“ءاندىجاندا ءبىر اپكەم بار، بۇدان دا وتكەن سوراقى” – دەگەن ماقال ەرىكسىز ەسىمە ءتۇسىپ كەتتى. سۋ جاڭا ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام ءمينيسترى نۇرلان ەرمەكبايەۆتىڭ   “مەشىتتەردە ۋاعىز  ورىس تىلىندە ايتىلۋى كەرەك”  دەگەن مالىمدەمەسىن  وقىعاندا،  بۇدان باسقا وي كەلۋى دە قيىن-اۋ… ءيا، تاۋەلسىزدىگىنە شيرەك  عاسىر – 25 جىل تولىپ وتىرعان قازاقستاننىڭ  ءمينيسترى  رەسەيدىڭ مەملەكەتتىك تىلىندە سويلەپ تۇرىپ، مەشىتتەردە دە ۋاعىز رەسەيدىڭ مەملەكەتتىك تىلىندە ءوتۋى كەرەك دەپ سوقسا،  قايتا جىندانىپ كەتپەي، امان قالعانىڭا قۇدايعا مىڭ دا ءبىر شۇكىرشىلىك ايتىپ،  سول مەشىتكە بارىپ ەكى راكات ناماز وقىپ، ورىسشا ۋاعىز تىڭداپ  كەلۋ كەرەك شىعار…

بۇرىن  قازاق نانىن جەپ جۇرگەن قازاق ءمينيسترى قازاق پارلامەنتىنىڭ الدىندا قاسقايىپ تۇرىپ: “ميىمدى اۋىستىرماساڭدار، قازاق ءتىلىن قاقپايمىن”- دەپ مالىمدەگەنىن كورگەندە دە، ولمەگەن قازاق مەشىتتەردە  ورىس تىلىندە ۋاعىز ايتۋ كەرەك دەگەندە دە، ولمەي امان قالدى… ول كەزدە، ينتەرنەت پەن فەيسبۋك  بولماپ ەدى، ەندى بۇگىن الەۋمەتتىك جەلىدە الەۋمەت تەڭسەلىپ تۇر…  مەشىت تۋرالى دا مەشەۋ ويلاۋعا بولادى ەكەن-اۋ-ا!..

كەشە عانا قاسيەتتى اۋليەلەرىمىز، حاندارىمىز بەن بيلەرىمىز جاتقان  كيەلى  تۇركىستانعا زيارات ەتۋگە بارىپ تۇرىپ، زيانىن تيگىزىپ كەتە جازداعان  ۆيسە-پرەمەرىمىز  “ازىرەت سۇلتان كەسەنەسىندە نەگە ورىس تىلىندە  جازىلماعان” دەپ ايدى اسپانعا شىعارسا، بۇگىن ءدىن ءمينيسترى “مەشىتتەردە نەگە ورىس تىلىندە ۋاعىز ايتىلمايدى” دەپ،  ەندى جەكەشەلەنبەي قالعان جالعىز دۇنيە – ادامنىڭ نانىم-سەنىمى مەن يمانىنا دا قۇزىرلارىن جۇرگىزگىسى كەلىپ جاتسا، ءبىلىم ءمينيسترى ” جاراتىلىستانۋ ءبىلىمىن  الۋعا قازاق ءتىلىنىڭ كەرەگى جوق، دۇنيەنىڭ تاريحىن ورىسشا وقيمىز” -دەپ سۇڭقىلداسا،  نە ىستەۋ كەرەك؟ “قازاقستاندا ءبارى دە بولا بەرەدى” دەگەن ماتەلگە اينالىپ كەتكەن قاناتتى ءسوزدىڭ بوسقا ايتىلماعانىنا كۋا بولاسىز.

ءدىن ءمينيسترى بولا سالىسىمەن ءتىل جانجالىن تۋدىرعان سۋ جاڭا ءمينيستردىڭ  تۇسىنىگىن تىڭداپ كورىڭىزدەر:

“سەبەبى مەشىتتەرگە جاستار كوپتەپ كەلۋدە، ۇلكەن كىسىلەر دە بار، اۋىلدا تۇراتىندار دا بار. ولاردىڭ ىشىندە يمامداردىڭ قازاق تىلىندە وقيتىن ۋاعىزدارىن تۇسىنبەيتىندەر دە بار. قالا جاستارى عانا ەمەس، اۋىلدان كەلگەن جاستار دا بار. ال ءدىن ءتىلى جانە تۇرمىستىق ءتىل بۇل – ەكى بولەك ماسەلە. سوندا قازاقشا تۇسىنبەيتىندەر قايدا بارادى؟  ولاردىڭ دىنگە دەگەن قىزىعۋشىلىعى بار، ءبىراق مەشىتتە ايتىلاتىن ماسەلەلەردى تۇسىنبەگەننەن كەيىن دەسترۋكتيۆتى اعىمداردىڭ جەتەگىندە كەتۋ ءقاۋپى بار. “

 سوندا ەرمەكبايەۆقا مەملەكەتتىك ءتىل ەرمەك بولعانى ما؟  وسىنداي تۇسىنىكتەگى ادام مينيستر بولسا، وندا ءبىز قايدا بارا جاتىرمىز؟ شيرەك عاسىر بويى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر مەملەكەتتىك ءتىلدى تۇسىنبەيدى دەپ،  رەسەي تىلىندە  ءىس قاعازدارىن جۇرگىزىپ كەلە جاتساق، 25 جىل بويى ۇكىمەت پەن پارلامەنت، مەملەكەتتىك ورگاندار  رەسەي تىلىندە سويلەپ كەلە جاتسا، ەندى  “25 جىل بويى  مەشىتكە كەلگەندەر قازاق تىلىنە تۇسىنبەيدى” -دەپ، ۋاعىزدى دا رەسەي تىلىندە وتكىزەتىن بولساق، وندا تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلىن قاي بەتىمىزبەن، بىلق ەتپەي  تويلاماقپىز؟

