كۇنى كەشە ماقتارال جاقتان سۋىق حابار الدىق. سيرياعا سوعىسۋعا كەتتى دەگەن جىگىتتەردىڭ ءبىرى سول جاقتا ءجۇرىپ قازا تاۋىپتى. 17 مامىردا جەتىساي قالاسىندا تۋىستارى مارقۇمنىڭ جىلىن وتكىزگەن. وسى اقپاراتتىڭ انىق-قانىعىن ءبىلۋ ءۇشىن مارقۇمنىڭ شاڭىراعىنا بارىپ، تۋىستارىمەن تىلدەسىپ قايتتىق. قازا تاپتى دەگەن جىگىتتىڭ ءاتى-جونى باۋىرجان ءدىلداحانوۆ. 1971 جىلى جەتىساي قالاسىندا تۋىلعان. شىمكەنتتەگى ارناۋلى ورتا وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرىن ءبىتىرىپ، قۇرىلىسشى ماماندىعىن العان. باۋىرجان سيرياعا 2013 جىلى اتتانىپ كەتكەن. جالعىز ءوزى ەمەس.
– مەنىڭ ەندى سول جاقتا التى پەرزەنتىم ءجۇر. قايتكەن كۇندە دە ولاردى قايتارىپ الۋىم قاجەت. وكىمەتتەن ەشقانداي قايران بولمادى. پارلامەنت دەپۋتاتتارىنا بارسام با دەگەن ويىم بار. ءبىراق وعان دەنساۋلىعىم كوتەرمەي تۇر. نە ىستەرىمىزدى بىلمەي وتىرمىز،– دەدى مارقۇمنىڭ اكەسى ەڭسەباي ءدىلداحانوۆ. جاسى جەتپىستەن اسىپ قالعان اقساقال ونشالىقتى اشىلىپ سىر ايتا قويمادى.ونىڭ «التى پەرزەنتىم» دەپ وتىرعانى ەكى كەلىنى، ءتورت نەمەرەسى.
باۋىرجاننىڭ العاشقى العان ايەلى جۇلدىزدان ءبىر قىز دۇنيەگە كەلىپ، سودان كەيىن كەلىنشەگى ۇزاق ۋاقىت كوتەرمەگەن كورىنەدى. ۋاقىت وتە كەلە، ول ەكىنشى ايەلى ايجانمەن ءدام-تۇز جاراستىرادى. ودان 2 ۇل، 1 قىز تۋىلعان. باۋىرجان ساۋدا-ساتتىقپەن اينالىسىپتى. تۇركياعا بارىپ-كەلىپ جۇرگەن. وسى كەزدەرى دىنگە مويىنۇسىنا باستاعان. ساۋداسى العاشقىدا جاقسى جۇرگەنىمەن سوڭعى كەزدەرى جولى بولىڭقىراماعان سياقتى... باۋىرجان سيرياعا الدىمەن ءوزى كەتكەن. ارتىنشا ەلدەگى ەكى ايەلىن، بالا-شاعاسىن سول جاققا تۇركيا ارقىلى الدىرتقان.
باۋىرجان 2013 جىلدىڭ 23 مامىرىندا قازا تاپقان. ناقتى نەدەن بولعانى تۋرالى اقپارات جوق. باۋىرجاننىڭ قازاسىن ەكى ايەلى ەلگە ۇزاق ۋاقىت بويى ەستىرتە الماپتى. سۇيەگى سول جاقتا جەرلەنگەن.
