ورتالىق كوممۋنيكاسيالار قىزمەتىندە «ساندج» زەرتتەۋ توبى ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى (ERI) دايىنداعان 2016 جىلعى «ىسكەرلىك احۋال» الەۋمەتتىك زەرتتەۋىنىڭ قورىتىندىسى» تاقىرىبىندا بريفينگ ءوتتى دەپ حابارلايدى qamshy.kz.

بريفينگكە «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى رۋستام ءجۇرسىنوۆ، ق ر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى جانىنداعى «ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى» اق سالالىق ساراپتاما ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ايجان تولەپبەكوۆا، «ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى» اق سالالىق ساراپتاما ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى دينارا اقىنبەكوۆا قاتىستى.

جيىن بارىسىندا «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى «ىسكەرلىك احۋال – 2016» زەرتتەۋى قازاقستانداعى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ مەن بيزنەس-احۋالدى جاقسارتۋدىڭ نەگىزى بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.

«الەۋمەتتىك زەرتتەۋدى «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرەلەر پالاتاسىنىڭ تاپسىرىسىمەن ق ر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ جانىنداعى ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى جۇرگىزدى. زەرتتەۋدىڭ ەرەكشەلىگى وڭىرلەردەگى بيزنەستى جۇرگىزۋگە قولايلىلىق رەيتينگىسى مەن مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگى رەيتينگىسىنە دايىندىقتا. ساۋالناماعا 2016 جىلى  4100 رەسپوندەنت-كاسىپكەر قاتىستى، بۇل كورسەتكىش 2015 جىلمەن سالىستىرعاندا 2 ەسە كوپ»، – دەپ اتاپ ءوتتى رۋستام ءجۇرسىنوۆ.

«ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى» اق سالالىق ساراپتاما ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى دينارا اقىنبەكوۆانىڭ ايتۋىنشا، زەرتتەۋدىڭ ماقساتى قازاقستانداعى ىسكەرلىك احۋالدىڭ جاعدايىن زەرتتەۋ، كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن جاعدايى قولايلى جانە قولايلىلىعى تومەن وبلىستاردى انىقتاۋ، سونداي-اق وسى سالاداعى وزەكتى ماسەلەلەردى انىقتاۋ بولدى.

«رەيتينگ اياسىندا اكىمشىلىك رەتتەۋ، مەملەكەتتىڭ بيزنەستى قولداۋى، جىلجىمايتىن مۇلىك پەن ينفراقۇرىلىم، ادام رەسۋرسى، قارجىلىق رەسۋرس، سونداي-اق سىبايلاس جەمقورلىق پەن كولەڭكەلى ەكونوميكا دەڭگەيى سەكىلدى كورسەتكىشتەر ەسكەرىلدى»، – دەپ اتاپ ءوتتى ايجان تولەپبەكوۆا.

رۋستام ءجۇرسىنوۆتىڭ ايتۋىنشا، زەرتتەۋدىڭ قورىتىندىسى الماتى قالاسىندا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا اناعۇرلىم جاقسى جاعداي جاسالعانىن كورسەتكەن. «2015 جىلعى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا وڭتۇستىك استانا 2 تارماققا جوعارى كوتەرىلىپ، استانا قالاسىن 2-ورىنعا ءتۇسىردى. سونىمەن قاتار وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى 3-ورىندى يەلەنگەن. بۇل وبلىس 2015 جىلعى كورسەتكىشىن 3 پوزياسياعا جاقسارتقان. رەيتينگتى اياقتايتىن وڭىرلەر قاتارىندا سولتۇستىك قازاقستان، قوستاناي جانە قىزىلوردا وبلىستارى بار»، – دەدى باسقارما ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى.

ساۋالناماعا قاتىسۋشىلار كەدەندىك ورگانداردا، ەكونوميكالىق زەرتتەۋ قىزمەتى مەن كولىك ينسپەكسياسىندا سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيى جوعارى دەپ كورسەتكەن. ونىڭ ىشىندە سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيى جامبىل، قوستاناي، باتىس قازاقستان وبلىستارىندا جوعارى دەپ تانىلعان.

