«جۇڭگو كۇيەۋلەرگە» قازاق قىزدارىن اقشاعا تانىستىراتىن اگەنتتىك قازاقتىڭ نامىسىن قاتتى قايرادى. الەۋمەتتىك جەلىدە ۇلكەن الاڭداۋشىلىق بايقالىپ، جۇرت تولقىدى. قازاقتىڭ قىزىن قىتايعا ساۋدالايتىن ارسىزداردىڭ جۇمىسىنا ەل ەسەڭگىرەدى. الايدا، حالىقتى الاڭداتقان وسىناۋ ماسەلەگە بيلىك ءالى كۇنگە ءۇن قاتپادى. ءبىر انىعى «قازاق قىزدارىنىڭ اقشاعا ارىن ساتپايتىنى، ۇلتىن ساتپايتىنى، ازاماتتاردىڭ ارۋلارىن قورلاتپايتىنى، نامىسىن تاپتاتپايتىنى» ايقىندالدى.

وسى ورايدا قوعامدا  «جۇڭگو قىزدارىن جار ەتكەن قازاق ازاماتتارى بار ما ەكەن؟» دەگەن سۇراق تا تۋىندادى.  «قامشى» پورتالى ءتىلشىسى جۇڭگو قىزدارىن جار ەتكەن تانىمال قازاقتار ىزدەنىپ كوردى.

الدىمەن تاريحقا كوز جۇگىرتىپ الساق، سوناۋ الىس زامانداردا قاڭلى مەملەكەتىنىڭ حان ورداسىندا سارايعا جۇڭگو قىزدارىن الدىرىپ، بيلەتكەنى، كۇڭ ەتىپ قولدانعانى ايتىلادى. ال، قازاقتىڭ تاعى ءبىر بەلدى رۋىنىڭ اتىمەن اتالاتىن ءۇيسىن مەملەكەتىنە قىتايدىڭ ايگىلى پاتشالارىنىڭ ءبىرى حان ۋ ديدىڭ نەمەرە قىزى شي-دجۋن حانشا ۇزاتىلدى. ول توقال بولىپ بارعاندا كۇنبي شاش ساقالى اعارىپ، شاۋ تارتقان شال بولاتىن.  ونداعى قىتايلاردىڭ كوزدەگەن ماقساتى قورعانىس ەدى. شي-دجۋن  حانشا كۇنبيگە عانا ەمەس، ونىڭ مۇراگەرى جونشىگە دە جار بولعان. شي-دجۋن حانشا قايتىس بولعاننان كەيىن ءۇيسىن ەلىمەن بولعان وداقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋ ءۇشىن حان-ۋدي پاتشا تاعى دا دجيە-يۋ دەگەن قىزدى «حانشا» سالاۋاتىمەن ءۇيسىن پاتشاسى جونشىگە توقالدىققا بەردى.

تاريحتا نايمان حانى كۇشلىكتىڭ دە قاراقىتايلاردى جەتىسۋ جەرىنەن قۋىپ شىعىپ، حان قىزىن قاتىن ەتكەنى ايتىلادى.

قىتايلارمەن ارالاس-قۇرالاس وتىرعان قىتايداعى ەتنيكالىق قازاقتار اراسىندا دا جۇڭگو ۇلتىنان ايەل العان قانداستارىمىز جەتكىلىكتى.

