بيىل جىل باسىندا قازاقتىڭ دارىندى پەرەزەنتى بەكبولات تىلەۋحان التاي قالاسىنا ات باسىن بۇرعان ەدى. سول كەزدە وعان حات جازىپ، ونى دەمالىس ۇيىنە ءبىر جىگىتتەن بەرىپ جىبەردىم. ال، حاتىمنىڭ ول كىسىگە جەتكەن-جەتپەگەنىن بىلمەيمىن. دەگەنمەن، بۇگىن سول حاتتىڭ ءماتىنىن جاريالاۋدىڭ رەتى تۋىپ تۇر. بەكبولات ءتىلاۋحانعا ءۇنىمىز جەتپەسە دە، قالىڭ قازاققا جەتەر دەگەن نيەت بار...
اسسالاۋماعالەيكۋم، اسا قۇرمەتتى بەكبولات اعا! ءسىز كەلەدى دەپ قۋاندىق. الدىمەن التاي دەگەن مەكەنگە كەلگەنىڭىزگە راحمەت! اللا ساپارلارىڭىزدى وڭ ەتسىن! سىزگە حات جازۋعا بەكىندىم. مۇنىم قولىڭىزعا تيە مە، تيمەي مە بىلمەيمىن. ايتەۋىر ءبىر ارماننىڭ جەتەگىمەن، الدە ءبىر ماقساتپەن جازعانىم شىعار. ءبىز ءسىزدى كورىپ ەرجەتتىك. 90-جىلداردىڭ سوڭىنداعى بىزدە دە تاراتىلعان كونسەرتىڭىزدەن باستاپ تانىدىق. سوسىن ەرجەتە كەلە، جاھاندانۋ جولىنىڭ پايداسىنىڭ ەسەبىندە، عالامتور دەيتىن تولقىندى دۇنيەنىڭ ىشىنەن ىزدەپ كورەتىن بولدىق، قىزىقتىق، ويلاندىق. ءبىز قازاقيانىڭ ءار قادامىن بىرگە باقىلاپ وتىرىپ ەرجەتتىك. سىرتتا جۇرگەن ءار قازاقتىڭ زور ءۇمىتى، رۋحاني ۇلى تىرەگى - تەك قانا قازاقستان ەكەنىن بىرەۋ بىلەر، بىرەۋ سەزىنە الماس. قانشا تۋعان جەرىمىز التاي دەپ، وسى جەردى وتانىمىز دەسەك تە، جۇرەگىمىزدىڭ تۇكپىرىندە قازاقستان تۇرادى. ءبىراق مۇندا دا جۇرەگىڭدى مۇجىپ جاتاتىن جايتتار وتە كوپ. كۇن سايىن، قادام سايىن بىلىنبەي كەلە جاتقان قاتەرلەردى بايقاعاندا جانىڭ تۇرشىگەدى. ابىلاي حاندى، قابانبايدىڭ ەرلىگىن، ابايدى ەستىمەگەن قازاق بالالارى، ەكى بالانىڭ ءوزارا قىتايشا اڭگىمەلەسكەنىن كورگەندە، بايقاماي ءوزىمنىڭ قازاق قىزمەتتەستەرىممەن قىتايشا سويلەسىپ تۇرعانىمدى سەزگەندە جىلاعىم كەلەدى. نەگە؟ ءبىر سەبەپەن بۇل جەردى تاستاپ كەتە الماي جۇرگەن ءوزىم سياقتى ازاماتتارعا نە دەرىڭدى بىلمەيسىڭ، اعا! سەبەپ كوپ. ءقايسىبىرىن ايتىپ تاۋىسىڭ. اتا-قونىسىن تاستاپ كەتۋ دەگەنىڭ وڭاي دۇنيە ەمەس. بۇل اكەڭنىڭ باسى جاتقان، تۋعان-تۋىسقانىڭ بار، كىندىك كەسىپ، وسكەن جەر. كوشىپ كەلۋگە كوبىنىڭ جاعدايى جەتە بەرمەيدى. قازاقستاندا جاقتا كەلە عوي دەيتىن دە پەندە جوق. ەكى ەلدىڭ ساياساتىنىڭ وزگەرگەن تۇستارى دا كوپ كەدەرگى بولىپ وتىر. سوسىن ومالىپ وتىرمىز. قازاقستانعا بارۋ بىزگە بارعان سايىن قيىنداپ بارا جاتقانى جانە بار. ونىڭ ۇستىنە، ەلگە بارعان جۇرت بىر-بىرىنە قارا تارتىپ، كوبىسى ماقساتسىز بارىپ جاتىر. سوسىن قينالسا قايتىپ كەتىپ، مۇنداعىلارعا قازاقستاندى جاماندايدى. ونىسى مۇنداعى قايتەرىن بىلمەي وتىرعان حالىققا سەبەپ بولادى. مىنە، ءبىزدىڭ جاعداي.