مۇنىمەن قوسا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى باعدارلامالاردىڭ تيىمدىلىگىنە دە باعا بەرىلدى، ونى كاسىپكەرلەر جوعارى باعالاعان – 71%. سىبايلاس جەمقورلىقتى ازايتۋ ءۇشىن كاسىپكەرلەر جازانى قاتالداتۋدى، سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس بويىنشا ۋاكىلەتتى ورگان قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى، بيلىك ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ارەكەتىنە، ولاردىڭ تابىستارىنا، وتباسى مۇشەلەرىنىڭ تابىستارى باقىلاۋدى كۇشەيتۋدى، مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى تولىقتاي اۆتوماتتاندىرۋدى ۇسىنعان.

زەرتتەۋ بارىسىندا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسى دا باعالاندى. كاسىپكەرلەردىڭ مەملەكەتتىك قولداۋ تۋرالى اقپارات الۋى 2015 جىلمەن سالىستىرعاندا 1،5 ەسەگە ارتقان، ال «بيزنەستىڭ جول كارتاسى–2020» باعدارلاماسىنا قاتىسۋشىلار ۇلەسى 4،8%-عا وسكەن.

ساراپتاما بويىنشا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءتيىمدى جۇمىسىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن نەگىزگى ماسەلەلەر ەكەنى انىقتالدى، ونىڭ ىشىندە رەسپوندەنتتەردىڭ 29،53% قۇجاتتاردى قاراۋ مەرزىمىنىڭ ۇزاقتىعى مەن قاعازباستىلىقتى كورسەتكەن. سونداي-اق ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ 14،75% قىزمەتكەرلەر بىلىكتىلىگىنىڭ تومەندىگىن اتاعان.

«نەسيەلەۋدى دامىتۋدى تەجەيتىن جانە قارجىلاندىرۋ قۇرالدارىن قولجەتىمدى ەتپەيتىن ماسەلەلەر قاتارىندا قۇنسىزدانۋ دەڭگەيىنىڭ جوعارىلىعى؛ ق ر ۇلتتىق بانكىنىڭ قايتا قارجىلاندىرۋ مولشەرلەمەسى كولەمىنىڭ جوعارىلىعى؛ شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جالپى ىشكى ونىمدەگى ۇلەسىنىڭ ازدىعى (2015 جىلى 25،6%)، ەكونوميكانىڭ مونوپوليالانۋ دەڭگەيىنىڭ جوعارىلىعى؛ شاعىن بيزنەسكە ينۆەستيسيانىڭ تارتىلماۋى، نارىققا شىعۋعا كەدەرگىلەردىڭ بولۋى مەن جاڭا كاسىپورىننىڭ بانكروتتىق قاۋىپتىلىگىنىڭ جوعارى بولۋى، نەسيە پايىزىنىڭ جوعارىلىعى، كەپىلدىك قامتاماسىز ەتۋ: كوپتەگەن شاعىن بيزنەس يەلەرى زاڭدى مۇلىكتى يەلەنبەيدى؛ شاعىن بيزنەس ءۇشىن ۇزاقمەرزىمدى نەسيەلەۋدىڭ جوقتىعى بار»، – دەپ اتاپ ءوتتى «ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى» اق سالالىق سالاپتاما ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ايجان تولەپبەكوۆا.

سونىمەن قاتار، جەر ۋچاسكەلەرىن الۋدىڭ قولجەتىمسىزدىگى نەمەسە قيىندىعى دا كوتەرىلگەن. كاسىپكەرلەر تاريفتەردىڭ جوعارىلىعىنا نازار اۋدارعان، ونىڭ ىشىندە ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ 64%-دان استامى ەلەكتر ەنەرگياسىن اتاپ كورسەتكەن.

مامان ماسەلەسىنە قاتىستى، بارلىق وڭىردەن ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ تۇگەلى دەرلىك ولاردىڭ دامۋى ءۇشىن تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلۋدى اتاپ وتكەن. الماتىدان ساۋالناماعا قاتىسۋشىلار ¬– مەديسينالىق قىزمەتتى، باتىس قازاقستان وبلىسى – الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى كورسەتكەن. ال شىعىس قازاقستان وبلىسىنان ساۋالناماعا قاتىسقاندار ءتۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋمەن قاتار، ەكولوگيالىق قولايلىلىق قاجەتتىلىگىن اتاعان. قوستاناي وبلىسى قاۋىپسىزدىك پەن قۇقىقتىق تارتىپكە كوپ كوڭىل بولگەن.