وسى جەردە ايتا كەتسەك، قاڭتار ايىندا ماقتارال اۋدانىنا بارىپ، سيريادا «جيھادشىلاپ» ءجۇر دەگەن جىگىتتەردىڭ اتا-انالارىمەن، ولاردى تانيتىن ازاماتتارمەن تىلدەسكەنبىز. سوندا سيرياعا كەتتى دەگەن جىگىتتەردىڭ ىشىندە باۋىرجان ءدىلداحانوۆتىڭ دا اتى اتالعان ەدى. بىزبەن سول جولى تىلدەسكەن جەتىسايلىق ءبىر ازاماتتىڭ ايتۋىنشا، باۋىرجانمەن سوڭعى رەت بىلتىر ءساۋىر-مامىر ايلارىندا حابار بولعان. ال، بىلتىر كۇزدە سيريادا سوعىسىپ جۇرگەن قازاقتار تۋرالى ينتەرنەتتە تاراعان بەينەكورىنىستەن كوپشىلىكتىڭ ىشىنەن الدە كىمدەر باۋىرجاننىڭ ۇلىن تانىپتى. قازاق قوعامىن ءدۇر سىلكىندىرگەن سول بەينەكورىنىستە باۋىرجاننىڭ ءوزى كورىنبەگەن. ءبىر ايتا كەتەرلىگى، سول بەينەكورىنىس جاريا بولعاننان كەيىن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ماماندارى بۇل دەرەكتى وتىرىككە بالادى. الايدا، ەرىنبەگەن اقپارات قۇرالدارى سيرياعا «جيھادقا» كەتكەن قازاقتاردىڭ ەلدەگى تۋىستارى مەن اتا-انالارىن ىزدەپ تاۋىپ، سۇحباتتارىن جاريالادى. دەگەنمەن، قۇزىرلى ورىندار سيريا اسقان وتانداستارىمىزدىڭ ناقتى سانىن، ولاردىڭ جاعدايىن ءالى كۇنگە دەيىن ايتقان جوق. كەيبىر اقپارات قۇرالدارىنداعى دەرەك بويىنشا، «جيھادشىلاپ» كەتكەندەر سانى ءجۇز ەلۋدەن اسادى. رەسمي ورىندار بۇل تاقىرىپقا كەلگەندە از سويلەۋگە تىرىسقانىمەن سيريا «جىرىنا» ىلىككەندەردىڭ كەيبىرى تەرروريزم، ەكسترەميزم بابى بويىنشا سىرتتاي سوتتالدى. سوعىسىپ قايتقان اداسقانداردىڭ الدى دا سوتقا ىلىكتى. مىسالى، كۇنى كەشە الماتى قالاسىنىڭ المالى اۋداندىق سوتى الگى بەينەكورىنىستىڭ ءبىر شەتىندە قىلاڭ بەرگەن كاميل ابدۋلين دەگەن جىگىتتى 7 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىردى. سيريادان ورالىپ، تۋعان ەلىندە سوتتالعانداردىڭ سوڭعىسى كاميل بولماۋى مۇمكىن.
قازاقتان شىققان سودىردىڭ كەسكىن-كەلبەتىن، جاسىن، ءبىلىمىن، الەۋمەتتىك تەگىن جىلىك-جىلىك ەتىپ انىقتاپ، ەلگە جاريا ەتكەن بەلگىلى ساياساتتانۋشى ەرلان قارين وسىدان ەكى ايداي ۋاقىت بۇرىن بىلاي دەگەن ەدى: «سيريادا سوعىسىپ جۇرگەن قازاقتار تۋرالى مالىمەتتەر تىم كوپىرتىلىپ جىبەرىلگەن. جۇزدەگەن قازاقستاندىق اتتاندى دەگەن اسىرا ايتىلعان اقپارات. شىندىعىندا ولاي ەمەس، مۇنىڭ ءبارى دە ۇگىت-ناسيحات ءۇشىن تاراتىلعان. بۇل اقپاراتتىق سوعىستىڭ ءبىر بولشەگى، دالىرەگى ۇلكەن بولشەگى. سوندىقتان ودان شىنايى مالىمەتتى اجىراتىپ الۋ قاجەت».
مامانداردىڭ پىكىرى وسى. ال، بالاسىنىڭ ءمايىتىن ءوز قولىمەن جەرلەي الماعان اكەنىڭ زارى باسقا. جوعارىدا ايتىپ وتكەندەي، ەڭسەباي ءدىلداحانوۆ التى پەرزەنتىن ەلگە قايتارا الماي، شاراسىزدىقتان قامىعىپ وتىر.
باقىتجان ءابدىراش ۇلى،
جولبارىس تىلەۋ ۇلى،
ماقتارال اۋدانى،
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
oinet.kz