سوندا  25 جىل بويى ءبىزدىڭ مەملەكەت، ءبىزدىڭ بيلىك نە ىستەگەن ؟  رەسەي تىلىندە جۇرگىزگەن ءىس قاعازدارىنا كەتكەن  قىرۋار قارجى شىعىندارى مەن مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋعا  كەتكەن  ميللياردتاردىڭ شىعىنى كىمنىڭ موينىندا؟ قازاق ۇكىمەتىنىڭ نەمەسە پارلامەنتتىڭ ، نە كەز كەلگەن مەملەكەتتىك  ورگاندار جيىندارىن  تەلەارنادان كورگەندە  استىنا تيترداعى جازۋلارىنا جانە سويلەپ تۇرعانداردىڭ ءراپاتتارىنا قاراماساڭ، استانادا ەمەس، رەسەيدىڭ ءبىر گۋبەرنياسىندا ءوتىپ جاتىر دەپ ەش كۇمانسىز ويلاي بەرەسىڭ…  “مەملەكەتتىك ءتىلدى تۇسىنبەيدى”-دەپ،   شەتەل تىلىندە سويلەي بەرەتىن بولساق، وندا نە ءۇشىن تاۋەلسىز مەملەكەت بولىپ ءجۇرمىز؟ اتا زاڭىمىز بەن ءتىل تۋرالى باسقا زاڭدارىمىزداعى مەملەكەتتىك ءتىل تۋرالى باپتار ەلدى  الداي سالۋ  ءۇشىن جازىلىپ قويعان با سوندا؟ مەملەكەتتىك ءتىلىمىزدىڭ قازىرگى ىلاكار  احۋالىنا قاراساڭىز، تەك وسىلاي ويلاۋعا تۋرا كەلەدى…

قاي مەملەكەتتە  “ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ءتىلىمىزدى تۇسىنبەيدى؟”-دەپ، وزگە تىلدە يمام دايىنداپ، وزگە تىلدە  ۋاعىز ايتقاندى كورىپ ەدىڭىز، مينيستر مىرزا؟  بۇنداي وي تاۋەلسىز ەلدىڭ  مينيسترىندە  ەمەس، قۇلدىق سانالى ەرىكسىز بەيشارا ەلدە   عانا بولادى! “الەمنىڭ بار ەلىن ارالادىم. ءبىراق قازاقستان سەكىلدى ءوز تىلىندە سويلەمەيتىن بەيشارا ەلدى كورگەنىم جوق” دەگەن شەتەلدىك  ساياحاتشى ەندى ءبىزدىڭ سۋ جاڭا ءمينيستردىڭ سۋى شىلقىلداپ كەتكەن  سۋ جاڭا ۇسىنىسىن ەستىسە نە بولادى؟

سونداعى “دەسترۋكتيۆتى اعىمداردىڭ جەتەگىندە كەتىپ قالادى”-دەگەن دءىن ءمينيسترىنىڭ ءقاۋپى، سالافيتتەردەن ءقاۋىپ ەتكەنى وتە دۇرىس، ءبىراق ول ءۇشىن مەملەكەتتىك ءتىلدى شەكتەۋ دەگەنىڭ – ءبىزدىڭ   جول سالۋ ءۇشىن كوپىردى بۇزىپ تاستايتىن نەمەسە كەرىسىنشە ىستەيتىن جول جوندەۋشىلەردىڭ زيانكەس تىرلىگى سياقتى…  ءدىني جات اعىمداردان قاۋىپتەنسەڭىز، مىڭداعان ەل زيالىلارى ەلباسىعا دەيىن اشىق حات جازىپ جاتىر ،   جات اعىمدارعا تىيىم سالاتىن زاڭ جاساڭىز. دىنگە جاۋاپ بەرەتىن ءمينيسترسىز عوي! تىلگە جاۋاپ بەرەتىن مينيستر بولماعانىڭىزعا قۇدايعا مىڭ دا ءبىر شۇكىر…

بۇعان  قوعام قاتتى قارسىلىعىن كورسەتۋدە.  ونسىز دا قايران جەرىم، قايدا ءتىلىم، قانداي  ءدىنىم دەپ، زورعا شىداپ كەلە جاتقان ەلدىڭ سىزداعان جاراسى جارىلىپ كەتسە،  بۇعان  اۋزىنا نە كەلسە، سونى قويىپ قالاتىن، ايتىپ الىپ، سودان سوڭ ويلاناتىن (كەيبىرى ءتىپتى ويلانبايدى دا)  شەنەۋنىكتەر جاۋاپ بەرەدى مە؟ جالپى نامازحان قاۋىم نە ايتادى؟ ءدىني باسقارمامىز، باس ءمۇفتيىمىز نە دەيدى ەكەن؟ جاماعاتتىڭ يماندى ءسوزىن ايتا ما، جالپ ەتىپ، جامىراي قوستاي جونەلە مە، كوپ كەشىكپەي، ونى دا ەستىپ قالارمىز دەپ ۇمىتتەنەمىز.

بۇل تۇرىمىزبەن ءبىز ەلباسىمىز ايتقان ماڭگىلىك ەل بولامىز با، جوق، مەملەكەتتىك ورگاندارى تۇگىلى مەشىتىندە دە ءوز ءتىلى جوق ماڭگۇرت ەل بولامىز با؟!.

قازىبەك يسا،

“قازاق ءۇنى” گازەتى