سقو اكىمى قۇمار اقساقالوۆ جۇمىس ساپارىمەن تايىنشا، اقجار جانە ءۋاليحانوۆ اۋداندارىندا بولدى دەپ حابارلايدى قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى Cقو باسپا ءسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساي وتىرىپ.
ءوڭىر باسشىسى قۇمار اقساقالوۆتىڭ ءبىرىنشى بولعان نىسانى - «Bio operations» ج ش س، ياعني بۇرىنعى «بيوحيم» زاۋىتى. بىرەگەي كاسىپورىن 2005 جىلى قۇرىلعان بولاتىن، سودان بىرنەشە جىلدان بەرى توقتاپ تۇردى. ءقازىر وندا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ول «Bio operations» كومپانياسىنىڭ ينۆەستيسياسىن تارتۋ ەسەبىنەن مۇمكىن بولىپ وتىر. قايتا جاراقتاندىرۋ وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا باستالدى. قورىتىندىسىندا زاۋىت جاڭعىرتىلدى، ەندى جىل سوڭىنا دەيىن ونىڭ كراحمال مەن اقۋىز شىعاراتىن ءبىرىنشى جەلىسىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. كاسىپورىن 2018 جىلى تولىق قۋاتىندا ىسكە قوسىلادى. سول كەزدە زاۋىتتا 220 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلاتىن بولادى.
«زاۋىتتىڭ تەحنولوگيالىق جەلىلەرىنە، ينفراقۇرىلىمىنا تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى. سودان كەيىن جوندەۋ جۇمىستارى باستالدى. 2017 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىجىلدىعىندا كراحمال مەن اقۋىز شىعاراتىن ءوندىرىستى ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. 2018 جىلى – بيوەتونول ءوندىرىسىن. تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەگەن كەزدە قايتا وڭدەۋ قۋاتتىلىعى – تاۋلىگىنە 660 توننانى قۇرايتىن بولادى. سايكەس تۇردە كراحمال، اقۋىز، مال شارۋاشىلىعىنا ارنالعان جەمازىق جانە بيوەتانول دايىن ءونىم كۇيىندە شىعارىلادى. زاۋىتىمىزدا ديىرمەن سەحى، ەليەۆاتور شارۋاشىلىعى، تولىقتىرۋ قويمالارى بار»،- دەيدى كومپانيانىڭ باس ديرەكتورى جاندوس ەسەنباي.
ءوڭىر باسشىسى وندىرىستىك عيماراتتاردى ارالاپ، بىرەگەي زاۋىت ىسكە قوسىلۋ ءۇشىن بارلىق شارالار قولدانىلىپ جاتقانىن اتاپ ايتتى.
«جىل سوڭىنا دەيىن ءوندىرىس ورنىنىڭ ىسكە قوسىلۋى ءۇشىن بىرتىندەپ جۇمىس ىستەۋگە زاۋىت باسشىلارىمەن كەلىستىك. ءبىز ءۇشىن ول وتە ماڭىزدى، ويتكەنى استىقتى تەرەڭدەتىپ وڭدەۋ – اۋىل شارۋاشىلىعى جىلجۋعا ءتيىس باعىت. بۇگىنگى كۇنى، وكىنىشكە قاراي، ءونىم شىعارعانىمىزبەن، تەرەڭدەتىپ وڭدەۋمەن اينالىسا الماي كەلەمىز. بۇل ءوندىرىس ورنىنا زور ءۇمىت ارتىلىپ وتىر. ول – جۇمىس ورىندارى، سالىق، بارد تۇرىندەگى قوسىمشا ونىمدەر. اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ارنالعان باعدارلاما بار. سول باعدارلاما بويىنشا قوسىمشا قاراجات بولىنەدى. ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – بولىنگەن قاراجاتتى دۇرىس پايدالانۋ، جاقسى ءونىم الۋ جانە ونى جاقسى باعامەن ساتۋ»،- دەدى ءوڭىر باسشىسى.
سول سياقتى قۇمار ىرگەباي ۇلى وسى زاۋىتپەن بىرگە اۋداندا جۇمىس ىستەمەي تۇرعان كاسىپورىندار ىسكە قوسمىلۋعا ءتيىس ەكەندىگىن اتاپ ايتتى.
