مۇنداي ەرەجە يسلام ءدىنىن ۇستاناتىن ەتنيكالىق توپتارعا ارنالىپ شىعارىلعان. قىتايدا 10 ميلليون ۇيعىر، 1،5 ميلليوننان استام قازاق، شامامەن 150 مىڭ قىرعىز، بەس مىڭ تاتار، ءتورت مىڭ تاجىك جانە مىڭعا جۋىق دۇنعان تۇرادى.

ۇيعىرلار ۇزاق جىلدار بويى جۇڭگو ۇكىمەتىنىڭ قىسىمىنا شاعىمدانىپ كەلەدى. ءبيلىڭ باسىنداعى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى تىنىشسىز اۋدانداردى قاتاڭ باقىلاۋدا ۇستاپ وتىر.

ەسكە سالا كەتەتىن بولساق، وسىدان ءدال ەكى اي بۇرىن جۇڭگو يسلام قوعامى(伊斯兰教协会) بۇدان بىلاي ونىمدەردىڭ بىردە-بىرىنە حالال ستاندارتىن بەرمەۋگە شەشىم شىعارىپ، «مۇسىلمانشا» سەرتيفيكاسيا جۇمىسىن توقتاتاتىنىن مالىمدەگەن ەدى.  

«تيەسىلى ورگانداردىڭ حالال ازىقتاردى باسقارۋدى كۇشەيتۋىنە ساي، «حالال(清真.مۇسىلمانشا)» ۇعىمىنىڭ جالپىلانىپ كەتۋىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا جۇڭگو يسلام قوعامىنىڭ زەرتتەپ بەكىتۋىمەن ەكسپورتقا شىعاتىن قۇس پەن مال ەتىنەن باسقا تاۋار تۇرلەرىنە كۋالاندىرۋ بەرىلمەيدى. بۇعان دەيىن جاسالعان بارلىق كۋالاندىرۋ كەلىسىمدەرى مەرزىمى اياقتاعاننان كەيىن كەلىسىم جاسالمايتىن بولادى»، دەلىنگەن 17 اقپان كورسەتىلىپ ءمور باسىلعان مالىمدەمەدە. وعان سايكەس جۇڭگو تەك ەكسپورتقا شىعاتىن بەلگىلى ءبىر ونىمدەرگە عانا حالال سەرتيفيكاتىن بەرەدى.

ايتا كەتسەك، سوڭعى ءۇش جىلدا «قىتايداعى مۇسىلمانداردىڭ ورازا ۇستاۋىنا تىيىم سالىندى» دەگەن اقپارات ءجيى شىعا باستادى. شىڭجاڭ ۇيعىر اۆتونوميالىق ايماعىنداعى ورازا ۇستاۋ تىيىمىنا قارسىلىق كورسەتۋ ءۇشىن ءتىپتى ءبىرقاتار ەلدە شەرۋ ۇيىمداستىرىلدى.

ۆەنگريانىڭ استاناسى بۋداپەشتتەگى جۇڭگو كونسۋلدىعى الدىندا جينالعان ازاماتتىق ۇيىمدارى مۇسىلماندارعا باعىتتالعان قىسىمعا نارازىلىق كورسەتتى. ازاماتتىق ۇيىم اتىنان ءسوز سويلەگەن ەۋروپالىق تۇرىك دەموكراتيا وداعى ۆەنگريا وكىلى مەحمەت ينجەوعلۇ شىعىس تۇركىستاندا مۇسىلمانداردىڭ قانى توگىلگەن كەزدە الەمنىڭ ساڭىراۋ جانە ءتىلسىز تۇردە وسى زۇلماتتا تاماشالاعانىنا اشىنعان بولاتىن.

شىڭجاڭ ۇيعىر اۆتونوميالىق ايماعىنداعى ورازا ۇستاۋ تىيىمىنا تۇركيانىڭ انكارا، ىستامبۇل جانە يزمير سياقتى قالالارىندا دا قارسى شەرۋلەر وتكەن.

ساراپشىلار بيىل دا جاقىنداپ ورازا جاقىنداپ قالعان كەزدە جۇڭگو بيلىگى مۇسىلماندارعا قىسىمدى كۇشەيتىپ، ازاماتتاردىڭ ءدىني سەنىم بوستاندىعىنا شەك قويىپ وتىر دەيدى.