رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين رەسەي قارۋلى كۇشتەرى قولباسشىلىعىنىڭ اسكەري جاتتىعۋلارىن ارالاپ كورۋى بارىسىندا «ۋكرايناداعى وزگەرىستەر جاۋاپكەرشىلىكسىز ساياساتتاردىڭ سوڭى نەگە ۇلاستىراتىنىن كورسەتتى» دەپ قۋاتتاپ، رەسەي ارمياسىنا جاتتىعۋ ءۇشىن دايىندالعان نىساناعا شابۋىل جاساۋعا جارلىق بەردى. رەسەي قورعانىس ءمينيسترى سەرگەي شويگۋ رەسەيدىڭ يادرولىق الەۋەتىن جاۋىنگەرلىك دايىندىق جاعدايدا دەپ مالىمدەدى. سونداي- اق، ءبىرقاتار رەسەي قايراتكەرلەرى رەسەيدىڭ بىرنەشە بالليستيكالىق زىمىرانداردى سىناقتان وتكىزگەنىن مالىمدەدى. رەسەي مەن امەريكانىڭ قىرعي قاباق سوعىستان كەيىنگى كەزەڭدە بۇرىن- سوڭدى بولماعان تەكە تىرەس تۋعىزعان ۋكراينا ماسەلەسىندە بەتپە- بەت كەلۋى بارىسىندا رەسەي ءوزىنىڭ ستراتەگيالىق ۇتىس كارتوچكاسىمەن، ياعني ستراتەگيالىق يادرولىق كۇشى، اسىرەسە قۇرلىقارالىق يادرولىق زىمىراندارىمەن ءوزىنىڭ اسكەري الەۋەتىن امەريكا مەن ونىڭ وزگە باتىستىق وداقتاستارىنا كورسەتكىسى كەلىپ وتىر. شىن مانىندە امەريكا مەن ناتو تاراپىنان سوڭعى ايلاردا رەسەيگە قارسى تالقىلانعان ءتۇرلى قوقان-لوققىلار مەن ناتو- نىڭ شىعىس ەۋروپادا اسكەري ساپ تۇزەۋى بۇرىنعىدان كوبىرەك رەسەيدى الاڭداتىپ وتىر. رەسەي مەن امەريكا اراسىنداعى ۋكراينا داعدارىسى بويىنشا تەكە تىرەستەردىڭ ۇلعايۋى سوڭعى جىلداردا بۇرىن-سوڭدى بولماعان جاعداي. وسى ماسەلە ەكى تاراپتىڭ بىر-بىرىنە كۇش كورسەتۋىنە سەبەپ بولىپ وتىر. رەسەيدىڭ ءوزىنىڭ يادرولىق كۇشىنە يەك ارتۋى جانە ىقتيمالدىق نىساندارعا جاتتىعۋ رەتىندە يادرولىق شابۋىل جاساۋى سول ەلدىڭ شىنايى قاۋىپ-قاتەر تۋعان كەزدە يادرولىق الەۋەتىن قولدانۋداعى ازىرلىگىن كورسەتىپ وتىر. ەكىنشى جاعىنان رەسەي ستراتەگيالىق اۋە كۇشىن پايدالانۋ ارقىلى ءوزىنىڭ ستراتەگيالىق بومبالاۋشىلارى مەن الىس قاشىقتىققا ۇشاتىن قىرعي ۇشاقتارىن امەريكانىڭ شەكارالارىنا تاياۋ جەردە ۇشىرىپ، ءوزىنىڭ شاما- شارقىن كورسەتىپ وتىر. بۇعان قوسا رەسەيدىڭ جاۋىنگەرلىك كەمەلەرى دە تىنىق مۇحيتىنىڭ باتىس ايماعىنداعى قۇزىرىن ارتتىرىپ، تەڭىز قيمىلدارىنا كىرىسىپ وتىر. رەسەيدىڭ شارالارىن ناتو مەن امەريكانىڭ ۋكراينامەن ىرگەلەس جانە رەسەيمەن شەكارالاس ەلدەرگە ءوز كۇشتەرى مەن اسكەري جابدىقتارىن ورنالاستىرۋى، اتاپ ايتقاندا امەريكالىق قىرعي ۇشاقتاردى پولشا مەن بالتىق رەسپۋبليكالارىنا ورنالاستىرۋىن ەداۋىر كوبەيتۋىنىڭ قارىمتاسى دەپ ەسەپتەۋگە بولادى. رەسەيدىڭ ۋكراينا داعدارىسىن شەشۋ ماسەلەسىندە باتىسپەن كەلىسپەۋشىلىگىنىڭ ۇلعايۋىنىڭ ناتيجەسىندە رەسەي دە ءوزىنىڭ مىڭداعان اسكەري كۇشى مەن ەداۋىر اسكەري جابدىعىن ءوزىنىڭ باتىس شەكارالارىنا، ياعني ۋكراينانىڭ ىرگەسىنە ورنالاستىردى. سوڭعى كەزدە ونداعان رەسەيلىك ۇشاقتىڭ، اتاپ ايتقاندا قىرعي ۇشاقتاردىڭ قىرىم تۇبەگىنىڭ اسپانىندا شارىقتاپ ۇشىپ جۇرگەنى تۋرالى مالىمەتتەر تاراتىلدى. كەيبىر مامانداردىڭ پىكىرىنشە، وسى ماسەلە ماسكەۋ اۋە بولىمشەلەرىنىڭ وسى ايماققا جاپپاي كوشىرىلۋىن اڭعارتادى. قارسى تاراپتا امەريكالىقتار وزدەرىنىڭ شىعىس ەۋروپاداعى اسكەري ستراتەگيالارىن قايتادان قاراۋمەن ناتو- عا مۇشە بولىپ تابىلاتىن وسى ايماقتاعى ەلدەرمەن اسكەري ىنتىماقتاستىقتارى دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ ارقىلى وزدەرىنىڭ اسكەري قۇزىرىن دا ەلەۋلى تۇردە ارتتىرۋدى ماقسات تۇتىپ وتىر. ورنالاستىرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ شىن مانىندە ۋكرايناعا كيلىگۋدەن باس تارتۋمەن بىرگە بالتىق ءوڭىرى ەلدەرى، قارا تەڭىز ءوڭىرى ەلدەرى جانە پولشاعا تىكەلەي ءارى جاناما تۇردە قوقان-لوققى جاساۋدان باس تارتسىن دەگەن ماسكەۋگە ەسكەرتۋ بولىپ تابىلادى. قارسى تاراپتا رەسەي دە ناتو، اسىرەسە امەريكانىڭ شىعىس ەۋروپاداعى شارالارى ايماقتا تەك تەكە تىرەس تۋعىزۋ باعىتىندا بولىپ، رەسەيدىڭ ۇلتتىق قاۋىپىزدىگىنە قاتەر توندىرەدى دەپ كۇماندەنەدى. سونىمەن بىرگە امەريكا باتىستىڭ رەسەيمەن اسكەري جانە قاراۋ- جاراق بايلانىستارىنا شەكتەۋ قويۋىن شىنىمەن تالاپ ەتىپ وتىر. وسى ورايدا بەيسەنبى كۇنى اقش مەملەكەتتىك حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى ۆيكتوريا نولاند «ۆاشينگتون فرانسۋزدىق تىكۇشاق تاسۋشى «ميسترال» كەمەلەرىن الدىن الا جوسپار بويىنشا رەسەيگە ساتۋ جونىندە ۋكراينا داعدارىسىنا بايلانىستى الاڭداپ وتىر» دەدى. فرانسيا رەسەيگە ساتپاق بولىپ وتىرعان وسى كەمەلەردىڭ قۇنى ءبىر ميلليارد 200 ميلليون ەۆرو دەپ باعالانىپ وتىر.
ماقالا يران قازاق راديوسى سايتىنان الىندى.http://kazakh.irib.ir/
(ءتۇپنۇسقاداعى تاقىرىپ: رەسەي يادرولىق الەۋەتىن كورسەتۋدە)
