ابايدىڭ اكەسى قۇنانباي تۋرالى كوركەم فيلم تۇسىرۋگە دايىندىق باستالىپ تا كەتتى. سەنارييىن تالاسبەك اسەمقۇلوۆ پەن دوسحان جولجاقسىنوۆ بىرىگىپ جازعان. ءفيلمدى دوسحان جولجاقسىنوۆ تۇسىرمەك. «دوسحان اعامىز ساقال جىبەرىپتى»، – دەپ قالدى بىزگە «قازاقفيلم» جاقتان اقپارات بەرگەندەر. سوعان قاراعاندا، ءسىرا، قۇنانباي قاجىنى اتاقتى اكتەرىمىزدىڭ ءوزى وينايتىن بولعانى. ءبىراق ولار ءتۇسىرىلىمنىڭ باستالۋىن اسا دابىرالاتقىسى جوق. ايتقانداي-اق، بۇل ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ ءتىسى باتا بەرمەيتىن ۇلكەن جوبا، قازاق كينوسىمەن قاتار ۇلت الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى دە زور.

بىرەۋلەر: «قۇنانباي قاجىنى تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ نەگە وينامايدى؟» – دەپ تە قالدى. تۇڭعىشباي اعامىز ساحنادا دا، ەكراندا دا، تىپتەن ايتۋلى مەرەيتويلاردا دا ابىلاي حاندى الدەنەشە رەت قايتالاپ ويناپ، سول وبرازدا ويىمىزدا ابدەن ورنىقتى. ال دوسحان جولجاقسىنوۆ اكتەرلىعى جاعىنان ساحنادان گورى ەكرانعا كوبىرەك بەيىم. سوڭعى ۋاقىتتاردا ەكراندالىپ جۇرگەن تاريحي تاقىرىپتارعا دا قانىق. ءارى رەجيسسەر رەتىندە دە، اكتەر رەتىندە دە قۇنانباي قاجى بولمىسىنا بارىنشا جاقىنداعانى بايقالىپ ءجۇر. اكتەرلىعى ءوز الدىنا، رەجيسسەرلىعى دا سىننان ءوتتى.

جولجاقسىنوۆ پەن اسەمقۇلوۆتىڭ قولىنان شىققان «ءبىرجان سال» ۇلتتىق بوياۋى قانىق كينو بولدى. قازاق كينوسىنىڭ قاي كەزدە دە ادەبيەتشىلەردىڭ ارالاسۋىمەن كوكتەپ-كوگەرىپ كەلە جاتقانى وتىرىك ەمەس. دوسحان جولجاقسىنوۆ تۇسىرگەن سول «ءبىرجان سالدا» ادەبي ءماتىن مەنمۇندالاپ تۇر. ءبىزدىڭ كەيبىر مىقتى دەگەن كينولارىمىزدىڭ ءوزى ءبىر كورگەنگە عانا قىزىق. سونىمەن بىرگە، اراعا ۋاقىت سالىپ، قايتالاپ كورگەن سايىن كوڭىل تۇششىنتاتىن فيلمدەرىمىز دە بار. قاراپ وتىرساق، سونداي فيلمدەرىمىزدىڭ قاي-قايسىسى دا ادەبي شىعارمالارعا نەگىزدەلىپ ءتۇسىرىلىپتى. قازاق كينوسىندا اسىرەقىزىل جەڭىلتەكتىككە سالىنباي، وسىنداي ۇلتتىق كينو جاساۋعا بەت العان ەكەۋ بەك جاراسقانداي.

