قازاقستاندا تۇراتىن ۇلت پەن ەتنوستاردىڭ ۇلەسى (2016 ج.)

    Nurgali Nurtay
    قازاقستاندا تۇراتىن ۇلت پەن ەتنوستاردىڭ ۇلەسى (2016 ج.)

     

    قازاقستانداعى 2016 جىلعى كورسەتكىش بويىنشا حالىق سانى 18 ميلليونعا جاقىنداعان. ونىڭ 12 ميلليونى قازاقتار، ءارى قازاقستاندا جان سانى 100 مىڭنان اساتىن 8 ەتنوس ءومىر سۇرەدى. بۇل تۋرالى ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگىنىڭ ساۋالىنا بەرگەن جاۋابىندا بەلگىلى بولدى.  ستاتيستيكا كوميتەتىنەن اگەنتتىك «قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان ەتنوستار ءتىزىمى مەن ولاردىڭ جان سانى ۇلەسىن» سۇراعان بولاتىن.   

    ستاتيستيكا كوميتەتى ءتوراعاسى ق. ورىنحانوۆ قايتارعان جاۋاپ حاتتا قازاقستاننىڭ 2016 جىلعى دەموگرافيالىق كورسەتكىشتەرى قوسا بەرىلگەن. وعان ساي قازاقستاندا تۇراتىن جان سانى ەڭ كوپ ەتنوس ورىستار. ولار قازاقستان حالقىنىڭ 20،1 پايىزىن قۇرايدى.

    سايكەسىنشە وزبەكتەر 3،1، ۋكرايندار 1،58، ۇيعىرلار 1،45، تاتارلار 1،13، نەمىستەر 1 پايىزدى قۇراسا، قالعان ەتنوستار جان سانى حالىق سانىنىڭ 1 پايىزىنا جەتپەيدى. 2009 جىلعى حالىق ساناعى كورسەتكىشىنە ساي، جان سانى حالىقتىڭ 1 پايىزىنان اساتىن قازاق ۇلتىنان باسقا 8 ەتنوس بولسا، 2016 جىلعى كورسەتكىش بويىنشا 6 ەتنوس جەكەلەي 1 پايىزدان اسادى. سونىمەن قاتار، 2009 جىلعى ساناققا ساي 22 ەتنوستىڭ جان سانى 10 مىڭنان اساتىن بولسا، 2016 جىلى بۇل كورسەتكىشتى تەك 17 ەتنوس كورسەتىپ تۇر.

    بەلگىلى بولعانداي، وتكەن جىلى 35 مىڭ ادام رەسپۋبليكا اۋماعىنان كوشىپ كەتكەن. سايكەسىنشە ەلگە كەلىپ ىرگە تەپكەندەر سانى 13670 ادامدى قۇرايدى. الايدا، بۇعان دەيىن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى  2016 جىلى 16 مىڭ 417 وتباسى نەمەسە 33 مىڭ 754 ەتنيكالىق قازاق تاريحي وتانىنا قايتا ورالىپ، ورالمان مارتەبەسىن الدى، — دەپ حابارلاعان ەدى.

    قازاقستانداعى ەتنوستاردىڭ مادەنيەتىن كوركەيتۋ، ۇلتتىق ساياساتتى ىسكە اسىرۋ، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى قوعامدىق-ساياسي تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ، مەملەكەتتىك جانە ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ ەتنوسارالىق قاتىناستار سالاسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا 1995 جىلعى 1 ناۋرىزدا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن مەملەكەت باسشىسى جانىنداعى كونسۋلتاتيۆتى-كەڭەسشى ورگان مارتەبەسىمەن قۇرىلعان بولاتىن. 2007 جىلعى مامىر ايىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋسياسىنا ءبىرقاتار وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا كونستيتۋسيالىق مارتەبە بەرىلدى، ول ق ر پارلامەنتى ماجىلىسىنە توعىز دەپۋتات سايلاۋ قۇقىعىنا يە بولدى.

