا كۇشتىك قۇرىلىمدار اراسىندا قاراما-قايشىلىق بارىن كورسەتتى. بۇل جانە قاراپايىم ۆەدومستۆو ارالىق قاقتىعىستار ەمەس، ودان جوعارى دەڭگەيدەگى كەلىسپەۋشىلىك سياقتى.

ۇقك مەن ءىىم اراسىندا بايلانىس ناشار بولۋى مۇمكىن. وسى ەكى ورگاننىڭ سوڭعى رەت بىرلەسىپ قالا جاعدايىندا لاڭكەستىككە قارسى وقۋ-جاتتىعۋ وتكىزگەنىن ەسكە ءتۇسىرىپ كورەيىك.

9. اۋماقتىق-اكىمشىلىك ورگاندار انتيتەرروريستىك شتابتىڭ ماڭىزدىلىعىن تۇسىنۋلەرى كەرەك. ول تۇراقتى ارەكەت ەتەتىن كونسۋلتاتيۆتىك ورگانعا اينالۋى ءتيىس. لاڭكەستىككە قارسى ارەكەت لاڭكەستىك پەن ەكسترەميزمنىڭ تۋىنداۋىنىڭ الدىن الۋى، جولىن كەسۋى كەرەك. بولعان قىلمىستىڭ جولىن كەسۋ – سوڭعى ارەكەت.

10. ر. كۇلىكبايەۆتىڭ ايەلى جۋرناليستەرگە پوليسيا وزىنە دورەكى قارايتىنىن ايتىپ شاعىمدانۋدا. ول ايەلگە بۇرىن كۇيەۋى دورەكىلىك تانىتسا، ەندى ول ەستافەتانى تەرگەۋشىلەر قابىلداپ العان. تەرگەۋشىلەر ءوز ارەكەتتەرىمەن تاعى ءبىر جانكەشتى-كەكشىلدى دايىنداعىلارى كەلە مە؟

بايقاعاندارىڭىزداي لاڭكەستىككە قاتىستى سۇراقتار از ەمەس. ول سۇراقتارعا رەسمي جاۋاپ بولماسا دا، مۇنداي ءقاۋىپتى تەندەنسيالارعا ۋاقىتىلى رەاكسيا تانىتۋ قاجەت. ولاي بولماعان جاعدايدا ءبىز مۇلدەم قورعانسىز قالامىز. مۇمكىن كەيبىر سۇراقتار ىڭعايسىزدىق تۋعىزار، ءبىراق، ولار ءبىزدىڭ ازاماتتاردىڭ قازاعا ۇشىراۋىنىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان. بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايىندا قۇربانداردىڭ جانازاسى ەمەس، تەك سپورتتىق جارىستار وتكىزىلگەنىن ءبارىمىز دە قالايمىز.

راسۋل رىسماعامبەتوۆ