كينو ءتۇسىرۋ الدىنداعى تولعانىستا جۇرگەن دوسحان اعامىزدى مازالاعىمىز كەلگەن جوق. ال سەناريي اۆتورىنىڭ بولسا-بولماسا نەگىزگى جۇمىسى الدەقاشان ءبىتىپ قويعان. ءارى ءوزى كۇيشى، ءوزى جازۋشى، تاعى ايتا بەرسەڭىز مادەنيەتتانۋشى ادامنىڭ كينوسەناريي جازۋعا ۋاقىتتى قايدان تاۋىپ جۇرگەنىن دە بىلگىمىز كەلگەن. جاسىراتىنى جوق، ادەبي شىعارمالارداي ەمەس، كينوسەنارييدىڭ قالاماقىسى دا ءتاپ-تاۋىر. شىنىندا دا، بۇل تاراپقا تۇرەن سالۋعا نە ىقپال ەتۋى مۇمكىن؟ «قۇنانباي اتامىز تۋرالى ءفيلمنىڭ سەنارييىن باسقا ەمەس، اسەمقۇلوۆ جازعانى ءجون بولعان ەكەن» دەي وتىرىپ، جوعارىداعى سۇراعىمىزدى العا تارتتىق.

«كوكبالاقتىڭ ءولىمى» نەگە تۇسىرىلمەدى؟

– مەن سەنارييدى ءبىر بۇگىن عانا جازىپ جۇرگەن جوقپىن. قازپي-دە، فيلفاكتا وقىپ جۇرگەنىمدە جازا باستاعانمىن. ول كەزدە جازعان شيمايلارىمدى ايتپاي-اق قويايىن. ءبارىبىر ونداي كينو تۇسىرىلمەس ەدى. ەڭ العاش جازعان مىقتى سەنارييىم – «كوكبالاقتىڭ ءولىمى».ونىڭ حيكاياسى بىلاي بولعان: مەنىڭ ايەلىمنىڭ ءبىر قۇربىسى فرانسۋزعا تۇرمىسقا شىققان. ول فرانسۋز ءبىراز جىل پرەزيدەنتىمىزدىڭ جانىندا ءجۇردى. قازاقستان مەن فرانسيا اراسىنداعى ەكونوميكالىق پا، الدە ساۋدا جونىندەگى مە، كەڭەسشى بولىپ قىزمەت ىستەدى. اندا-ساندا ءبىزدىڭ ۇيگە كەلىپ، ءشاي ءىشىپ وتىرىپ اڭگىمەلەسەتىنبىز. ءبىر كۇنى: «قازاقتىڭ تاريحىنان ءبىر مىقتى سەناريي جازىپ بەرىڭىزشى»، – دەدى. مەن كەلىستىم. ول سەنارييدىڭ وقيعاسى بىلاي: ابىلاي حان جاس كەزىندە، 23-24 جاسىندا قالماقتاردىڭ قولىنا ءتۇسىپ قالادى. قالدان سەرەننىڭ قولىندا ەكى جىل تۇتقىندا وتىرادى. ەكى جىلدان كەيىن ابىلپەيىز سۇلتانعا ايىرباستاپ، ابىلايدى الىپ كەلەدى. وسىلايشا ءبىتىم بولادى. سودان توعىز جىلدان كەيىن نارىنداعى اتاقتى سوعىس باستالادى. جەتپىس جىل بويى جەڭىلۋمەن كەلە جاتقان قازاقتىڭ اسكەرىن باستاپ، ابىلاي جەڭىسكە جەتەدى. ءامىرسانا مەن داۆاسي قازاقتارعا قاشىپ كەلگەندە، ارتىنان سۇراپ كەلگەن قالماقتارعا ابىلاي ولاردى بەرمەي قويادى. وسىنداي اڭگىمەلەر سەنارييدىڭ ىشىنە كوپ ەندى. سونىمەن سەنارييدى جازىپ، فرانسياعا جىبەردىك. ول كەزدە ينتەرنەت، ەلەكتروندى پوشتا دەگەن جوق. قاعازعا وراپ، وراماحات قىپ، ءبىراز اقشا تولەپ، پاريجگە جونەلتتىك. ولار سەنارييدى العاننان كەيىن ەكى جىلداي ءجۇردى. انا رەجيسسەرعا، مىنا رەجيسسەرعا اپارادى. «ءوز تاريحىمىزدان ونداي ۇلكەن بيۋدجەتكە كينو تۇسىرە المايمىز. مىنا سەنارييدىڭ ىشىندە ۇلكەن سوعىسى بار، ۇلكەن پانورامالار كەرەك ەكەن. ونىڭ ءبارىن ءتۇسىرۋ قولدان كەلمەيدى، قاراجات كەرەك»، – دەسەدى ءبارى. جاڭاعى فرانسۋز كەشىرىم سۇراپ، سەنارييدى بىزگە قايتارىپ جىبەردى. سول كەزدە «كوشپەندىلەر» ءفيلمىن تۇسىرە باستاعان ەدى. سەنارييدى استاناعا،«كوشپەندىلەرگە» جىبەردىم. «قازاقفيلمدە» باس رەداكتور بولعان ءساتىمجان سانبايەۆقا كورسەتتىم، ول جوعارى باعالادى. ءسويتىپ، بايقاۋعا قاتىستىردىق. سوندا سەنارييدىڭ شەكەسىنە كىشكەنتاي قاعاز قىستىرىپ قايتاردى. «بايقاۋ اياقتالدى. رۋستام يبراگيمبەكوۆ جەڭدى. بۇدان كەيىن بىزگە سەناريي جىبەرمەۋىڭىزدى وتىنەمىز»، – دەپ سالىپ جىبەرىپتى. سول سەناريي اقىرى «ءقازاقفيلمنىڭ» مۇراعاتىنا كەتتى.

