ەرمانحان ىبىرايىم – 1964 جىلى 23 قاراشادا شىڭجاعداعى باركول اۋدانىنىڭ ءۇش قۋارشا اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1983 جىلى سارىشوقى 2 ورتا مەكتەبىن ۇزدىك ءبىتىرىپ، جوو-نا اتتانادى. 1988 جىلى شىڭجاڭ ۋنيۆەرسيتەتى حيميا فاكۋلتەتىنەن حيميا ماماندىعىن ۇزدىك اياقتايدى.
وقۋدى بىتىرگەن سوڭ شىڭجاڭ بيڭتۋان ۇلتتىق پەداگوگيكا مەكتەبىندە وقىتۋشى، وداق كوميتەتىنىڭ سەكرەتارى، كافەدرا باستىعى، كىتاپحانا جەتەكشىسى، حيميا ءبولىمى جەتەكشىسى سياقتى قىزمەتتەر اتقارادى. 1995-1996 جىلدارى بەجىڭدە ورتالىق ۇلتتار ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم تولىقتىرعان.
2006 جىلى ەرمان ىبىرايىموۆ ءوزى قاتارلى ازاماتتارمەن تىزە قوسىپ «ءۇرىمجى «ارلان» ەكسپورت-يمپورت ج ش س» قۇرادى. ءارى، ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارادى. 2008 جىلى 20 جىلعا جۋىق اتقارعان اعارتۋشىلىق قىزمەتتەن كەتىپ، ءبىرجولا اتاجۇرتقا قونىس اۋدارعان. سونداي-اق، كومپانيانىڭ قازاقستانداعى رەسمي وكىلى بولادى. ءقازىر قازاقستاندا «الماتى قالا بەزەندىرۋ اق» ورىنباسار ديرەكتورى بولىپ قىزمەت اتقارادى.
ەرمانحان ىبىرايىمنىڭ اعارتۋشىلىق قىزمەتى ءوز الدىنا، ول ءوز ورتاسىنا ىسكەرلىگىمەن عانا ەمەس اقىندىعىمەن دە تانىلعان. ونىڭ 1996 جىلى «قۇمىل القابى» جۋرنالىندا «قوڭىر ەل» اتتى ولەڭىمەن ءبىرقاتار شىعارمالارى «ەرمان ىبىرايىموۆ» بۇركەنشىك ەسىمىمەن جاريالانادى. سونداي-اق، شىڭجاڭ قازاقتارى اراسىنداعى ۇلكەن ادەبي مادەني باسىلىمدار «شۇعىلا»، «ىلە جاستارى»، «تارباعاتاي» قاتارلى جۋرنالداردا جۇزدەن استام ولەڭى جارىق كورگەن. «قۇمىل القابىنداعى» «الاڭداۋ» اتتى اڭگىمەسى مەملەكەتتىك ءبىرىنشى دارەجەلى سىيلىق يەلەنگەن. «اتاجۇرت»، «قوڭىر قاسقا»، «قاسەننىڭ قامالى» اتتى اڭگىمەلەرى كوپتىڭ ءسۇيىپ وقىعان شىعارمالارىنا اينالعان. سونىمەن قاتار «عىلىم-تەحنيكا گازەتى»، «كوكجيەك» قاتارلى جۋرنالداردا اۋدارمالارى باسىلىم كورگەن. «دارىگەرلىك ءبىلىم» جۋرنالىندا «ىس تيۋ»، «سىناپتىڭ قولدانىلۋى» ەڭبەكتەرى شىقتى. «جوعارى وقۋ ورىندارى» عىلىمي جۋرنالىندا بولسا «اۋاداعى كۇكىرت قوس توتىعى»، «جەر شارىنداعى سۋ»، «XXI عاسىرداعى ەنەرگيا» قاتارلى وننان استام عىلىمي ەڭبەكتەرى باسىلىپ شىقتى.
ەرمان ىبىرايىموۆ اتىمەن ادەبيەت الەمىنە تانىلعان اقىن ءقازىر جىر جيناعىن باسپاعا دايىنداپ وتىر. اتاجۇرتقا تابان تىرەگەلى ەرمەنقان ىبىرايىم ۇلى ىلعي ەلدىك، ۇلتتىق ماڭىزى بار ادەبي-مادەني شارالارعا، قازاق ءتىلدى ب ا ق قۇرالدارىنا دەمەۋشىلىك جاساپ كەلەدى.
«قامشى» پورتالى اقىن-ىسكەر ەرمان ىبىرايىموۆتىڭ ءبىرقاتار جۇرەكجاردى ولەڭدەرىن وقىرمان نازارىنا ۇسىنادى.
