جۋىردا قىزدار ۋنيۆەرسيتەتىندە ق ر ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى، «قازاق ۇلتتىق ادەت-عۇرىپ، ءسالت-داستۇر اكادەمياسىنىڭ» اكادەميگى، «التىن ارقاۋ» مادەني-ەتنوگرافيالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى، ەتنوگراف، اقىن، قالامگەر-جۋرناليست عاليا قايداۋىلقىزىمەن تاعىلىمى مول كەزدەسۋ ءوتتى دەپ حابارلايدى قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى «قىزدار ۋنيۆەرسيتەتى» مەديا ورتالىعىنا سىلتەمە جاساي وتىرىپ.

         «مىڭنان ءبىر ءتۇيىن» دەگەن اتپەن وتكەن شارا «مادەني-تىنىعۋ جۇمىسى» ماماندىعىنىڭ 4 كۋرس ستۋدەنتى جاپاروۆا جۇلدىزدىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكىزىلدى. شاراعا وقۋ ورنى ستۋدەنتتەرى مەن ۇستازدارى، جاس اقىن قىزدار مەن «قىز جىبەك» كلۋبىنىڭ مۇشەلەرى قاتىستى.

«بۇل مەنىڭ ديپلومدىق جۇمىسىم ءارى «تۇلعاتانۋ» جوباسى اياسىندا ءومىرى جاستارعا ۇلگى جاندارمەن كەزدەسۋ رەتىندە وتكىزىپ وتىرمىن.  عاليا قايداۋىلقىزىمەن بۇل كەزدەسۋىمىزدى وتكىزۋدىڭ ۇلكەن ءمانى بار. قاشاندا بار بىلگەنىمەن ءبولىسىپ جۇرەتىن اپايىمىز قىزدار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بارشا قىزدارىنىڭ جاناشىرى، باعىت بەرەر باعدارشامى، اقىلشىسى، رۋحاني اپامىز. كەيىنگى بۋىن ۇلگى الاتىن تۇلعا، قازاق ايەلدەرىنىڭ ەتالونى، قوعامدىق وقيعالاردان قالىس قالماي، ءوز پىكىرىن ءبىلدىرىپ وتىراتىن قوعام قايراتكەرى، سونداي-اق، ەتنوگراف-عالىم، قالامگەر-جۋرناليست، اقىن رەتىندە دە ەرەكشە قۇرمەتتەيمىز»، دەيدى ج.جاپاروۆا.

جاستارعا ۇلگى بولىپ، ەلىنە قىزمەت ەتۋدەن ەش ايانباي، مەملەكەتىمىزدىڭ وسىپ-وركەندەۋىنە ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلە جاتقان  عاليا  قايداۋىل قىزى «كيەلى كيمەشەك»، «جۇرەكتەگى ءتاتتى مۇڭ»، «1001 ءتۇيىن»، «مىڭنان ءبىر ءتۇيىن» كىتاپتارىنىڭ اۆتورى. ءار ءتۇرلى وزەكتى تاقىرىپتاردا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى پىكىر قوزعاپ، تۇششىمدى وي تۇيىندەيتىن ءسوز زەرگەرى. سونىمەن قاتار، كوپتەگەن قالالىق مادەني شارالاردىڭ سەناريسى جانە قويۋشى رەجيسسەرى.

قالامگەر-جۋرناليست 1951 جىلى ماۋسىم ايىندا الماتى وبلىسى نارىنقول اۋدانى قاينار  اۋىلىندا دۇنيەگە كەلدى. 5 جاسىنان مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاعان. ورتا مەكتەپتى بىتىرگەننەن كەيىن  1968-1971 جىلدارى كەگەن اۋداندىق راديوحابارلار تاراتۋ كوميتەتىندە جۇرگىزۋشى-ديكتور، جەرگىلىكتى حالىق تەاترىنىڭ نەگىزىن قالاسقان ونەرپاز رەتىندە ەلگە تانىلىپ، قالامگەرلىك، شىعارماشىلىق جولىن  باستادى. 1971-76 جىلدارى س.كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن ءتامامداپ، رەسپۋبليكالىق تەلە-راديو كوميتەتىندە جۋرناليستىك قىزمەت اتقاردى. 1985  جىلدان باستاپ مەكتەپتەن تىس تاربيە  جۇمىستارىنا بەلسەنە اتسالىسىپ، رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە وتكىزىلگەن كوپشىلىك-مادەني شارالاردىڭ سەناريسى ءارى قويۋشى رەجيسسەرى  بولدى. 1990-2001 جىلدارى قازاقستان مۇسىلمان ايەلدەرى قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ نەگىزىن قالاۋعا اتسالىسىپ، ونىڭ  كوشباسشىلارىنىڭ قاتارىنا ەندى. «التىن قازىق» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى بولدى. قازىرگى تاڭدا «التىن ارقاۋ» مادەني-ەتنوگرافيالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى. عاليا  قايداۋىل قىزى «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىك قىزمەتكەرى» (1995 ج.)، قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ العىس حاتىمەن (2011 ج.)، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنە 20 جىل» مەرەكەلىك مەدالىمەن جانە «ءتىل جاناشىرى» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالعان.         