– ءيا، سونشا شۋلاتقان «كوشپەندىلەردىڭ» قانداي فيلم بولىپ شىققانى بەلگىلى. ول فيلم اقسەلەۋ سەيدىمبەك، ساكەن ءجۇنىسوۆ سىندى اعالارىمىزدىڭ دا نازاسىن ارقالاعان. جوعارىداعىداي ساتسىزدىكتەن كەيىن تاۋىڭىز شاعىلىپ قالماي، قايتا باتىلدىق جاساعان ەكەنسىز.

– ودان كەيىنگى جازعان سەنارييىم «ءبىرجان سال» بولدى. دوسحان جولجاقسىنوۆ «ءبىرجان سال» تۋرالى جاقسى سەناريي جازاتىن ادام ىزدەپ جۇرگەنىن ءاليا بوپەجانوۆاعا ايتقان ەكەن. ءاليا مەنى، سوسىن اسىلبەك ىقسان دەگەن جازۋشىنى ايتىپتى. ءالى ەسىمدە، 2003 جىلى دوسحانمەن كوكتەمدە، فۋرمانوۆ پەن قابانباي باتىر كوشەلەرىنىڭ قيىلىسقان جەرىندە كەزدەستىم. «سەنارييدىڭ ىشىندە مىنانداي نارسەلەر بولۋ كەرەك» دەپ يدەياسىنىڭ ءبارىن ايتتى. ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەننەن كەيىن اسىلبەك: «تاكە، ءوزىڭ جازساڭ قايتەدى؟ مەنىڭ ۋاقىتىم بولماي جاتىر»، – دەپ، جوبادان «سەكىرىپ» ءتۇسىپ قالدى. ءسويتىپ، جالعىز قالدىم. دەگەنمەن ءبىرجاندى جاقسى بىلەمىن. ءوزىم دە سول ارقادانمىن. بالا كەزىمنەن اندەرىن قۇلاعىمىزعا قۇيىپ وسكەنبىز. ءومىرىنىڭ قىر-سىرلارىن ءبىلۋ ءۇشىن كىتاپحاناعا بارىپ، ءبىرجان تۋرالى قورعالعان الپىس شاقتى ديسسەرتاسيانى قارادىم. كوپ مالىمەت الدىم، ءوزىم بىلەتىن مالىمەتتەردى قوسىپ جازىپ، 2004 جىلدىڭ كوكتەمىندە سەنارييدى دوسحاننىڭ قولىنا ۇستاتتىم. قانداي فيلم بولعانى بەلگىلى. حالىقتىڭ ىقىلاس-پەيىلىنە بولەنگەن جاقسى فيلم بولدى. بايقاساڭ، مەرەكە كۇندەرى تەلەارنالار بەرىپ جاتادى…

– «ءبىرجان سال» نەگە حالىقارالىق كينوفەستيۆالدەرگە قاتىسا المادى وسى؟

– ونى بىلمەدىم. ەرمەك تۇرسىنوۆ، تاعى بىردەڭە دەگەندەردىڭ قالاي قاتىسىپ جۇرگەندەرىن بىلمەدىم. بەلگىلى ءبىر مۇددەلەر قايشى كەلىپ، شەتەلگە شىعارىلمادى. كينوفەستيۆالدەرگە اپارىلمادى. ءبىراق، ەل ىشىندە ۇلكەن ابىرويعا جەتكەن كينو بولدى. كىمدەردىڭ، قانداي كۇشتەردىڭ قارسى ەكەنىن بىلمەيمىن، ايتىپ بەرە المايمىن.

