ۇكىمەت بەلگىلەگەن 7 وبلىستان باسقا وڭىرلەرگە قونىستاناتىن ەتنيكالىق قازاقتارعا «ورالمان» مارتەبەسى بەرىلمەيدى جانە ولاردان ەسەپشوتىندا 2 ميلليون تەڭگەدەن استام قارجى بولۋى تالاپ ەتىلەدى.
موڭعوليا قازاعى امانجان تولەۋباي قازاقستان ۇكىمەتى ورالمانداردى قونىستاندىرۋ ءۇشىن بەلگىلەگەن 7 وبلىستان بولەك ايماققا كوشىپ كەلۋدى جوسپارلاعانداردىڭ ءبىرى. «تۋعان-تۋىستارىم الماتى وبلىسىنىڭ جاركەنت اۋدانىندا تۇرادى. بيىل سول جاققا قونىس اۋدارسام دەگەن نيەتپەن جيىنىپ-تەرىنىپ وتىر ەدىم. ءبىراق ول جەرگە بارۋ ءۇشىن ەسەپشوتىمدا 2 ميلليون تەنگە بولۋ كەرەك دەگەندى ەستىپ، ويلانىپ قالدىم» دەيدى ول ازاتتىق تىلشىسىنە. ءبىر وتباسىنا – 13،5 مىڭ دوللار الماتى قالالىق ەڭبەك ينسپەكسياسى جانە كوشى-قون كوميتەتىنىڭ ءاتى-جونىن جاريالاماۋدى وتىنگەن قىزمەتكەرى ازاتتىق تىلشىسىنە «2014 جىلدىڭ 29 ناۋرىزدا شىققان ۇكىمەتتىڭ «ورالمانداردى جايعاستىرۋ وڭىرلەرىن ايقىنداۋ تۋرالى» №248 قاۋلىسى نەگىزىندە «وزگە وڭىرلەرگە كەلگەن ەتنيكالىق قازاقتارعا ورالمان مارتەبەسىن بەرۋ» توقتاتىلسىن» دەگەن بۇيرىقتىڭ 8 ساۋىردەن باستاپ كۇشىنە ەنگەنىن» ايتتى. قالالىق كوشى-قون كوميتەتىنىڭ وكىلىنىڭ تۇسىندىرۋىنشە، وسىعان دەيىن سىرتتان كوشىپ كەلىپ جاتقان قازاقتارعا قۇجاتتارى بويىنشا ورالمان مارتەبەسى ەندى تەك ۇكىمەت بەلگىلەگەن 7 وبلىستا تۇرۋعا كەلىسكەن رەپاتريانتتارعا بەرىلەدى.«7 وبلىستان بولەك جەردە تۇرعىسى كەلگەن رەپاتريانت قازاقتار بىزگە (كوشى-قون كوميتەتىنە) ەمەس، كوشى-قون پوليسياسىنا بارىپ تىركەلەدى. ول جەردە ولاردى كوشى-قون زاڭىنىڭ جالپى شەت ەلدىكتەردى تۇراقتى تىركەۋگە الۋ تارماعى بويىنشا راسىمدەيدى» دەدى الماتى قالالىق ەڭبەك ينسپەكسياسى مەن كوشى-قون كوميتەتىنىڭ وكىلى.
ازاتتىق ءتىلشىسى رەپاتريانتتارعا قاتىستى جاڭا ەرەجە تۋرالى الماتى قالالىق كوشى-قون پوليسياسىنىڭ باسشىسىنان كوممەنتاريي الۋعا تىرىستى. «باستىق دەمالىستا» دەپ جاۋاپ قاتقان ءاتى-جونىن ايتپاعان كوشى-قون پوليسياسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىرى: «شەت ەلدەن كوشىپ كەلگەن جانە ۇكىمەت بەلگىلەگەن 7 وبلىستان بولەك وڭىردە تۇرعىسى كەلەتىن قازاق ىقتيار حات الار كەزدە شەتەل ازاماتى رەتىندە تولەم قابىلەتىن راستاۋى قاجەت. ول ءۇشىن ونىڭ ەسەپشوتىندا كەم دەگەندە 2 ميلليون 444 مىڭ تەڭگە (13،5 مىڭ اقش دوللارى) بولۋى ءتيىس» دەگەن اقپارات بەردى. ەسكەرتە كەتەتىن جايت - بۇل سوما ءبىر ادامنىڭ ەمەس، ءبىر وتباسىنىڭ تولەم قابىلەتىن ايقىندايتىن قارجى دەپ قاراستىرىلعان. «بارىپ تۇرعان قيانات» ورالمانداردىڭ الەۋمەتتىك قۇقىعىن قورعاۋمەن اينالىساتىن رەسپۋبليكالىق «اسار» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتوراعاسى قايرات بوداۋحان شەتەلدەن كوشىپ كەلەتىن ەتنيكالىق قازاقتاردىڭ رەسەي مەن بەلارۋستەن قونىس اۋدارۋشى شەتەلدىكتەردىكى عۇرلى قۇقىعى جوقتىعىن ايتىپ قىنجىلادى. ول جاڭا ەرەجەنى «بارىپ تۇرعان قيانات» دەپ سيپاتتادى. «رەسەي مەن بەلارۋس مەملەكەتتەرىمەن ارادا ارنايى حالىقارالىق كەلىسىم بار. اتالعان مەملەكەتتەردەن قازاقستانعا تۇراقتى تۇرۋعا كەلۋشىلەر ىقتيار حات نەمەسە ازاماتتىققا ءوتىنىش بەرەتىن بولسا، ولار تولەم قابىلەتىن راستاۋدان بوساتىلعان. ولار ءۇشىن ارنايى بەكىتىلگەن وڭىرلەر دە جوق» دەيدى ول.