حالقىمىزدىڭ ۇلى مۇراتى جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتىپ، اقىل-وي قۋاتىن، جۇرەك وتىن ەلىمىزدىڭ ءبىلىمى، ادەبيەتى مەن ءتىلىنىڭ، مادەنيەتى مەن ونەرىنىڭ ءوسىپ، وركەندەۋىنە ارناپ، قوعامدىق سانانىڭ جاڭارۋىنا، ۇلتتىق يدەيانىڭ سالتانات قۇرۋىنا،  ۇلتتىق رۋح تۋىنىڭ بيىكتە جەلبىرەۋىنە، قازاق ايەلدەرىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋگە، مەملەكەتتىگىمىزدىڭ نىعايۋىنا ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان عاليا قايداۋىلى قىزى كەزدەسۋدە بالالىق، جاستىق شاعى، تۋعان جەرى، ءبىلىم العان مەكتەبى، قىزمەت جولى، ستۋدەنتتىك كەزەڭىندەگى قىزىققا تولى اڭگىمەلەرىن ايتىپ، ومىردەن كورگەن، تۇيگەنىمەن سىر ءبولىستى. نەگىزگى اڭگىمە قىز تاربيەسى، قىز ادەبى، وتباسى، ءدىن، ءتىل، ءسالت-داستۇر تاقىرىپتارى اياسىندا ءوربىدى.

قىز تاربيەسىنە ۇلكەن ءمان بەرەتىن قالامگەر-جۋرناليست سىرلى-سۇحباتتا ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى، ۇلتتىق بولمىستى ساقتاۋ، مىقتى وتباسىن قۇرۋ، جاقسى انا، يناباتتى كەلىن اتانۋ، قىز تاربيەسىنە قاتىستى وي-پايىمدارىن، عيبراتتى ونەگەسىن ايتىپ، اقىل-كەڭەس بەردى. ءوز كەزەگىندە جاستار وسى تاقىرىپتار اياسىندا قويعان سۇراقتارىنا تۇششىمدى جاۋاپ الدى.

«ءومىر دەگەن اللانىڭ سىيى. تەك قانا الدىعا ۇمتىلۋ كەرەك. جۇرگەن جولدارىڭدا تەك جاقسىلىق جاساڭدار. جاساي بەر، جاساي بەر، جاساي بەر... ول وزىڭە قايتىپ كەلەدى. ومىردە نە نارسە بولسا دا قايتارىمى بولادى. ادەپ دەگەن-ادەت. «ءبىر كۇنگى جامان ادەتىڭ، وزىڭە بولار جەندەتىڭ»، دەپ اباي اتالارىڭ ايتىپ كەتكەندەي جاماندىقتان اۋلاق بولىڭدار. ءوز ەلى، ءوز وتانىندا ويانعان ادام – ەڭ باقىتتى ادام. بار اسىل، بار باقىتىمىز، بار قازىنامىز وتانىمىز بار. ەلىمىزدىڭ اماندىعىن تىلەۋدەن اسقان ءبىز ءۇشىن ەشنارسە جوق. دۇنيە، مال جيناۋ ەمەس، ەلىمە نە ىستەي الامىن، حالقىمنىڭ باقىتتى بولۋ ءۇشىن نە ءىز قالدىرسام دەگەندى ويلاۋ كەرەك. بىزگە جەتكەن، اتا-بابادان قالعان مۇرامىزدى ساقتاپ، امانات ەتۋ ءبىزدىڭ پارىزىمىز بولۋى كەرەك»، دەپ اتاپ وتكەن ع.قايداۋىل قىزى جاستاردى وتانىن سۇيۋگە، ەل ءۇشىن قىزمەت ەتۋگە، جامان ادەتتەردەن اۋلاق بولۋعا شاقىردى.

 4 سىنىپتان باستاپ ولەڭ جازا باستاعان اقىن كەش بارىسىندا ستۋدەنتتەرگە وتان، تۋعان جەرىنە ارناپ جازعان ولەڭدەرىن وقىپ بەردى. اقىننىڭ مەكتەپ قابىرعاسىندا شىعارعان تۋندىلارى كوبىنە وتان، مەكتەپ، ۇستاز، انا، تۋعان جەر تاقىرىپتارىنا ارنالعان.