«وسى بىرەگەي جوبانى ىسكە اسىرۋعا ارنالعان قۇرىلىسقا قوماقتى قارجى جۇمسالدى. ورتا ازيادا تەڭدەسى جوق ەت كومبيناتى دا توقتاپ تۇر. ءبىزدىڭ قازىرگى مىندەتىمىز – وسى كومپانيانىڭ باسشىلارىمەن بىرگە قازاقستان دامۋ بانكىمەن جۇمىس ىستەپ، وسى جوبالار ىسكە قوسىلۋ ءۇشىن تاعى ءبىر جول كارتاسىن جاساۋىمىز كەرەك. بۇل- ءبىز اينالىساتىن باعىت بولماق»،- دەدى وبلىس اكىمى.
ءارى قاراي تايىنشا اۋدانىنىڭ اكىمى ەرجان يمانسليام ءوڭىر باسشىسىنا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ تۋرالى ايتىپ بەردى.
«بيزنەستىڭ جول كارتاسى - 2020» باعدارلاماسى بويىنشا سوماسى 424،5 ملن. تەڭگەنىڭ 33 جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ، 207 جۇمىس ورنى اشىلدى. 19 زاەمشىعا جالپى سوماسى 50،8 ملن. تەڭگەنىڭ كرەديتى بەرىلدى»، - دەدى اۋدان اكىمى.
جەرگىلىكتى قايتا وڭدەۋشىلەردىڭ ونىمدەرىمەن تانىسقاننان كەيىن، قۇمار اقساقالوۆ اۋداننىڭ اگرارشىلارىمەن كوكتەمگى ناۋقانعا ازىرلىك ماسەلەسىن تالقىلادى.
بيىل اۋدان ءداندى جانە ءداندىبۇرشاقتى داقىلدارعا 350 مىڭ گەكتار القاپ ءبولىپ وتىر. مايلى داقىلدار 150 مىڭ گەكتارداي جەردى الادى، ول وتكەن جىلعىدان 50 مىڭ گەكتارعا كوپ. سونىمەن بىرگە 67 مىڭ گەكتار پارعا قالدىرىلادى.
وبلىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆ ءداندى جانە مايلى داقىلدار ەگىپ قانا قويماي، ولاردى وڭدەۋ قاجەتتىگىن تاعى دا ەسكە سالدى.
«ءبىز اۋدانداردى ارالاي ءجۇرىپ، مىندەتتى تۇردە ۇقساتۋ سەحتارىنا سوعامىز، ويتكەنى ءبىز ءۇشىن وڭدەۋ كاسىپورىندارى ماڭىزدى. ءوسىرۋدى ۇيرەنگەنىمىزبەن، ءبىراق از ۇقساتىپ جاتىرمىز. مال شارۋاشىلىعى – بەتكە الاتىن ءبىزدىڭ باعىتىمىز. مەملەكەت باسشىسى ءوز جولداۋىندا ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ درايۆەرلەرىنىڭ ءبىرى اۋىل شارۋاشىلىعى ەكەنىن ايتقانىن ءبارىمىز بىلەمىز. اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك باعدارلامالار قابىلداندى. وعان قوماقتى قارجى بولىنۋدە. سىزدەر ونى كورىپ، سەزىنىپ وتىرسىزدار. اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ بويىنشا قوسىمشا قاراجاتتار مەن تەتىكتەر قۇرىلۋدا. سوندىقتان ولاردى جاقسى پايدالانۋ كەرەك»،- دەدى ءوڭىر باسشىسى.
سودان كەيىن قۇمار اقساقالوۆ «كوكشەتەحستروي» جشس-گە سوقتى. زاۋىت 2012 جىلى ىسكە قوسىلىپتى. ول سۋ قۇبىرلارىنا ارنالعان پوليەتيلەن قۇبىرلار شىعارادى. وتكەن جىلى جىلۋ جەلىلەرىنە ارنالعان قۇبىر شىعاراتىن جاڭا سەح پايدالانۋعا بەرىلىپتى.
ءوڭىر باسشىسىنىڭ تايىنشا اۋدانىنا جۇمىس ساپارى ارداگەرلەرمەن جانە جۇرتشىلىقپەن كەزدەسۋمەن اياقتالدى.