كوش
جەر اۋدارىپ كەتپەيتىنبىز تىم الىس،
ءتورت ماۋسىمدا كوشىپ - قونعان قۋانىش.
باردى كيىپ، تايانىپ اپ باقاندى،
كوشە ءجۇرىپ ءسان - سالتانات قۇرامىز.
جاڭا قونىس جەتەمىز دەپ باۋ - باققا،
ماقساتتى جەر قارايتىنبىز تاۋ جاققا.
سۋسىن الىپ شىعاتىن-دى ەرىۋ ەل،
كوشكەن ەلدەن "تۇيە مۇرىندىق" الماققا.
جاقسىلىققا كوشتىڭ تالاي جايراڭداپ،
ايقاسقاندا جول مەن قونىس سايرانداپ.
ۇركىپ كوشتىك قايعى جۇتىپ، قان كەشىپ،
كەزدەرىندە باسىمىزدان تايعان ب ا ق.
مۇرشا بولماي دامىلداۋعا، قونۋعا،
اۋىزدىقپەن ات سۋ ىشكەن شاعىندا.
بوساندىردىق ايەلدەردى تولعاتقان،
اتتىڭ جالى، نار، تۇيەنىڭ قومىندا.
كوكجالدان ءبىز،
بۇعالىققا كونبەدىك،
ەلگە اڭساپ ەگەمەندىك، شولدەدىك.
تۋعان جەردىڭ الا ءجۇرىپ توپىراعىن،
ولىمىزگە شىم - شىم قوسىپ جەرلەدىك.
ارتىمىز جاۋ، الدىمىزدا بەيمالىم،
بىلە المادىق ب ا ق پا، سور ما، كىم بارىن.
وتى ءوشتى شاڭىراقتىڭ قانشاما،
اڭساپ كوشىپ تىنىشتىقتى، ەل قامىن.
كوشتىك سولاي،
كوشكە ەجەلدەن سەنەمىز،
كوشكە بەيىم جارالعان - اۋ دەنەمىز.
نە الامىز جاس وتاننان،- دەپ كەلمەي،
نە بەرەمىز ،- دەپ كوشىپ تە كەلەمىز.
تالاي كوشتى ءتىرى بولساق كورەمىز.
2016.07
اتامەكەن
اينالدىم قاسيەتىڭنەن اتامەكەن،
باسپاعان ءبىر سايىڭ جوق ماعان بوتەن.
كەلگەندە مەن وزىڭە كەتەدى ەكەم،
تاۋ بولىپ كوك اسپاندى تىرەپ توبەم.
ءمىنىپ اپ قويتورىعا قىرعا باردىم،
ءبارى ىستىق جوتا-جونىڭ،جىلعا-اعىن...
جايناعان جاستىعىمنىڭ جانارىنداي،
قاينايدى قارا ءمولدىر تۇنبالارىڭ.
ءوز ەلىم،مەنىڭ جەرىم،مەنىڭ تاۋىم،
قورشانسىز،شەتسىز-شەكسىز باقشا-باۋىم.
كەلەدى قۇشاعىڭا ءسىڭىپ كەتكىم،
جاۋاتىن كوكتەمدەگى بولىپ جاۋىن.
ەلىتىپ ساعىنىشپەن سالعان ءانىم،
كوتەرىپ قاراعانداي قىر قاباعىن،
جۇرەتىن تۇيەلى كوش جولدارىڭدى،
تۇسە قاپ الاقانمەن سيپالادىم.
ارشالى اق بورىكتى قىزىل بيىك،
قىنالى تاستارىڭدى الدىم ءسۇيىپ.
ءمولت ەتكەن جانارىمنان جاستى سۇرتكەن،
شىتىما توپىراعىڭدى الدىم ءتۇيىپ.
“قوش” دەدىم،تىزە بۇگىپ،باسىمدى ءيىپ.
2014.07
باقىت دەگەن
ەسكە السام وكىنەتىن كوپكە مەن،
كۇرسىندىرىپ كوڭىلىمنەن كەتپەگەن،
باقىتسىزبىن، - دەر ەدىم مەن ەگەردە،
باقىت دەگەن - ارمان بولسا جەتپەگەن.
باقىتتىمىن.
باقىتسىز بوپ الامىن.
باقىتىمدى سەزىنە الماي قالامىن.
ءوتىپ كەتكەن كۇندەرىمنەن ءار دايىم،
ءبىر ەلەۋسىز باقىت ىزدەپ تابامىن.
سول - باقىتتى مەن وزىمشە تۇسىنەم.
ءار بەلگىسىن كورەم ءار ءبىر كىسىدەن.