ايتايىن دەگەنىم، قازاقتىڭ مىقتى ۇلدارىنىڭ ءبىرىسىز، بيلىك باسىندا جاقىن جۇرەسىز، بەدەلىڭىز بار. سىرتتاعى قازاقتىڭ جايىن ايتاتىن اعالارىمىز جوق ەمەس، ءبىراق تەك بوس ءسوز كۇيىندە. سوندىقتان ناقتى شارالار جاسالۋىنا سەپ بولساڭىز...
بىرىنشىدەن، ءسىز سياقتى مىقتى ازاماتتارىمىز بىرىگىپ، بيلىكتىڭ قۇلاعىنا سىرتتاعى قازاقتىڭ كۇيى تۋرالى ايتۋدان جالىقپاسا (ارينە، ايتىپ جاتقانى شىن). ولاردىڭ كەلۋىنىڭ قازاقستانعا پايداسىن ءارتۇرلى جولدارمەن جەتكىزە بەرسە. بۇل ارينە ءار كىم ءار قالاي ايتقاننان جاقسى.
ەكىنشىدەن، قازاقستانداعى حالىققا سىرتتاعى قازاق تۋرالى مالىمەتتەردى جاريالاپ تۇرسا. مىسالى، بەدەلسىز ءبىر ءجۋرناليستىڭ جازعانىنان ءسىزدىڭ جازعانىڭىز الدە قايدا باسىم بولار ەدى. ءار مەملەكەتتە ءومىر سۇرگەننەن كەيىن قازاقستانداعى جاعدايدى تۇسىنە بەرمەيمىز. جاساعان ورتامىز، العان ءبىلىم، ۇستانعان ساياسات وسىعان كەلتىرىپ وتىر عوي .
ۇشىنشىدەن، ءبىز دە قازىرگە دەيىن كوشى-قون جۇمىسىمەن اينالىساتىن كومپانيا (ياكي قور، قوعام) جوق. ەگەر وسىنداي ەلارالىق كەلىسىمشارتپەن جۇمىس جاسايتىن كومپانيا بولسا تىندىرىمدى شارۋالار اتقارۋعا بولار ەدى. سول ارقىلى اتاجۇرتىنا ورالعان قازاققا نە ءۇشىن كەلەتىنى، نە ىستەيتىنى جونىندە كەڭەس بەرىلىپ، ماماندىعىنا قاراي قىزمەتتەر ۇسىنىلسا. ارينە، بۇعان قارجى مەن قولداۋ قاجەت. قازاقستاندا ەر مىنەزدى، ۇلتىن سۇيەر كاسىپكەرلەر از ەمەس. ەگەر ولار تۇسىنسە، سوسىن ولارعا جەتكىزە الاتىن ادام بولسا، بۇل اقشا دا تاباتىن، حالىققا دا پايدالى جۇمىس بولار ەدى. بىزگە ول جاقتاعى ادامداردىڭ ساتاتىن ءۇيى مەن جەرى تۋرالى، قازاق مەملەكەتىنىڭ زاڭدارى تۋرالى اقپاراتتىق كومەكتەر قاجەت. سونىڭ ارقاسىندا ەل دە، ەلگە ورالعان قازاق تا بىر-بىرىنە پايدا اكەلەر ەدى.
توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى، ءسىز وسى شارالاردى ۇيىمداستىرسا ەكەن دەگەن تىلەك بىزدىكى. ەل بولىپ قالۋ ءۇشىن، ءارتۇرلى ارەكەتكە بارۋ قاجەت. ەندى ون-جيىرما جىلدا نە بولامىز؟! شەتەلدەگى نەشە ميلليون قازاق جوعالۋدىڭ الدىندا تۇر. كومەكتەرىڭىز كەرەك!
ساۋ بولىڭىز!
قۇرمەتپەن، التاي قازاعى