اسقار جاكۋلين

جۇڭگو قىزىن جار ەتكەندەردىڭ ءبىرى بەلگىلى مەسەنات اسقار جاكۋلين. جاكۋلا كۇشىكۇلىنداي ارىستىڭ ۇرپاعى اسقار جاكۋلين جۇڭگو جەرىندە دۇنيەگە كەلىپ، گەرمانيادا ءبىلىم العان. قازاقستانعا كەلىپ قىزمەت ەتكەن ول «اس-اي» كومپانياسىن قۇرعان. قىتايداعى ەڭ العاشقى ءقازاقتىلدى «اۋىل» سايتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى. كوپتەگەن عىلىمي، مادەني جوبالارعا دەمەۋشىلىك جاساعان اردا ازاماتتىڭ اتاسى جاكۋلا كۇشىك ۇلى 1863 جىلى دۇنيەگە كەلىپ، 1881-1885 جىلدارى ومبى فەلدشەرلىك مەكتەبىن تامامداعان سوڭ اسكەري دارىگەر، گۋبەرنيا حاتشىسى، تارباعاتاي وڭىرىندە كوزى اشىق، كوكىرەگى وياۋ بولىس بولعان. «الاشورداشىل» اتانىپ، نكۆد تاراپىنان قۋدالاۋعا ۇشىراعان. ال، اسقاردىڭ اكەسى ءانۋار جاكۋلين ىلە ايماعىنىڭ ءۋاليى، شىڭجاڭ ولكەسىنىڭ ساياسي زاڭ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى، قحر حالىق قۇرىلتايىنىڭ ءبىرىنشى شاقىرىلىم دەپۋتاتى بولعان.

اسقاردىڭ جارى جاينا جاكۋلنا قازاقشا ەسىم الىپ، قازىرگى كۇندە اسقار جاكۋليننىڭ اتىنا يە بولىپ وتىر. 

تاسقىن تابىس ۇلى

جۇڭگو جۇرتىنا 10 جىلدان بەرى تانىمال تاسقىن تابىس ۇلى 1979 جىلى 17 شىلدەدە ۇرىمجىدە ومىرگە كەلگەن.  بۇكىل جۇڭگو مويىنداعان قىتايدىڭ قۇرلىقتىق ءانشىسى. ول 1998 جىلى شىڭجاڭ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماتەماتيكا فاكۋلتەتىنە وقۋعا تۇسكەن. ۋنيۆەرسيتەت جىلدارىندا ءان سالىپ، ونەرگە بەت بۇرعان ول جۇڭگو داۋىسى جوباسىندا الەمگە تانىمال بولدى. ءقازىر جۇڭگو استاناسى بەيجىڭدە تۇرادى. ول قىتايدىڭ قىزىن وتباسىنا قازاقى سالتپەن سالەم سالدىرىپ، كەلىن ەتىپ ءتۇسىردى. جۇڭگو قىزىن جار ەتكەن تاسقىن 2008 جىلى تارلان اتتى ۇل سۇيسە، 2016 جىلى قىزدارى ومىرگە كەلدى.

جۇمابەك تۇرسىن

قانات يسلامنىڭ ىزىمەن قازاقتىڭ كۇرزى جۇدىرىعىن ميللياردقا دالەلدەگەن قانداسىمىزدىڭ ءبىرى – جۇمابەك تۇرسىن ۇلى. 1986 جىلى تۋعان بەلگىلى بوكسەر جۇمابەك تۇرسىن2013 جىلى وتاۋ قۇرىپ، شاڭىراق كوتەرگەن. ول ءبىر سۇحباتىندا جارىنىڭ جۇڭگو قىزى ەكەنىن جاسىرماي ايتقان ەدى. جۇمابەكتىڭ ۇيىندەگى كەلىن دەگەنمەن قازاقتىڭ تىلىندە سويلەپ، بەس ۋاقىت نامازىن قازا قىلمايتىن تاربيەلى بويجەتكەن. ءتىپتى قازاق قىزىنان دا كىشى جار الۋىنا قارسى ەمەس. «سەن باتىر جىگىتسىڭ. سوندىقتان كوپ ۇرپاق قالۋى كەرەك» دەپ ازىلدەپ قويادى ەكەن بالۋانىمىزعا... ءتىپتى اتا-اناسىنىڭ دا رازىلىعىن العان جۇڭگو كەلىن. «شىندىعىن ايتقاندا، ول قازاقتىڭ ءسالت-داستۇرىن ءقايسىبىر قازاق قىزدارىنان كەم بىلمەيدى. اتا-ەنە سىيلاۋ، سالەم سالۋ... – ونىڭ كۇندەلىكتى جۇمىسى»، - دەپ بايانداعان جارى تۋرالى جۇمابەك.

نۇرعالي نۇرتاي