«جەزتىرناق» قايدا كەتتى؟

– مۇمكىن قازىرگى كينونىڭ تالابى باسقا شىعار؟ ءبىزدىڭ تالعامىمىزبەن ساناسپايتىن شىعار؟ باسقا سەناريي جازىپ كورمەدىڭىز بە؟

– جاڭا قازاقتاردىڭ ءبىرى ءقايسىبىر اكتريسا ارقىلى قازاقتىڭ تاريحىنان ءبىر «فەنتەزي» جازىپ بەرە الا ما دەپ ءوتىنىپتى. ول اكتريسا بولات قالىمبەتوۆ ەكەۋى كەلدى، كەلىستىك. ءوزىمنىڭ قورىمدا جاتقان «جەزتىرناق» تۋرالى اڭىز بار ەدى. جازىپ شىقتىم. ءبىراق، قارجىلاندىرۋشىمىز سەنارييدى وقىپ شىققاننان كەيىن ۇناتپادى ما، الدە بىرەۋ بىردەڭە ايتتى ما، بىردەڭەدەن كۇمانداندى ما، بىلمەدىم، «مۇنداي جوبانى مەن قارجىلاندىرا المايمىن» دەپ قايتارىپ بەردى. وسىدان ءۇش جىل بۇرىن عوي دەيمىن، وڭتۇستىك كورەيا سەنارييلەر بايقاۋىن وتكىزدى. سول بايقاۋدا مەنىڭ سەنارييىم جەڭىپ، وڭتۇستىك كورەيا ساتىپ الدى. ءبىراق، وكىنىشتىسى، ول قازاق-قالماق سوعىسى كەزىندەگى وقيعا ەدى. ونى كورەيا تاريحىندا بولعان وقيعا ەتىپ كورسەتەدى، وزدەرىنە بەيىمدەيدى عوي. ءقازىر بەس جىلعا دەيىن سولاردىڭ مۇلكى بولىپ قالدى. بەس جىلدان كەيىن قايتارىپ بەرەدى. «جەزتىرناقتاعى» جەزتىرناق ايەل كۇندىز كادىمگى ايەل بولادى دا، تۇندە جەزتىرناققا اينالادى. ءبىراق، جەزتىرناق ايەل جاماندىق، زۇلىمدىق بەينەسىندە ەمەس، مەيىرىمدى ادام رەتىندە بولادى. مىسالى، ءبىر بالانى جالعان ايىپپەن ايىپتاپ، ەرتەسىندە ءولىم جازاسىنا كەسكەن. وندا دا ازاپتاپ ءولتىرۋ كەرەك بولعان. قازاق اراسىندا ازاپتىڭ سۇمدىق ءتۇرى بار، «تاراپتاپ ءولتىرۋ» دەگەن. ءتورت تۇيە ءتورت جاققا ءبولىپ، ادامدى جىرتىپ ولتىرەدى. بيلەر بالانى سونداي ولىمگە كەسكەن. سوندا جەزتىرناق بالا ازاپتالماس ءۇشىن، ءتۇن ىشىندە كەلىپ ءولتىرىپ كەتەدى. سودان كەيىن سوعىستىڭ كەزىندە قالماقتىڭ 13-14 جاسار بويجەتكەن قىزى تۇتقىنعا تۇسەدى. سوندا ونى قازاقتىڭ جەتپىستەگى ءبىر شالىنا كۇيەۋگە بەرەدى. سوندا قورلىققا شىداماي، قالماقتىڭ قىزى ءتۇن ىشىندە قاشادى دا، ءبىر ۇڭگىرگە كەلىپ تىعىلادى. ارتىنان قۋعىنشىلار قۋىپ جەتكەندە، قۇدايعا جالبارىنادى. سوندا جەزتىرناق كەلىپ، قىزدى ولتىرەدى. «ەتىمدى شال سيپاعان قۇرت جەسىن» دەگەندەي، جاس قىز ءوزىنىڭ اتاسىنداي اداممەن ءبىر توسەككە جاتۋعا جيىركەنەدى. ءسويتىپ، جەزتىرناق ونى سونداي قورلىقتان قۇتقارادى. اياق جاعىندا ۇلكەن سوعىس بار. قالماقتار كەلىپ، قازاقتاردى شابادى. سوسىن قازاقتار اسكەر جيناپ، قالماقتاردى قيراتىپ، بىت-شىتىن شىعارىپ كەتەدى. وتە مىقتى وقيعا. وكىنىشكە قاراي، كورەيلەر الىپ كەتتى. ءقازىر ءتۇسىرىپ جاتقان شىعار، اڭدىپ ءجۇرمىز. كينو بولىپ تۇسىرىلسە، وڭتۇستىك كورەيانىڭ مادەنيەت مينيسترلىگى حابار بەرەمىز دەپ ۋادە بەرگەن. ازىرگە ونداي حابار بولعان جوق. ونىڭ ۇستىنە، ولاردا پرەزيدەنت اۋىسىپ، جاڭا مينيستر كەلىپ دەگەندەي… مۇمكىن ول سەناريي جاڭا مينيسترگە ۇناماعان شىعار.