سەزىنە الماي باقىت ىزدەپ جۇرەمىن،
باسىمداعى باقىتىمنىڭ كۇشىمەن.
باقىتتى بوپ ءجۇرىپ مۇمكىن تونالدىم.
باقىت پا؟ - دەپ، سورعا قاراي جول الدىم.
مويىنىما اسىلعان دا شىعار - اۋ،
بالكىم، ونى سەزىنبەگەن بولارمىن.
مۇمكىن، بولدى تابانىمنىڭ استىندا،
ەلەمەدىم،
كەتە بەردىم باستىمدا.
ەسىگىمدى كەلىپ قاققان شاعىندا،
كىم بىلەدى،
اشپادىم با، اشتىم با؟
باس اينالار بايلىق بەرسە سورلاتىپ،
بىرەۋلەرگە ومىردەگى زور باقىت.
ءار كىمدەرگە باقىت دەگەن ءار قالاي،
نەنى باقىت سەزىنە الساڭ سول باقىت.
باقىت، - دەسە، شەتتە شالقىپ جۇرگەنىن،
بايلىق ءۇشىن بارىن سالىپ كىمدە - كىم.
ەڭ باقىتتى، - دەر ەدىم مەن، باقىتىن،
تارىك ەتىپ وتانىنا كەلگەنىن.
كەلەر كۇننەن ءبىر باقىتتى ىزدەيمىز،
ىزدەيمىز كەپ،
ءبىر كۇدەردى ۇزبەيمىز.
سول تۇستارى ءبىر باقىتتىڭ شىنىندا،
باسىمىزدا تۇرعاندىعىن سەزبەيمىز.
باقىت ۇلكەن بولعان ەمەس شىنىندا،
باقىت از، - دەپ بىراقتا سەن سۋىنبا.
قانشا باقىت كەتكەندىگىن سەزەسىڭ،
وتكەننەن سوڭ ءوتىپ كەتكەن جىلىڭدا.
رولىمەن ءومىر دەگەن كەمەنىڭ،
جانۇياممەن جاعالاسىپ كەلەمىن.
نەگە ەكەن؟
نەگە ەكەن، وي، تاۋبا؟
باقىتتىمىن،
باقىتتىمىن دەمەدىم.
2013.01
قامشى
قازاعىمنىڭ وزەن،كولىن،تاۋلارىن...
بىلەسىڭ بە قالاي قورعاپ قالعانىن؟
بەس عاسىردىڭ الدىنداعى بابالار،
قامشىمەن-اق جامساتىپتى جاۋلارىن.
“التى تاسپا شىلعي قايىس بۇزاۋ ءتىس،
كىم بولساڭ دا بىلجىراماي اتتان ءتۇس”.
دەپتى بابام قامشى بىلەپ قاسىنا،
ايباتىنا ايبار قوسىپ،كۇشكە كۇش.
قالدى تالاي بابالاردان مول مۇرا،
بىرەگەيى قامشى مەنەن دومبىرا.
قامشى ۇستاعان اتتى قازاق كەلگەندە،
جاۋ تايىپتى مىلتىق العان قولىنا.
قاي-قاشان دا قامشى جەردە بولمايدى،
ىنجىق بولساڭ،جاسىق بولساڭ قورلايدى.
ءتابيعاتى،بولمىسى سول قامشىنىڭ،
نە توبەڭدە،نە قولىڭدا وينايدى.
قولعا السام كۇش-قايراتىم تاسىعان،
مىلتىق ەمەس،مەن،قامشىعا باس ۇرام.
سايتان قورىققان سارىالا جەز قامشىلار،
كەتپەس بولسىن كەرەگەڭنىڭ باسىنان.
2012.10
مومىن ەلدىڭ جىگىتتەرى
قويدان قوڭىر
مومىن ەلىم-جۇرتىم-اي!
ادالدىعىڭ ىرىمشىگىڭ،قۇرتىڭداي.
اۋزىڭدى اشساڭ كورىنەدى كومەيىڭ،
ءىشىڭ ايان اڭقىلداعان سىرتىڭداي.
ءبىر ءسوزى جوق كوڭىلىمدى بايىتقان،
بانكەتى جوق ماجىراسىز قايىتقان.
ۇلدارىڭنىڭ توسىتىنان شارشادىم،
تامتىعى جوق قاتىن وسەك ايىتقان.
ەر ەلىنە كوڭىل قويار،باسقاعا،
ارمان بوپ پا باسپانادان،باسپانا؟
تەمىر ءمىنىپ،ىشكەنىنە ءماز بولعان،
ەركەككە ءتان ماقتانىش پا؟
ماسقارا!
قوي مىنەزگە قوڭىراۋلى سەركە ءبىز،
زامان ءمانىن تەرەڭ بىلمەي-كەلتەمىز.