موڭعوليالىق ورالمان پاسپورتىنداعى بالالارىنىڭ سۋرەتتەرىقايرات بوداۋحان سياقتى ءبىرقاتار ورالماندار مەن ولاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋشى بەلسەندىلەر ۋكراينا مەن قىرىمداعى سوڭعى ساياسي وقيعالاردان سوڭ رەسەيدىڭ ءورىستىلدى شەتەلدىكتەرگە ازاماتتىقتى وڭاي، ءارى جىلدام تۇردە بەرۋ ەرەجەسىن قابىلداعانىن مىسال ەتەدى. ءدال وسىنداي جاعدايدا قازاقستاننىڭ شەتتەن كەلەتىن ەتنيكالىق قازاقتاردىڭ تۇراتىن ءوڭىردى تاڭداۋ ەركىن شەكتەپ، ازاماتتىقتى قونىس اۋدارعان سوڭ تەك ءتورت جىلدان سوڭ عانا بەرەتىن زاڭ قابىلداۋىن قيسىنسىز سانايدى. «ءبارىبىر كوشەم» ال مال باعىپ، قوڭىر توبەل تىرشىلىك كەشىپ جاتقان موڭعوليالىق قازاق امانجان تولەۋباي 2 ميلليون تەڭگەدەن استام قارجى جيناي المايتىنىن ايتادى. ءبىراق ول ءبارىبىر اتاجۇرتىنا قونىس اۋدارۋدى ويلاپ وتىر. «ەندى قايتەم، سول جاقتاعى (قازاقستانداعى – رەد.) تۋىستارىممەن ءبىر جەردە تۇرۋدى جازباعان شىعار. نە بولسا دا قازاق ۇكىمەتى بەلگىلەگەن وڭىرلەردىڭ بىرىنە كوشىپ بارۋعا بەكىندىم. جيعان-تەرگەنىمدى جولعا سالام» دەدى ول ازاتتىققا.
بۇل وزگەرىستەر تۋرالى ءساۋىردىڭ 2ء-سى كۇنى ازاتتىققا سۇحبات بەرگەن ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنە قاراستى كوشى-قون كوميتەتى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى اسلان قارجاۋبايەۆ: «كوشى-قون تۋرالى» بىلتىرعى زاڭ قابىلدانباي تۇرىپ ورالماندار قازاقستاننىڭ قاي وڭىرىنە باراتىنىن ءوزى تاڭدادى. سوندىقتان تەڭ جارتىسى الماتى، جامبىل، وڭتۇستىك قازاقستان جانە ماڭعىستاۋ وبلىسىنا شوعىرلاندى. بۇل وبلىستاردا تۇرعىن سانى ونسىز دا كوپ. جۇمىس، باسپانا ماسەلەسىن شەشۋ قيىنداۋ. سوندىقتان ورالماندار وڭتۇستىككە قونىستانعانىمەن، ودان كەيىنگى تۇرمىس-تىرشىلىگىندە قيىنشىلىقتار تۋدى. ال قاۋلىدا اتالعان 7 وبلىستا جىل سايىن كەلگەندەردەن كەتكەندەردىڭ سانى كوبەيىپ بارادى. ورالماندارعا بۇل وبلىستاردا باسپانالى بولۋعا، شارۋاشىلىقپەن شۇعىلدانۋعا مۇمكىندىك مول» دەگەن ەدى.
ازاتتىق راديوسى