«تۇمار اجە» تۇسىرىلە مە؟

– ايتۋلى تۇلعالار تۋرالى كوركەمفيلم تۇسىرۋگە مۇمكىنشىلىكتەرىڭىز بار ەكەنىن «ءبىرجان سال» انىق كورسەتتى. ار-اركىمنىڭ باتىلى بارا بەرمەيتىن قۇنانباي قاجىنى ەكرانداۋعا جول اشقان سياقتى سىزدەرگە. «ءبىرجان سال» بولماعاندا سىزدەرگە ءبارىبىر كۇدىكپەن قاراۋشى ەدىك. جالپى، كينو ءتۇسىرۋ، بۇل سالادا سەنىمگە كىرۋ وڭاي ەمەس قوي. ءتىپتى اتاقتى كينوگەرلەرىمىزدىڭ وزدەرىنىڭ تاريحي تۇلعالار تۋراسىنداعى فيلمدەرى ساتسىزدىككە ۇشىراپ جاتىر. ايتەۋىر قۇنانباي قاجىعا ەت قىزۋىمەن كىرىسپەگەن بولارسىزدار؟

– جوق، «ءبىرجان سالدان» كەيىن دوسحان تۇمار اجەمىزدى شىعارايىق دەدى.

«ءبىراق، بولات جانداربەكوۆتىڭ رومانىنداعىداي ەمەس، تاريحتى باسقاشا پايىمدايىق»، – دەدى. وتكەندە مەنىڭ ۇلكەن رەزونانس تۋدىرعان «قوندىگەردىڭ ءبىر-اق بەتتىك تاريحى» دەگەن ماقالام شىقتى. ەرتەدە سكيفتەردى قاڭلى دەگەن. سول قاڭلىلار يراننىڭ اسكەرىن قالاي جەڭگەنى اڭىزعا بەرگىسىز، سوندا ءبىزدىڭ اجەمىز 180 مىڭداي اسكەرمەن شىققان، قۇرىش پاتشا جارتى ميلليون اسكەرمەن كەلگەن. قازىرگى قىزىلورداداعى شيەلى دەگەن جەردە ۇلكەن سوعىس بولىپ، يراندىقتاردى قيراتىپ، قۇرىشتىڭ باسىن شاپقان. جارىقتىق گۋميليەۆتىڭ كومەگىمەن قۇپيا مالىمەتكە قول جەتكىزىپ، قايران قالدىم. گەرودوتتىڭ تۇسىنە كىرمەگەن مالىمەتتەر بار ەكەن. سول نەگىزدە ۇلكەن سەناريي جازىلدى. وقىعانداردىڭ ءبارى قاتتى ۇناتتى. ءبىراق، بۇل سەناريي دە «ءقازاقفيلمنىڭ» مۇراعاتىنا كەتتى.