عاليا قايداۋىل قىزى 1989 جىلدان بەرى قىزدار ۋنيۆەرسيتەتىمەن تىعىز-قارىم-قاتىناستا جۇمىس ىستەيدى. وقۋ ورنىنىڭ ءىرى مادەني شارالارىنىڭ سەناريىن جازىپ، ادەمى وتۋىنە اتسالىسىپ كەلەدى. «مەن ءۇشىن قىزدار ۋنيۆەرسيتەتى – كيەلى مەكەن. 1989 جىلى العاش رەت ناۋرىز مەرەكەسىن ۇيىمداستىردىم. سودان بەرى بىرنەشە باسشى اۋىستى. قانشاما مىڭ تۇلەك ۇشىپ شىقتى. بۇل شاڭىراق مەن ءۇشىن ىستىق، تۋعان ۇيىمدەي. مۇندا مەنىڭ مىڭ قىزىم بار. ونەگەلى، ونەرلى قىز كورسەم قۋانام. وزدەرىڭنەن باقىتتى بولاشاقتى كورەمىن. سىزدەر ۇلتتىڭ بولاشاعىسىزدار. ءبىر قىزدى تاربيەلەۋ – ءبىر ۇلتتى تاربيەلەۋمەن بىردەي. قىز بالالاردىڭ قازاقتا الار ورنى ەرەك»، دەدى ع.قايداۋىل قىزى.  

عيبراتتى اڭگىمەگە تولى بولعان كەزدەسۋدە جاستار سەگىز قىرلى، ءبىر سىرلى قالامگەر تۇلعاسىمەن تانىسىپ قانە قويماي، ونەگە بولار ءومىر جولى مەن شىعارماشىلىعى حاقىندا كوپ ماعلۇماتتار الىپ، كەش قوناعىنىڭ تاعىلىمدى اڭگىمەسىنەن ومىرلەرىنە سەرىك بولار مول ازىق الا الدى.

كەش سوڭىندا ع.قايداۋىل قىزى:

 «بال ارا بالىن بەرەدى، شاعاتىنىن ۇمىتپا،

يت سوڭىڭنان ەرەدى، قاباتىنىن ۇمىتپا.

ات شاپساڭ دا كونەدى، تەبەتىنىن ۇمىتپا،

ءومىر ءبىر-اق رەت كەلەدى، سونى ءبىر ۇمىتپا!»، دەگەن سىندى ناقىلمەن ناقىشتالعان، وي سالاتىن «مىڭنان ءبىر ءتۇيىن» كىتابىنان ۇزىندىلەر وقىپ بەرىپ، جان جۇرەگىندەگى قازىناسىنان اقتارىلدى.   

ءوز كەزەگىندە ستۋدەنتتەر كەزدەسۋدىڭ مازمۇندى ءوتىپ، وزدەرى ءۇشىن وتە اسەرلى بولعاندىعىن ايتىپ، ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى.

كەشتى جۇرگىزگەن مارجان احتايەۆا شارا سوڭىندا كەزدەسۋدىڭ تاقىرىبى «مىڭنان ءبىر ءتۇيىن» اتتى عاليا قايداۋىل قىزىنىڭ كىتابىنىڭ اتىمەن اتاۋىنىڭ سىرى نەدە ەكەندىگىن اتاپ ءوتىپ: «بۇگىن رۋحاني ازىق بولار مول دۇنيە العاندارىڭىزعا سەنىمدىمىز. تاربيەلىك ءمانى زور كەش بولدى. ەستىر قۇلاق، تۇسىنەر سانا بولسا، بۇگىن تالاي مىڭ دۇنيە ايتىلدى. سودان ءبىر ءتۇيىن جاساساڭىزدار، ءبىزدىڭ ماقساتتىڭ ورىندالعانى»، دەپ كەشتى تۇيىندەدى.

         كەزدەسۋ سوڭىندا «مادەني-تىنىعۋ جۇمىسى» كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى دانا قارامولدايەۆا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تىلەۋلەسى عاليا قايداۋىلقىزىنا التىن ۋاقىتىن ءبولىپ، سىرلى الەمىمەن بولىسۋگە كەلگەنى ءۇشىن ۇلكەن العىسىن ءبىلدىرىپ، قازاقى ءداستۇر بويىنشا سىي-سىياپات جاسادى. ءوز كەزەگىندە اقىن ءوز قولتاڭباسى قويىلعان كىتاپتارىن جاستارعا تارتۋ ەتتى.