بۇگىن، 27 ساۋىردە الماتىدا تۇركى جازبالارى كۇنىنە ارنالعان «تامىرى تەرەڭ ءالىپبي: جالپىتۇركىلىك بىرەگەيلىكتىڭ مىزعىماس نەگىزى» اتتى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنسيا ءوتتى.
كونفەرەنسيا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى، تىلدەردى دامىتۋ جانە قوعامدىق-ساياسي جۇمىس كوميتەتىن جانە ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ قولداۋىمەن احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى تاراپىنان ۇيىمداستىرىلدى.
اتالعان عىلىمي شارا حالىقتىڭ تاريحي ساناسىنىڭ ەڭ نەگىزگى ىرگەتاسى بولىپ تابىلاتىن التاي ءداۋىرى، حۋن ءداۋىرى، كونەتۇركى ءداۋىرى، ورتاتۇركى ءداۋىرى، جاڭاتۇركى ءداۋىرى كەزەڭىندەگى جازبا ەسكەرتكىشتەر مەن مۇرالارىمىزدى ناسيحاتتاۋعا، تۇركى دۇنيەسىنىڭ كەشەگىسى مەن بۇگىنىن سارالاۋعا جانە جالپىتۇركىلىك بىرەگەيلىكتى ودان ءارى نىعايتۋعا باعىتتالعان.
شايسۇلتان شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعى مەن احمەت بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ «تامىرى تەرەڭ ءالىپبي: جالپىتۇركىلىك بىرەگەيلىكتىڭ مىزعىماس نەگىزى» اتتى باسقوسۋدى ۇيىمداستىرۋى استە كەزدەيسوقتىق ەمەس. سەبەبى، ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» دەپ اتالاتىن ماقالاسىندا لاتىن ءالىپبيى تۋرالى ايتا كەلىپ: «مەن 2012 جىلعى جەلتوقسان ايىندا جاريا ەتكەن «قازاقستان – 2050» ستراتەگياسىندا «2025 جىلدان باستاپ لاتىن الىپبيىنە كوشۋگە كىرىسۋىمىز قاجەتتىگىن» مالىمدەدىم. بۇل – سول كەزدەن بارلىق سالالاردا ءبىز لاتىن قارپىنە كوشۋدى باستايمىز دەگەن ءسوز. ياعني 2025 جىلعا قاراي ءىس قاعازدارىن، مەرزىمدى ءباسپاسوزدى، وقۋلىقتاردى، ءبارىن دە لاتىن الىپبيىمەن باسىپ شىعارا باستاۋعا ءتيىسپىز. ول كەزەڭ دە تاياپ قالدى، سوندىقتان ءبىز ۋاقىت ۇتتىرماي، بۇل جۇمىستى وسى باستان قولعا الۋىمىز كەرەك» – دەپ اتاپ كورسەتكەن-دى. سوندىقتان حالىقارالىق جيىنعا قاتىسقان وتاندىق جانە شەتەلدىك تۇركىتانۋشى عالىمدار لاتىن ءالىپبيى بويىنشا ءوزارا تاجىريبە الماستى. ەلىمىزدە لاتىن الىپبيىنە كوشۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى مەن ءتيىمدى جولدارىن جان-جاقتى قاراستىردى.
جيىندى اشقان احمەت بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋىنىڭ ديرەكتورى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور ەردەن قاجىبەك تۇركولوگ-عالىمداردىڭ تالقىلاۋىنا ۇسىنىلىپ وتىرعان ماسەلەنىڭ (ەلىمىزدىڭ لاتىن الىپبيىنە كوشۋىنىڭ) قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەندىگىنە قىسقاشا توقتالىپ، جيىنعا قاتىسۋشىلارعا ساتتىلىك تىلەدى. جيىندا قوعامعا وي سالارلىق ويتالقى ءسوز ايتىلدى.
–ەلىمىزدىڭ جازۋ-سىزۋىن كيريليسيادان لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ تۋرالى ماسەلە ءبىراز جىلدان بەرى ايتىلىپ كەلەدى.ءتىپتى كورنەكتى عالىم اعامىز ءابدۋالي قايداري وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن لاتىن ءالىپبيىن زامان تالابىنا ساي جاساپ، ونى ۇسىنعانى دا بەلگىلى. الايدا، جابۋلى قازان جابۋلى كۇيىندە قالىپ كەلدى. دەگەنمەن، مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ تاياۋدا رەسپۋبليكالىق باق-تا جاريالانعان «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» دەگەن ماقالاسى لاتىن ءالىپبيى ماسەلەسىنىڭ قايتا كوتەرىلۋىنە تۇرتكى بولدى. ويتكەنى، لاتىن عارپىنە كوشۋ ەلىمىزدىڭ رۋحاني جاعىنان قايتا جاڭعىرۋىنا كەڭ جول اشاتىنى داۋسىز. وسى جاعىنان العاندا بۇگىنگى حالىقارالىق باسقوسۋدىڭ ماڭىزى ەرەكشە دەپ ايتا الامىن، – دەدى بىزگە ش. شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋدىڭ ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى بەيبىت وسپان.
قازاقستاننىڭ تانىمال عالىمدارى مەن زەرتتەۋشىلەرى، زيالى قاۋىم وكىلدەرى جينالعان كونفەرەنسياعا تۇركى اكادەمياسى حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ (TWESCO) اتىنان اقەدىل تويشان ۇلى قاتىستى. ول جيىننىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا قاتىسۋشىلارعا اكادەميا باسشىسى دارحان ءقىدىرالىنىڭ ىستىق ىقىلاسىن جەتكىزىپ، كونفەرەنسيا جۇمىسىنىڭ جوعارى دەڭگەيدە وتۋىنە تىلەكتەستىك بىلدىرگەن قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى.
ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ەردەن قاجىبەك جۇرگىزىپ وتىرعان كونفەرەنسيا ماتەريالدارى جيناق تۇرىندە جارىق كورەدى.