ءبىر رۋحاني ازىق كەرەك حالقىما،
مال-مۇلىكپەن كوتەرىلمەس ەڭسەمىز.
اسىلداردىڭ سىنىقتارى ءبىز ەدىك،
قارا باستى عانا نەگە تۇزەدىك؟
تۇلپارلاردان قالعان ءبىر-بىر تۇياقتار،
شاپپاي جاتىپ تاسىرقادىق،جۇدەدىك.
قويدان قوڭىر
مومىن ەلىم-جۇرتىم-اي!
قويعان جوقسىڭ بالپاناقتاي ۇل تۋماي،
ەرەككە جات سوزدەر مەنەن قىلىققا،
اشيدى دا تۇرادى ءىشىم ءبىر ۋداي.
قويدان قوڭىر
مومىن ەلىم-جۇرتىم-اي!
2014.08
مۇحاممەدتىڭ تۇيەسى
قايناعان قايشىلىقتىڭ قازانىنا،
شىداعان سان جورىقتىڭ ازابىنا.
بولىپتى مۇحاممەدتىڭ ءبىر تۇيەسى،
گۇل بىتكەن باسقان ءار ءبىر قادامىنا.
ءدام - تۇزدىڭ اياقتالىپ بۇيىرعانى،
جاتقاندا شىقپاق بولىپ شىبىن جانى،
تۇيەسىنە مۇحاممەد پايعانپاردىڭ،
تاتىرا الماي قويىپتى ءتۇيىر ءداندى.
قاراماي قارا ءتۇننىڭ جاپقانىنا،
قاراماي كۇننىڭ شىعىپ، باتقانىنا،
ءمولت - ءمولت ەتىپ جانۋار جاۋتاڭداپتى،
پايعانپار توسەك تارتىپ جاتقانىندا.
مويىنىن وت پەن سۋعا بۇرا الماپتى.
جاماعات اۋىرۋ - ساۋىن ۇعا الماپتى.
كوز جۇمعاندا يەسى قۇلاپ ءتۇسىپ،
سول جاتقاننان ماڭگىلىك تۇرا الماپتى.
ۇمبەتىنە...
اۋەلى، تۇيەسىنە،
قانداي شەكسىز مەيىرى،
بىلەسىڭ بە؟
كورگەندەيمىن تەڭدەسسىز ماحابباتىن،
تۇيە ەكەش تۇيەنىڭ يەسىنە.
تۇگەمەسە عۇمىرىڭ،
بولماس تامام،
تەرەڭىنە بويلاۋعا جەتسە شاماڭ.
ماحابباتتىڭ تەڭدەسسىز كۇش - قۋاتىن،
"ماحابباتتىڭ كوزى جوق " دەگەن بابام.
جاقسى كورىپ سۇيگەنگە،
قيماعانعا،
ماحابباتىم مازداماي تۇرا الاما.
قالدى ءومىردى قولىنا سالار ەدىم،
ماحابباتتىڭ تەرەڭىن سيلاعانعا!
2016.10
ءتور جايلاۋدىڭ مارالى
ءتور جايلاۋدىڭ سەكىلدى اق مارالى،
كورگەن جان ديدارىڭدى ماستانادى.
قاراعىم قايسى اۋىلدىڭ بالاسى ەدىڭ،
جان-جۇرەگىم جىپ-جىلى بوپ بارادى.
قىزىنداي تەكتى اۋىلدىڭ،بۇرىڭعىنىڭ،
بويدى العان ءتاتتى اندەي گۇلىم ءۇنىڭ.
ءبىر قۇلاش جارىپ ورگەن تيناقتايىن،
اينالدىم شولپىسىنان بۇرىمىڭنىڭ.
قوس ەتەك اق جىبەكتەن كويلەگىڭنەن،
قىناعان قىناي بەلدى بەلدىگىڭمەن،
جارقىراپ مارجان ءتىسىڭ كۇندەي كۇلگەن،
قيعاش قاس،ويماق ەرىن،قىر مۇرىن بەڭ.
قاقتاعان اق كۇمىستەن اي سىرعاڭنان،
ءۇزىلىپ تۇسەردەيىن جارقىلداعان،
المازداپ،گاۋھالاعان،التىنداعان،
سەزىلدى سىرعالاردان ارتىق ماعان.
اق قۇبا،اي ديدارلى،سۇڭعاق بويىڭ،
سانامدى سانعا ءبولىپ تىنبادى ويىم.
جايلاۋدىڭ بالا كيىك-اق مارالى،
تۇندە ءتۇس،كۇندىز ەستەن شىقپاي قويدىڭ.
1987.06