– ول نە، سوندا «قازاقفيلمگە» ۇناماي قالدى ما؟

– ءيا، ويتكەنى، ءبىزدىڭ تۇمار اجەمىز ەكى ءجۇز مىڭداي، ال قۇرىش پاتشا جارتى ميلليون اسكەرمەن شىعادى. سوندا ميلليونعا جۋىق اسكەر سوعىسادى. سونداي سوعىستى كورسەتۋ ءۇشىن كەم دەگەندە 40 ميلليون دوللار كەرەك. ونداي اقشا بىزدە جوق دەدى. ءبىر جاعىنان «قازاقفيلمدىكى» دۇرىس. ونداي قارجىنى تابۋ امانشايەۆتىڭ قولىنان كەلمەيدى، بيلىگىندە ەمەس، ونى تەك جوعارى جاق قانا شەشەدى. ول ۇلكەن مەگاجوبا. ونى گولليۆۋد سياقتى ۇلكەن كينوستۋديامەن بىرىگىپ تۇسىرمەسە، قازاقستاننىڭ كۇشى جەتپەيدى. قارجى تابىلعان كۇننىڭ وزىندە، قانتوگىستى، جەكپە-جەكتى قويۋ كەرەك، قۇرىش پاتشانىڭ يران باعىن سالۋ كەرەك. ەسەپتەپ كەلگەندە 40 ميلليون بولدى دا، امانشايەۆ شوشىپ كەتىپ: «بۇعان ازىرگە قازاقستاننىڭ كۇشى جەتپەيدى»، – دەپ جىلى جاۋىپ قويدى.

ودان كەيىن، ۇمىتپاسام، 2008 جىلدارى عوي دەيمىن، مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى ۇلكەن بايقاۋ وتكىزدى. قازىرگى تاريح، ساياسي احۋال، الەۋمەتتىك ءومىردى بەينەلەۋ كەرەك دەپ شارت قويعان. سوندا مەن «الماتى-استانا» دەگەن سەناريي جازدىم. سول سەناريي ءبىرىنشى ورىن الدى. ول سەنارييدىڭ ۇزىن-ىرعاسى استانانىڭ قۇرىلىسى تۋرالى. سوندا ءبىر وتباسى الماتىدا ءبىر جاعداي بولىپ، اجىراسىپ كەتەدى. باستارىنان قيىن تاعدىر ءوتىپ، استانادا قايتادان بىر-بىرىنە قوسىلادى. «ماسكەۋ كوز جاسىنا سەنبەيدى» دەگەن ورىستاردىڭ ءبىر كينوسى بار عوي، الەۋمەتتىك باعىتى سول سەكىلدى شامامەن. جالعىز مەن عانا ەمەس، تىنىمباي نۇرماعامبەتوۆ، ءاسيا سۇلەيەۆا سول بايقاۋدا جەڭدى. مەنىڭ سەنارييىم ءبىرىنشى ورىن العاننان كەيىن ەكرانعا ءبىرىنشى كەتۋى كەرەك ەدى. ءبىراق، ءالى تۇسىرىلمەي جاتىر. كەنجەباي دۇيسەنبايەۆتى رەجيسسەر عىپ تاعايىنداعان. ول كۇتىپ-كۇتىپ، اقىرى بولماعان سوڭ، باسقا كينو ءتۇسىرىپ كەتتى. التى جىل ءوتىپ كەتتى ارادا. ءالى جاتىر.

