اتىراۋ وبلىسى اكىمدىگى عيماراتىنا كاسىبي قىزمەتىن اتقارۋعا بارعان ءجۋرناليستى كروسسوۆكا كيگەنى ءۇشىن كىرگىزبەي قويعان، دەپ حابارلايدى قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى azattyq.org-كە سىلتەمە جاساپ. 

ماسەلەنىڭ جاي-جاپسارىنا ۇڭىلگەندەرگە اكىمدىكتىڭ كيىم تۋرالى بۇيرىعى بار ەكەنى ايتىلدى. ال جۋرناليستەر قۇقىعىن قورعايتىن «ءادىل ءسوز» ۇيىمى وكىلى «بۇل - ءتىلشىنىڭ كاسىبي قىزمەتىنە بوگەت جاساۋ» دەيدى.

«كۇيسىز ادام دا ىسكەرلىك كيىممەن كەلۋى كەرەك پە؟»

وقيعا ءساۋىردىڭ 21ء-ى كۇنى بولعان. جەرگىلىكتى "اق جايىق" گازەتىنىڭ ءتىلشىسى ءزۇلفيا باينەكەيەۆا رەداكسيا تاپسىرماسىمەن سول كۇنى بولاتىن وبلىستىق ماسليحاتتىڭ سەسسياسىنا قاتىسۋ ءۇشىن اتىراۋ وبلىسى اكىمدىگى عيماراتىنا بارعاندا، ونى كۇزەتشىلەردىڭ كىرگىزبەي قويعان.

- ۇستىمدە قارا بىلعارى كۇرتە، اياعىمدا قارا كروسسوۆكا بولدى. بۇل - مەنىڭ كوكتەمگى كيىمىم، - دەيدى ول.

ءجۋرناليستىڭ سوزىنە قاراعاندا، وقيعا كەزىندە اكىمدىكتىڭ باسپا ءسوز قىزمەتىنىڭ وكىلى سالامات سابىردىڭ «كىرگىزىڭدەر» دەگەن سوزىنە كۇزەتشىلەر قۇلاق اسپاعان. ءزۇلفيا باينەكەيەۆانىڭ  ايتۋىنشا، «كۇزەتشىلەر وعان اكىم اپپاراتى جەتەكشىسىنىڭ قولى قويىلعان ىشكى بۇيرىقتارىن كورسەتكەن. وندا سىرتتان كەلگەن ادام ىسكەرلىك كيىممەن كەلۋى مىندەتتەلگەنى جازىلعان. بۇيرىققا 2016 جىلى ءساۋىر ايىندا قول قويىلعان. ءبىراق بۇل بۇيرىق ولاردىڭ ەسىنە اياقاستىنان جۇما كۇنى تۇسكەن».

ءدال سول كيىممەن ءبىر اپتا بۇرىن سول اكىمدىككە كىرىپ شىققان ەدىم، - دەيدى جۋرناليست.

اتىراۋ وبلىسى اكىمدىگىنىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى وكىلى سالامات سابىر ءوزىنىڭ بۇل وقيعاعا كۋا بولعانىن جوققا شىعارمادى.

- اكىمدىككە جينالىسقا شاقىرىلعان ءار ادام ىسكەرلىك ۇلگىدە كيىنىپ كەلۋى كەرەك. بۇل تۋرالى قاۋلى اكىمدىكتىڭ كىرەبەرىسىندە ءىلۋلى تۇر، - دەگەن سالامات سابىر ءزۇلفيا باينەكەيەۆانىڭ «وبلىستىق ءماسليحات سەسسياسىنا شاقىرىلعاندار تىزىمىندە بولماعانىن» ايتادى.

- شاقىرتۋدى ءماسليحاتتىڭ ءوزى جاسايدى. ول شاقىرىلماعان. ءبىراق مەن ارىپتەس رەتىندە كومەكتەسۋگە باردىم. سويتسەم، ول كروسسوۆكامەن تۇر. كۇزەتشىلەردەن كىرگىزۋىن سۇرادىم، ولار كىرگىزە المايتىندارىن ايتتى، - دەيدى ول.

ال ءزۇلفيا باينەكەيەۆا «سوندا بۇل جەرگە قارت زەينەتكەرلەر دە، مۇگەدەكتەر مەن ۇيسىز-كۇيسىز جۇرگەندەر دە كەلەدى. ولاردىڭ بارلىعى ىسكەرلىك كيىممەن كەلۋى كەرەك پە؟» دەپ نارازى.

«درەسس-كود سىرتتان كەلەتىندەرگە مىندەتتى ەمەس»

ازاتتىق ءتىلشىسى اكىمدىككە سىرتتان كىرەتىن ادامداردىڭ ءارى جۋرناليستەردىڭ كيىم ۇلگىسىنە تالاپ قويۋ ماسەلەسىنىڭ باسقا مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە قالاي رەتتەلەتىنىن زەرتتەپ كورمەك ءۇشىن الماتى وبلىسى اكىمدىگى باسپا ءسوز قىزمەتىنىڭ باس مامانى قۋانىش وجاروۆقا حابارلاسقان بولاتىن. ونىڭ سوزىنشە، «درەسس-كود (رەسمي كيىم ۇلگىسى – رەد.) تەك مەملەكەتتىك مەكەمە قىزمەتكەرلەرىنە عانا مىندەتتى».

- مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە ءوزىمىزدىڭ ادەپ كودەكسىمىز بويىنشا كيىمنىڭ ىسكەرلىك ۇلگىسىمەن ءجۇرۋ مىندەتتەلگەن. ال جينالىسقا نەمەسە قاندايدا ءبىر جيىنعا سىرتتان شاقىرىلعان قوناق درەسس-كودقا ساي كيىنىپ كەلسىن دەگەن تالاپ جوق،- دەيدى.

قۋانىش وجاروۆ ءوزىنىڭ بەيرەسمي جەكە پىكىرىن «سىرت ادامداردىڭ مەملەكەتتىك مەكەمەگە ىسكەرلىك ۇلگىدە كيىنىپ كەلگەنى دۇرىس» دەپ ءبىلدىردى.

ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى ولجاس رامازانوۆ «مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ درەسس-كودىن، ياعني ولار قالاي كيىنۋ كەرەك، شاشتارىن قالاي قويۋ كەرەك دەيتىن ساۋالعا «مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى» جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس ەكەنىن ايتادى. ءبىراق اتالعان مەكەمەنىڭ اتىراۋ وبلىستىق دەپارتامەنتىنىڭ وكىلى مالىك قارييەۆ «رەسمي تۇردە حات جازۋ كەرەك ەكەنىن، تەلەفون ارقىلى جاۋاپ بەرە المايتىنىن» مالىمدەدى.

«بۇل – جۋرناليسكە جاسالعان كەدەرگى»

جۋرناليستەر قۇقىعىن قورعايتىن «ءادىل ءسوز» ۇيىمىنىڭ وكىلى عاليا اجەنوۆا اتىراۋ وبلىسى اكىمدىگىندە بولعان وقيعانى «بۇل - ءجۋرناليستىڭ كاسىبي قىزمەتىنە كەدەرگى جاساۋ» دەپ تۇسىندىرەدى.

- بۇل جەردە قيتۇرقىلىق ساياسات بولعانىن كورۋگە بولادى. سيتۋاسياعا قاراپ وتىرساق، وبلىستىق اكىمدىك بولسىن، قالالىق اكىمدىك بولسىن، ونى باسقاراتىن اكىم ەمەس، كۇزەتشى سياقتى. ياعني، مەملەكەتتىك ورگانداردا [بۇل ماسەلەنىڭ] نۇكتەسىن قوياتىن قوجايىن جوق، - دەيدى.

عاليا اجەنوۆانىڭ سوزىنشە، «درەسس-كود ماسەلەسى تەك سول مەكەمەدەگى (اكىمدىكتى ايتادى – رەد.) قىزمەتكەرلەرگە مىندەتتى. ال، اكىمدىككە «مىنانداي كيىممەن كەلۋگە بولادى، انانداي كيىممەن كەلۋگە بولمايدى» دەگەن ەرەجە جوق».

- كروسسوۆكا - رەسمي جەرگە كيەتىن اياقكيىمدەردىڭ ءبىرى. سول سەبەپتەن بۇلاردىڭ (اكىمدىك وكىلدەرىن ايتادى – رەد.) ءۋاجى قيسىنسىز، - دەيدى «ءادىل ءسوز» ۇيىمىنىڭ وكىلى.

قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ 2015 جىلى جەلتوقساننىڭ 29-ى كۇنى شىعارعان «قازاقستان مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرىنىڭ ادەپتىلىك نورمالارىن جانە مىنەز-قۇلىق قاعيدالارىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ جونىندەگى شارالار تۋرالى» № 153 جارلىعىمەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ادەپ كودەكسى (قىزمەتتىك ادەپ قاعيدالارى) بەكىتىلگەن. وندا «مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ سىرت كەلبەتى ولاردىڭ قىزمەتتىك مىندەتتەرىن ورىنداۋ كەزىندە مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ بەدەلىن نىعايتۋعا ىقپال ەتۋگە، ىسكەرلىكپەن، ۇستامدىلىقپەن جانە ۇقىپتىلىقپەن ەرەكشەلەنەتىن جالپى قابىلدانعان ىسكەرلىك تالاپتارىنا ساي بولۋعا ءتيىس» دەپ جازىلعان.

قازاقستان كونستيتۋسياسىندا ءسوز بوستاندىعىنا، اقپاراتتاردى زاڭدا تىيىم سالىنباعان كەز كەلگەن ءادiسپەن الۋعا جانە تاراتۋعا كەپىلدىك بەرىلەتىنى؛ ب ا ق تۋرالى زاڭدا جۋرناليستەردىڭ اقپاراتتى iزدەستiرۋگە، سۇراتۋعا، الۋعا جانە تاراتۋعا؛ مەملەكەتتiك ورگاندارعا، ءتۇرلى مەنشiك نىساندارىنداعى ۇيىمدارعا بارۋىنا جانە قىزمەت بابىنداعى مiندەتتەرiن جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى شارالارعا قاتىسۋعا قۇقىلى ەكەنى جازىلعان.