ەسىمىڭىزدىڭ ماعىناسىن بىلەسىز بە؟

ەسىم ، ادەتتە، ادامدى سىرتقى مادەنيەتىن ايشىقتاپ، ايقىنداپ كورسەتەتىن ءارى ادامدى ەكىنشى ادامنان ايىرۋ ءۇشىن قويىلاتىنى انىق. حالقىمىز دۇنيەگە كەلگەن ءاربىر نارەستەگە ايشىقتى دا سۇلۋ، ماعىناسى جاراسىمدى ەىمدى تاڭداپ، تالعاپ قويعان ءارى سول ەسىمدى بولاشاعىمەن بايلانىستىرعان.

         وسى ورايدا، «ەسىمىڭىز قانداي ماعىنا بەرەدى؟ وزىڭىزگە ۇناي ما؟» دەگەن سۇراقتار توڭىرەگىندە ساۋالناما جۇرگىزگەن بولاتىنبىز.

  -  قارىمساق ەربايانوۆ ( اتىراۋ وبلىسى قىزىلقوعا اۋدانى قاراكول سەلوسىنىڭ زەينەتكەرى): ەسىم قويۋ، بالاعا ات بەرۋ - ەرەكشە نارسە دەپ بىلەمىن. ءبىزدىڭ كەزىمىزدە ماعىنالى، تاربيەلى نەمەسە سول كەزدەگى اتاقتى كىسىلەردىڭ ەسىمى بەرىلەتىن.قازىرگى كەزدە كوبىنەسە تەلەديداردان كورسەتىلەتىن تۇرىك، كارىس تەلەحيكايالارىنىڭ كەيىپكەرلەرىنىڭ اتىن بەرەدى نەمەسە شەتەلدە تانىمال بولعان ماعىناسىز ەسىمدەردى قويىپ ءجۇر.مەن بۇعان قارسىمىن. مەنىڭ ەسىمىمدى ءبىز تۋعان جىلدارى دوسسور مۇناي كاسىپشىلىگىنىڭ ات-اربا كولىگىندە مۇناي تاسۋشى بولعان.سول كەزدەگى لەنين وردەنىمەن ماراپاتتالعان. مىنە، ەسىمىمدى وسى كىسىدەي اتاقتى، ەلىنە قىزمەت ەتەتىن كىسى بولسىن دەپ قويعان. اللاھحا شۇكىر، بۇكىل قازاققا تانىمال بولماساق تا، ءوز اينالامدا سىيلاساتىن ورتام بار، سوعان قۋانامىن.

 - جايىق قوبىلاندى ۇلى (اتىراۋ وبلىسى قىزىلقوعا اۋدانى ساعىز سەلوسى كەنباي ورتا مەكتەبىنىڭ ءى ساناتتى تاريح ءپانىنىڭ ءمۇعالىمى، الەۋمەتتىك پسيحولوگ): جاستاردىڭ قازىرگى زامانعا ساي ەسىمدەرىن وزگەرتۋى ۇنامايدى.ەسىمنىڭ ماعىنالىلىعى ادام پسيحولوگياسىنا اسەر ەتەدى. ءوزىم وقۋشىلارعا ساباق بەرەتىندىكتەن ولارمەن ءجيى جولىعىپ، پىكىرلەسىپ وتىرامىن. الايدا، ساباق بەرگەن وقۋشىلارىمنىڭ ىشىنەن "مەن ءوز اتىما كوڭىلىم تولمايدى" دەگەن بالانى كورگەم جوق.ءبىراق وزگە وبلىستاردا ، جالپى ەلىمىزدە  كۇلكىنىشتى ەسىمدەردى ەستىپ قالاتىنىمىز بار.ماسەلەن، ەقىۇ مۇشە بولىپ،  سامميت وتكەن جىلى ەلىمىزدە سامميتحان، سامميتگۇل، ت.س.س. ەسىمدەردى ەستىپ، جاعامىزدى ۇستادىق.بۇل ەسىمدەر ساميت وتكەن جىلى جاستار ايتاتىنداي "مودا" بولار، الايدا 5-6 جىل وتكەننەن كەيىن قولدانىستان شىعىپ، نەگە قويعاندارىن اتا-انانىڭ وزدەرى دە بىلمەۋى مۇمكىن.مەنىڭ ەسىمىمدى "جايىق-ەدىل ەكى سۋ" دەپ انگە قوسقانداي، ەگىز بولعاندىقتان سىڭارىم ەكەۋمىزدى ىرىمداپ، وسىلايشا جايىق-ەدىل قويعان ەكەن. مىنە سوندىقتان ەسىمدە ۇلكەن ءمان بار دەپ بىلەمىن.

 - حورلان سەيىلحان (س.دەميرەل اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءى كۋرس ستۋدەنتى) : مەنىڭ اتىمدى «حورلان» دەپ اكەم قويعان جانە مەنىڭ ەگىزىمنىڭ سىڭارى مارعۇلانعا ۇقساستىرىپ قويدى.ياعني حورلان-مارعۇلان. ءبىز بالا كۇنىمىزدە اكەمىزدەن «نەگە حورلان-مارعۇلان» دەپ سۇرايتىنبىز.اكەم: «ەسىمدەرىڭدى ەگىز بولعان سوڭ، ۇقساستىرىپ قويدىم.حورلان دەگەن ەسىمدى كوپشىلىك جالپى حور قىزىنداي بولسىن دەپ قويادى.ءبىراق مەن "ەستاي-قورلان" جىرىن وقىعاننان كەيىن قورلان دەپ ەمەس، جۇمسارتىپ، حورلان دەپ اتادىم" دەيتىن.حورلان دەگەن ەسىم تۇرىكتەردە "حۋري" دەپ اتالادى ەكەن.ماعىناسى بىزدىكىندەي "حور قىزى".بالا كەزىمدە اتىما كوپ ءمان بەرە قويمايتىن ەدىم.ستۋدەنت بوپ قالاعا كەلگەندە بارلىعى "جاۋجۇرەك مىڭ بالا" فيلمىندەگى قورلان ەسىمى كوپشىلىككە تانىمال بولدى عوي.سودان كەيىن ءبارى مەنىڭ ەسىمىمدى ەستىگەندە "ووو، تاماشا ەسىم ەكەن!" دەپ تاڭدانىپ جاتادى. "اكەم  ەسىمىمدى تەگىن قويماعان ەكەن عوي" دەگەن ويعا كەلدىم.ءوز ەسىمى وزىمە قاتتى ۇنايدى.

  - مايرا ءۋالي قىزى (اتىراۋ وبلىسى قىزىلقوعا اۋدانى ساعىز سەلوسى كەنباي ورتا مەكتەبىنىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى): جانۇيامىزدىڭ تۇڭعىشى بولعاندىقتان ەسىمىمدى اجەم قويعان.رينە، ەسىمدى تەكتەن تەككە قويمايتىنى بەلگىلى، "قازاقتىڭ مايراسىنداي ءانشى" بولسىن دەسە كەرەك.ەسىمىمنىڭ ماعىناسىن ىزدەپ كورگەنىمدە يران تىلىنەن اۋدارعاندا "مونشاق" دەگەندى بىلدىرەدى ەكەن.ءوز باسىم ەسىمنىڭ ماعىنالى قويىلۋىندا ۇلكەن ءمان بار دەپ بىلەمىن.اتاقتى ءانشى اپامىزدىڭ ەسىمىمەن اتتاس بولعاندىقتان ءوز ەسىمىمدى اركەز ماقتان تۇتامىن.

 - جانايدار بولاتبەك ۇلى (بقو م.وتەمىس ۇلى اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءى كۋرس ستۋدەنتى): مەنىڭ ەسىمىم كوپشىلىگىندە جوق-اۋ دەيمىن.مەكتەپ كەزىندە دە اتتاس ەشكىم بولعان جوق.جانايدار يران تىلىندە "دجون" - ار، "حايدار" - ارىستان دەگەن ءسوز.ەسىمىمەن "قازاق ەسىمدەرىنىڭ تاريحى" كىتابىندا وسىنداي مالىمەت كەلتىرىلگەن ەكەن.ەسىمىمنىڭ ماعىناسى "ارىستانداي ايباتتى، مىقتى، جىگەرلى" دەگەندى بىلدىرەدى.ەسىمىمدى مولداعالي اتام قويىپتى.