قۇمار اقساقالوۆ اقجار اۋدانىنىڭ لەنينگراد اۋىلدىق وكرۋگىندە «بەكەت» فەرمەرلىك شارۋاشىلىعى بازاسىندا 600 مالعا ارنالىپ سالىنىپ جاتقان زاماناۋي تاۋارلى ءسۇت فەرماسىنىڭ قۇرىلىسىمەن تانىستى. نىسان «بيزنەستىڭ جول كارتاسى -2020» باعدارلاماسى اياسىندا سالىنىپ جاتىر. وندا ءبىر اۋىسىمدا 8 توننا ءسۇت وڭدەيتىن سەح تا بولادى.
«وتكەن جىلى سيممەنتال تۇقىمدى 300 مال ساتىپ الدىق. ءقازىر 1 مىڭنان استام ءىرى قارا بار، ولاردان بۇزاۋ دا الىپ جاتىرمىز. وسىدان 7 شاقىرىم جەردە بولىمشەمىز بار، وندا 5 قورا ورنالاسقان، مالداردى ازىرشە سوندا ۇستايمىز. ءقازىر 80 ادام ەڭبەك ەتەدى. جاڭا فەرمادا ارلەۋ جۇمىستارىن اياقتادىق، ءبارى دە ساپالى. الدىن الا كورىپ، فەرمانى، مال تولدەتۋ بودىمشەسىن قالاي جاساقتاۋ كەرەكتىگىن باسقالارمەن كەڭەستىك. ولار جاڭا جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا كومەكتەستى»،- دەيدى «بەكەت» فش جەتەكشىسى مارات شاپەنوۆ.
ءوز كەزەگىندە وبلىس اكىمى مەملەكەت پەن جەرگىلىكتى بيلىك الداعى ۋاقىتتا دا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن دامىتۋعا باعىتتالعان باستامالاردى قولداي بەرەتىندىگىن اتاپ ايتتى.
وسى جەردە ءوڭىر باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋشىلەرمەن كەزدلەستى. اگرارشىلار سەبۋ ناۋقانىنا بارلىعى دايىن ەكەندىگىن ايتىپ، بولاشق جوسپارلارىمەن ءبولىستى. مىسالى، «كاپپەس» جك باسشىسى ۆيللي كاپپەس گوركوۆسكوە اۋىلىندا قۇراماجەم ءوندىرىسىن جولعا قويعىسى، اۋىلدىق وندىرىستىك كووپەراتيۆ قۇرعىسى كەلەتىندىگىن العا تارتتى.
«مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقاندىقتان، بىزگە قۇراماجەم كەرەك. بارلىق اۋدانداردى ارالاي ءجۇرىپ، قۇراماجەمنىڭ قاجەتتىگىن بايقاۋدامىن. سىزدەرگە الىس اۋدانداردان كەلمەسە دە، جاقىنداعىلار الاتىندىعى بەلگىلى ەت پەن ءسۇت سياقتى جاقسى ءونىم الۋ ءۇشىن، قۇراماجەم قاجەت. ءبىز ەڭبەك، ەت پەن ءسۇت ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءتيىمدى وندىرىسپەن اينالىسۋىمىز كەرەك. ءار ساۋىن سيىردان 7 مىڭ ليتردەن ءسۇت ساۋۋعا قول جەتكىزە الامىز»،- دەپ، باستاماعا قولداۋ كورسەتتى ءوڭىر باسشىسى.
اوك-مەن تانىسۋ اۋدان ورتالىعىنداعى «تالشىق استىق-اگرو» جشس-دا جالعاستى.
كومپانيانىڭ ەگىستىك القابى 40 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى، ونىڭ 35،9 مىڭ گەكتارى – ءداندى، 4 مىڭدايى – مايلى داقىلدار. كاسىپورىن زاماناۋي تەحنيكالارمەن جاراقتانعان.
جۇمىس ساپارى بارىسىندا قۇمار اقساقالوۆ اقجار اۋدانىنىڭ ەڭبەك ارداگەرلەرىمەن، قۇرمەتتى ازاماتتارمەن جانە قوعامدىڭ كەڭەستىڭ مۇشەلەرىمەن كەزدەستى.