قۇنانباي قاجىعا كەلەتىن بولساق…

ال قۇنانباي قاجى تۋرالى فيلمگە كەلەتىن بولساق، دوسحان اعامىزدىڭ: «الدىن الا شۋلاتپاي، «ارىق سويلەپ، سەمىز شىعايىق» دەيتىن ادەتى بار. الدىن الا جارناما جاساۋعا قارسى. ۇكىمەت اقشا ءبولدى. بىلتىر سەمەيگە بارىپ، جەر سۇراپ الدى. اباي اۋداننىڭ اكىمشىلىگى شىڭعىستاۋدىڭ ىشىنەن كەرەمەت، عاجاپ جەر بەردى. سونىمەن جەر دايىن، اقشا دايىن، اكتەرلار دايىن، ءبارىمىز دايىنبىز. مامىر ايىنىڭ ورتاسىندا «ءبىسسىمىللا» دەپ باستايمىز.

– بۇل كينونىڭ بيۋدجەتى قانشا بولدى؟

– ونى بىلمەيمىن. ءاربىر ەپيزود قانشا اقشا تۇراتىنىن ەسەپتەيتىن وزدەرىنىڭ ادامدارى بار. ولار قانشا سمەتا جاسادى، قانشاعا باعالادى، بىلمەدىم. مەنىڭ بىلەتىنىم – سەناريي جازۋ. ءقازىر اكتەرلاردى تاعايىنداپ، ۇلكەن-ۇلكەن دايىندىق ءجۇرىپ جاتىر. قۇنانبايدىڭ كىم ەكەنىن ايتۋدىڭ كەرەگى جوق شىعار. ول – ابايدىڭ اكەسى. قازاق دالاسىنداعى ەڭ ۇلى تۇلعانىڭ ءبىرى. ۇلكەن ساياساتكەر بولعان، ەلدىڭ باسىنان ب ا ق تايعاندا، قازاق اداسىپ، جول تاپپاي تۇرعان كەزدە بيلىككە كەلگەن، ەلدى جونگە سالعان، زاڭداردى قالىپتاستىرعان، رەسەيدىڭ قاتال دەگەن زاڭدارىن قازاققا جۇمسارتىپ جەتكىزگەن. اباي اسپاننان تۇسە قالعان جوق. الاشتىڭ ازاماتتارى احمەت، ءاليحان، ماعجاندار ابايدىڭ شاكىرتتەرى دەيتىن بولساق، اباي – قۇنانبايدىڭ شاكىرتى. الاش ازاماتتارى، بىلايشا ايتقاندا، قۇنانبايدىڭ شاكىرتتەرى بولىپ شىعادى. ويتكەنى، الاش ازاماتتارىنىڭ ايتقان ويلارى، كەزىندە قۇنانبايدىڭ ايتقان ەلدىك ويلارى، يدەيالارىنان باستاۋ الادى.

كينو ءتۇسىرۋ ءوزى ءبىر كۇندىك، ءبىر جىلدىق شارۋا ەمەس. ۇجىمدىق ەڭبەك بولعاننان كەيىن نەشە ءتۇرلى وقيعا بولادى ەكەن كەيدە. مىسالى، «ءبىرجان سالدا» ازنابايدىڭ ءرولىن سومداعان اتىراۋ وبلىستىق دراما تەاترىنىڭ اكتەرى تولەگەن قۋانىشوۆ ءفيلمدى كورە الماي كەتتى. ءفيلمنىڭ تۇساۋكەسەرىنىڭ الدىندا قايتىس بولدى. ونىڭ ءبارى ءومىر عوي. دوسحان ەكەۋمىز سىرالعى بولىپ قالدىق. بۇرىنعىلارى بار، جاڭا ادامدار دا قوسىلادى، البەتتە. ءبىر ءفيلمدى ءتۇسىرۋ ءبىر ءومىردى باستان وتكەرۋمەن پارا-پار. الدىن الا دابىرالاتپاساق تا، بۇل فيلم تۋرالى قىزۋ تالقى جۇرەتىن كەز دە كەلەر. قۇداي قۋات بەرسىن دەيىك.

ءيا، ءوز جارناماسى وزىندەگى فيلم بولارى حاق. ۇلكەندەر باتاسىن بەرە جاتار. ءبىز «اق جەلكەننىڭ» اق تىلەگىن جەتكىزەيىك: تايلى-تاياعىمىز قالماي كورەتىن كينو بولسىن!

بالجان مۇرات قىزى