 - تاڭشولپان بەگالى قىزى (وقو وتىرار اۋدانى "قوعام" اۋىلى "قوعام" ورتا مەكتەبىنىڭ 11- سىنىپ وقۋشىسى): مەن 6-ماۋسىم كۇنى تاڭعا جۋىق دۇنيەگە كەلىپپىن.سوندا كوكسارايداعى ناعاشى اجەم زاكيرا الىپ-ۇشىپ جەتىپتى دە، تاڭشولپان دەپ قويىپتى.جالپى ادامنىڭ ەسىمى ومىرىنە اسەر ەتەدى دەگەنگە سەنبەيمىن.ويتكەنى حالقىمىز نەبىر قىزىقتى ەسىمدەرگە باي جانە سول ەسىمدەردى ارقالاعاندار دا باسقاشا كۇي كەشۋدە.ءبىراق ىرىمشىل حالقىمىز بۇل ەسىمدى قىز بالاسىنا تاڭداعى شولپانداي جارقىراسىن دەگەن نيەتپەن قويادى دەپ ويلايمىن.ەسىمىم وزىمە ۇنايدى.ءوز اتىما ءوزىم ساي بولۋدى ۇستانامىن.

 - ايزادا جايىق قىزى: وسى كۇنگە شەيىن شىنىمدى ايتسام، ەسىمىمنىڭ ءدال قانداي ماعىنا بەرەتىنىن بىلمەيدى ەكەنمىن.ىزدەپ قاراعانىمدا، بۇل ەسىم قازاقشا اي جانە زادا يران تىلىنەن اۋدارعاندا پەرزەنت، بالا دەگەندى بىلدىرەدى ەكەن.ياعني، ەسىمىمدى ايداي پەرزەنت بولسىن دەگەن نيەتپەن قويعان ەكەن. ەسىمىمدى ماقتانىش ەتەمىن.

P.S.قازىرگى كەزدە باتىسقا ەلىكتەۋدىڭ اسەرىنەن  بە، كەيبىر "كۇلكىنىشتى ەسىمدەر" قاپتاپ كەتكەنى جاسىرىن ەمەس. مىسالى، ازيادا ، سامميت ءوتۋ قارساڭىندا قويىلعان ەسىمدەردىڭ كوپشىلىگى سامميتگۇل، سامميتحان، ازيادا دەگەن ەسىمدەر ەكەن.بۇنى قويا تۇرالىق، جاڭا جىل قارساڭىندا دۇنيەگە كەلگەن سابيگە "ەلكا" ەسىمى قويىلىپتى. ماسقارا - اي! قازاق ەسىمدەرگە باي ەل اۋىز كەرىپ ماقتانىپ جاتقانىمىزدا سابيلەرىمىز ءوز اتتارىنان وزدەرى ۇيالىپ، ەرجەتەتىنى   وبال. ەسىم جايلى ۇلى گومەر: "ەسىم دەگەنىمىز - الۋان-شەكەر سىيلىق.ال سىيلىق پەن تارتۋ ادام ءۇشىن زور قۋانىش" دەگەن ەكەن. ادام ءبىر ەسىممەن ءبىر-اق رەت عۇمىر كەشەدى. "قازانشىنىڭ ءوز ەركى، قايدان قۇلاق شىعارسا" دەگەن بار، ارينە، اقىل ايتىپ، ءدىلمارسۋدان اۋلاقپىز. تەك ۇلتقا  جانىمىز اشىعاندىقتان، ەسىمدەرى ماعىناسىز سابيلەر كوبەيمەسىن دەگەن تىلەكپەن ەسىم بەرۋدە ءمان بەرەيىكشى دەگىمىز كەلەدى.

وقىرمان، ءسىزدىڭ ەسىمىڭىزدىڭ سىرى  نەدە ەكەن؟ بولىسە  وتىرىڭىز... 

ايزادا جايىق قىزى،

ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ

ءى كۋرس ستۋدەنتى