قازاق ءتىلىنىڭ لاتىنعا كوشۋى تۋراسىندا  ب ا ق قانا ەمەس قازاقستانداعى وزگە ۇلت وكىلدەرى دە ءوز پىكىرلەرىن  بىلدىرۋدە. دەنيس كريۆوشەيەۆ ەسىمدى جۋرناليست ءوزىنىڭ فەيسبۋكتاعى پاراقشاسىندا ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى. قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى ءجۋرناليستىڭ پىكىرى مەن ۇسىنىسىن وقىرمان نازارىنا ۇسىنادى.

"1 مامىر دا ءوتتى. بۇل مەيرامنىڭ ۇزاق جانە باي تاريحى بار. قازاقستاندا بۇل كۇن –حالىقتار دوستاستىعى مەن بىرلىگى كۇنى. ەڭبەك، ينتەرناسيوناليزم كۇنى ەمەس، حالىقتار كۇنى. بىرگە ءومىر سۇرەتىن ادامداردىڭ كۇنى. بىرىككەن ۇجىمنىڭ جەتىستىگى، مەملەكەت –  سيمۆولداردىڭ عانا ەمەس، ءبىر يدەيامەن بىرىككەن ءبىر كوماندا. ول كوماندانىڭ باستى ماقساتى- ءبىر-بىرىنىڭ باستاماسىنا قولداۋ كورسەتۋ.

وسىعان وراي، مەن مامىردىڭ ءبىرىنشى كۇنىندە قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋىن قولداۋعا شاقىرامىن. سونىمەن بىرگە، وسى كۇندى قازاق ءتىلى كۇنى ەتىپ بەلگىلەۋگە شاقىرامىن.

بۇل يدەيامدى نەگىزدەۋ ءۇشىن قازاقستانداعى قازاق ەمەس ۇلت وكىلدەرىنە بۇل باستامانىڭ ماڭىزدىلىعىن ءتۇسىندىرىپ كورەيىن.

1. ەگەر حالىق وسىلاي جاساعان دۇرىس دەپ ەسەپتەسە، سولاي بولۋى ءتيىس. قازان ريەۆوليۋسياسىنان كەيىن ورىس ءتىلى ۇلكەن ترانسفورماسياعا ۇشىرادى. زاڭدىلىقتار وزگەرىسكە ۇشىرادى، بارلىق ادەبيەتتى قايتا باسىپ شىعارۋ قاجەتتىلىگى تۋدى.

بۇل رەفورمانى قولداعاندار دا، وعان قارسى شىققاندار دا بولدى. ءبىراق ناتيجەسىندە بۇل رەفورما ءتىلدى بايىتتى.

لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋ ءتىلدى قايتا قابىلداۋعا اسەر ەتەدى. دەمەك، ءتىلدى قابىلداۋ مەن ءتۇسىنۋ وڭتايلاناتىن بولادى. دۇنيەجۇزى تىلدەرى وسىعان ۇمتىلادى.

2. بۇل جاڭالىق ەمەس. قازاقستان بۇرىن دا لاتىنشا جازعان.

3. لاتىن-كومپيۋتەر ءتىلى. الايدا ءبىز قابىلداي بەرمەيتىن پەرنەتاقتاداعى جازۋلار ءتىلى.

4. ارىپتەر مەن سيمۆولداردى ءبىلۋ-تىلدىڭ ءوزىن ءبىلۋ دەگەن ءسوز ەمەس. ماسەلەن بولعارلار ورىس ءتىلىن بىلمەيدى، سوندىقتان ونى تۇسىنبەيدى، بۇل تىلدە سويلەي المايدى، موڭعولدار دا سولاي.

ارىپتەر-بۇل ءسوزدىڭ ماعىناسىن تۇسىنۋگە جاردەم ەتەتىن سيمۆولدار.  فرانسۋز، نەمىس، اعىلشىن، يسپان تىلدەرىندەگى لاتىن- ءتىلدى تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەرمەيدى. زاماناۋي الفاۆيت كونە الفاۆيت ەمەس. ول ۋنيۆەرسالدى. سيمۆولداردىڭ دىبىستان باسقا ەشقانداي ءمانى جوق.

5. لاتىن الەمى نەمەسە كيريلليسا الەمى دەگەن نارسە جوق. تەك قانا ءالفاۆيتتى ارگۋمەنت رەتىندە قولداناتىن يدەولوگيالار بار.

6. زامانۋي ادام ءۇشىن ءالفاۆيتتىڭ ەشقانداي الىپ بارا جاتقان ماعىناسى جوق. ال قازاقتار بولسا گرۋزين نەمەسە اراب الفاۆيتىنە، جۇڭگو جازباسىنا كوشىپ جاتقان جوق، بۇل-لاتىن.  ەگەر كيريلليسادا ءماتىندى تۇسىنبەي وقي الساڭ، لاتىندا دا وقي الاسىڭ دەگەن ءسوز.

7. كەز-كەلگەن  ءتىلدى لاتىنشا جازۋعا بولادى. سيمۆولدار-بۇل تەك سيمۆولدار. ەڭ باستىسى- زاڭدىلىقتار  مەن نورمالاردى انىقتاۋ كەرەك. قالعانى- ادەت ماسەلەسى.

جانە ەڭ باستىسى- الەم وزگەرەدى. ادامنىڭ ءسوزىن ءبىر ۋاقىتتا اۋداراتىن گادجەتتەر پايدا بولىپ جاتىر.  ءبىر تىلدەن ەكىنشى تىلگە اۋدارۋ الگوريتمدەرى دە پايدا بولۋدا. ءتىلدىڭ ماعىناسى تەحنولوگيالىق ەمەس، سالت-جورا ماسەلەلەرىنە قاراي ىعىسۋدا. فۋتۋرولوگتار بارلىق الەم ءبىر ءتىلدى بولادى دەگەن بولجام جاساۋدا. جانە ول ءتىل- لاتىن بولۋى مۇمكىن.

مامىردىڭ ءبىرىنشى كۇنى - جاڭا قازاق ءتىلىنىڭ كۇنى بولسىن. ءبىزدىڭ قولداۋىمىزبەن وسى باستاما ىسكە اسىرىلسا، لاتىنعا كوشۋ دە ورتاق ءىس بولماق. قازاق ءتىلى- جەرگىلىكتى حالىقتىڭ تۋعان ءتىلى، ەلىمىزدىڭ ءتىلى. دەمەك، بارىمىزگە ورتاق ءتىل. بىلسەك تە، بىلمەسەك تە ول -ورتاق ءتىل. لاتىنعا كوشۋ- بارلىعىمىز ءۇشىن قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋ مەن تۇسىنۋگە جاسالعان ۇلكەن قادام بولماق".

اۋدارعان نازەركە مۇسا