"حان كەنەنىڭ قازاسى - الاشىمنىڭ ازاسى" دەپ اتالاتىن كىتاپ مۇحان يساحان، راشيد ورازوۆ سەكىلدى زەرتتەۋشىلەردىڭ اۆتورلىعىمەن جارىق كورمەك. جيناققا كەنەسارى حاننىڭ قازاسى تۋرالى عىلىمي ەكسپەديسيا، ماقالالار، تولعاۋلار ەنگىزىلگەن. جانە ءبىر ايدىڭ كولەمىندە جارىققا شىعۋى مۇمكىن. اۆتور مۇحان يساحان وقىرماندارىنا كىتاپ تۋرالى ويىن بىلاي جەتكىزدى:
"ءحىح عاسىردىڭ العاشقى جارتىسىندا كۇنباتىستاعى كورشىمىز وتتى قارۋىمەن سايىن دالامىزعا باسىپ كىرىپ، قازاقتىڭ بوز بەتەگە، سۇر سوقپاعىن مەلدەگىنەن قانعا باتىردى. قادىم زاماننان وزگەنىڭ وزبىرلىعىنا كونىپ كورمەگەن اساۋ حالىقتىڭ تاقىمىنا قىل-بۇراۋ سالىپ قيناپ، باسىنا تەمىر بۇعاۋ كيگىزىپ، ءبىرجولاتا باعىندىرعىسى كەلدى. وسى سىن ساتتە قاسيەتتى اتامەكەندى جاتتىڭ تابانىنا باستىرمايمىن دەپ، الاشقا ساۋىن ايتىپ، قالىڭ قول جيىپ، جاۋىنا قارسى تۇرعان، باسىن بايگەگە تىگىپ، بار عۇمىرىن ات ۇستىندە وتكىزگەن نار تۇلعا – قاسىم ۇلى كەنەسارى حان بولاتىن. الاش بالاسى ابىلايدىڭ اق تۋىنىڭ استىندا قايتا باسى بىرىگىپ، كەنەسارى حاننىڭ سوڭىنان ەرىپ، جاۋىنا بۇيىدەي ءتيدى. قوڭىراۋلى نايزا قولعا الىپ، قورامساققا قول سالىپ، دۇشپانىنا قارسى ون جىل بويى اتوي سالدى. حان كەنەنىڭ توسەگىنەن ءتۇڭىلىپ، حالقىنىڭ تاۋەلسىزدىگى جولىنداعى جۇرگىزگەن قاسيەتتى كۇرەسى تۇگەل قازاقتىڭ رۋحىن كوتەرىپ، كوڭىلىن تۇتاستاندىردى. الايدا، قان مايدان، كۇركىرەۋىك سوعىستىڭ ناعىز قىزعان شاعىندا تىلەۋى بولەك...تىرەۋ بولۋعا جاراماعان اعايىننىڭ السىزدىگىنەن حانىمىز قاپيادا قازا تاپتى. حان كەنەگە قوسشى بولعان باتىر بابالارىمىز دا اقتىق دەمى شىققانشا جاۋىنىڭ الدىندا تىزە بۇككەن جوق. اللانىڭ الدىندا اق ولىممەن شاحيد بولدى. ءيا، حان كەنەنىڭ ءھام وعان ەرگەن ەرجۇرەك باتىرلاردىڭ قايسار رۋحى، كۇرەسكەرلىك عۇمىرى – ازات ەلگە ايبار بەرەتىن رۋحاني كۇش، نامىستىڭ جەلبىرەگەن بايراعى، جىگەرىمىزدىڭ مۇقالماس تاتاۋسىز قايراعى دەسەك قاتەلەسپەيمىز. ويتكەنى، ولار قارا ورمان حالقىنىڭ قامى ءۇشىن جانىن ساداقا قىلعان، ءسويتىپ ەرلىكتىڭ قاس ۇلگىسىنە اينالعان اقبەرەن الماس، ناعىز الىپ-ەرەندەر ەدى. ايتكەنمەن، ەلى ءۇشىن قىلشا موينى تالشا كەسىلگەن حان كەنەنىڭ تاعدىردا كەتكەن تالايىنىڭ ورنىن تولتىرۋدا قازاق جۇرتشىلىعى ءالى دارمەنسىزدىك تانىتىپ كەلەدى. حان كەنەنىڭ باسى مەن سۇيەگىن ەلگە اكەلىپ ارۋلاپ جەرلەمەسەك، ەلدىك اتىمىزعا سىن ەكەندىگى قانشاما رەت اشىنا ايتىلسا دا، بۇل ماسەلەنىڭ باسى ءالى كۇنگە دەيىن اشىق قالىپ وتىر. وسى ولقى تۇسىمىزدىڭ ورنىن تولتىرۋ ماقساتىندا وسىدان بەس جىل بۇرىن كەنەسارى حان ءھام ناۋرىزباي باتىردىڭ سۇيەگىن ىزدەپ قىرعىز ەلىنە عىلىمي ەكسپەديسيا جاساعان بولاتىنبىز. ساپار بارىسىندا حان كەنەنىڭ كەگىن قۋعان عالىمدارىمىزدىڭ وسى كۇنگە دەيىنگى ءبىرسىپىرا عىلىمي ىزدەنىستەرىن سارالاۋدان وتكىزىپ، تىڭنان وي-قورىتىپ، جاڭا بايلام جاساۋعا تىرىسىپ كوردىك. سونداي-اق، كوپ جىلعى زەرتتەۋدىڭ جەلىسىندە جازىلعان بىرنەشە عىلىمي ماقالالارىمىزدى دا ىزدەنىسىمىزدىڭ تياناقتىلىعىن ارتتىرا تۇسەر دەگەن ويمەن كىتاپقا كىرگىزىپ وتىرمىز. ەندەشە، زەرتتەۋ بارىسىنداعى كوڭىلگە تۇيگەن وي-تۇجىرىمىزدى وقىرمانمەن بولىسپەكپىز. قابىل الىڭىز قۇرمەتتى وقىرمان!
مۇحان يساحاننىڭ فب-پاراقشاسىنان