ءۋاليحانوۆ اۋدانىندا ءوڭىر باسشىسى الدىمەن «سيەۆەرنايا نيۆا» جشس-عا سوقتى. 2016 جىلى كاسىپورىننىڭ ءبىرىنشى كەزەگى ىسكە قوسىلىپتى. ول - ءداندى جانە مايلى داقىلداردى قابىلداۋ، كەپتىرۋ، ساقتاۋ جانە ارتۋ
«الداعى جىلى ەليەۆاتوردىڭ سىيىمدىلىعىن 60 مىڭ تونناعا دەيىن جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. پايدالانۋعا بەرىلگەن العاشقى جىلى ويلاعان ويىمىزدىڭ ورىندالعانىنا كوزىمىز جەتتى. بيىل 31 مىڭ تونناداي استىق قابىلدادىق. ولارعا جۇمىستىڭ بارلىق ءتۇرىن كورسەتتىك، شارۋا قوجالىقتارىنا دا قولعابىس ەتتىك جانە قوماقتى كەلىسىمدەر جۇزەگە اسىرىلدى. ءقازىر ەليەۆاتوردىڭ اۋماعىندا كۇنباعىستىڭ تۇقىمى ارتىلعان ۆاگوندار تۇر. ءبىز ءبىر مىڭ تونناداي استىق ارتىپ، تۇسىرەمىز، - دەيدى ج ش س ديرەكتورى سەرگەي گۋسەلنيكوۆ.
«بيىل وبلىستا مايلى داقىلدار 712 مىڭ گەكتار القاپقا ەگىلەدى. وعان سۇرانىس كوپ. نارىق ءوز ەرەجەسىن ۇسىنادى. ەليەۆاتورلار جەتكىلىكتى بولعانىمەن، تەحنولوگيا، قىزمەت كورسەتۋ مادەنيەتى جاعىنان ولاردىڭ جاعدايلارى ءارتۇرلى بولادى. سىزدەردىڭ ينۆەستيسيالارىڭىز اقتالادى دەپ ويلايمىن. مايلى داقىلداردى دا ءبىر جەردە ساقتاپ، ۇقساتۋ كەرەك»،- دەدى وبلىس اكىمى.
ودان كەيىن ءوڭىر باسشىسى اۋداننىڭ اگروقۇرىلىم باسشىلارىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا كوكتەمگى-دالا جۇمىستارىنا ازىرلىك ماسەلەسىن تالقىلادى.
جۇمىس ساپارى كەزىندە «جولداسباي اگرو» فش قىزمەتىمەن تانىستى. شارۋاشىلىق اۋداننىڭ مال فەرمالارى مەن قوسالقى شارۋاشىلىقتارىنا اسىل تۇقىمدى مال ساتۋمەن اينالىسادى. 2016 جىلى فەرمەرلەر 250 اسىل تۇقىمدى مال ساتىپ، 75 مالدى ەتكە وتكىزىپتى.
«بيىل ەگىستىك القاپتى كوبەيتىپ وتىرمىز. كوكتەمگى ناۋقانعا ءازىرمىز. جاس بۇقالاردى تايىنشا جانە اقجار اۋداندارىنا وتكىزەمىز. جىل سايىن ساتامىز. بيىل «قازاگرو»-دان 104 ملن. تەڭگە الدىق. بىزدە بارلىعى 120 ادام ەڭبەك ەتەدى، ونىڭ 20-سى – مال شارۋاشىلىعىندا»،- دەيدى فش جەتەكشىسى سۇيىندىك جولداسبايەۆ.
«تازا سالماعى – 280 كيلوگرامم. ونىڭ 1 كيلوگرامى 1300 تەڭگەدەن وتكىزىلەدى. وسىنىڭ ءوزى مال شارۋاشىلىعى پايدالى كاسىپ ەكەنىن كورسەتەدى. ءبىر مىڭ باس مالدى كۇتىپ-باپتاۋ ءۇشىن 20 ادام قاجەت. قانشاما ادام جۇمىس ورنىن تاپقانىن كورىپ وتىرمىز، ولار سالىق تولەيدى. اۋىلدا باسقا قانداي جۇمىس ءتۇرىن ۇسىنا الامىز. وسىنداي پايدالى ءىستى. ءبىز اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋىمىز كەرەك، ويتكەنى ول ء-بىزدىڭ ءداستۇرلى كاسىبىمىز»،- دەدى ءوڭىر باسشىسى.
قۇمار اقساقالوۆ جۇمىس ساپارىنىڭ سوڭىندا ءۋاليحانوۆ اۋدانىنىڭ جۇرشىلىعىمەن كەزدەستى.