    ەستەرىڭىزگە سالساق، 2009 جىلعى حالىق ساناعى بويىنشا قازاقستاندا رەسمي تىركەلگەن ەتنوستار تومەندەگىدەي بولاتىن.

    1. قازاقتار - 9 540 806

    2. ورىستار - 3 869 661

    3. وزبەكتەر - 463 381

    4. ۋكرايىندار - 422 680

    5. ۇيعىرلار - 241 946

    6. تاتارلار - 226 803

    7. نەمىستەر  - 220 975

    8. كارىستەر - 103 931

    9. ءازىربايجاندار - 93 972

    10. بەلورۋستار -  87 090

    11. تۇرىكتەر - 89 083

    12. دۇنگاندار - 49 605

    13. پولياكتار - 39 869

    14. كۇردتەر - 39 660

    15. شەشەندەر-  36 555

    16. تاجىكتەر - 34 296

    17. قىرعىزدار - 20 931

    18. باشقۇرتتار - 20 323

    19. ينگۋشتەر - 17 849

    20. مولداۆاندار  - 17 380

    21. ارمياندار - 15 127

    22. گرەكتەر  - 11 310

    23. موردۆالار - 10 864

    24. چۋۆاشتار - 9139

    25. ۋدمۋرتتار-  7540

    26. بولگارلار - 6222

    27. ليتۆاندار - 6183

    28. گرۋزيندەر - 5774

    29. قاراقالپاقتار - 5593

    30. مارييلار - 5584

    31. سىعاندار - 5207

    32. لەزگيندەر - 4643

    33. ەۆرەيلەر - 4068

    34. قىتايلار - 3961

    35. پارسىلار - 3517

    36. تۇركىمەندەر - 2129

    37. بالقارلار - 2107

    38. ءۇندىستان جانە پاكىستان حالىقتارى - 1930

    39. وسەتيندەر -  1871

    40. لاتىشتار -  1421

    41. اۆارلار - 1417

    42. ەستوندار-  1375

    43. قاراشايلار - 1364

    44. قىرىم تاتارلارى - 1044

    45. ارابتار - 953

    46. دارعىندار - 944

    47. اۋعاندىقتار-  821

    48. كومي-پەرمياكتار - 761

    49. چەحتار - 754

    50. موڭعولدار - 752

    51. قالماقتار - 738

    52. قۇمىقتار -  734

    53. تۆالار - 635

    54. گاگاۋزدار- 620

    55. ادىگايلار - 604

    56. رۋمىندار - 597

    57. لاكتار 574

    58. بۋرياتتار - 537

    59. اعىلشىندار - 515

    60. ۆەنگرلار - 485

    61. التايلىقتار - 476

    62. فينندەر -  454

    63. نوعايلار - 438

    64. امەريكاندىقتار - 436

    65. ساحالار(ياكۋتتەر) -  415

    66. يتالياندىقتار - 404

    67. چۋۆاندار - 388

    68. كارەلدەر - 365

    69. حاكاستار - 362

    70. تاباساراندار - 345

    71. ۋديندەر - 342

    72. اسيرايلدىكتەر - 338

    73. كوميلەر - 288

    74. ابحازدار - 214

    75. شورلار - 210

    76. چەركەستەر - 176

    77. نەنەستەر - 176

    78. ابازيندەر - 149

    79. اگۋلدار - 137

    80. كابارديندەر - 98

    81. حالحا-موڭعولدار - 96

    82. كۋبالىقتار - 95

    83. رۋتۋلدەر - 93

    84. دولگاندار - 83

    85. كورياكتار - 76

    86. ۆەتنامدىقتار - 67

    87. تاتار - 66

    88. حورۆاتتار - 63

    89. سەربتەر - 61

    90. اۆستريالىقتار - 60

    91. سلوۆاكتار - 58

    92. يسپاندار - 57

    93. الباندىقتار - 55

    94. فرانسۋزدار - 51

    95. ەۆرازيالىق ەۆرەيلەر - 50

    96. ۋدەگەيلەر - 49

    97. جاپوندار - 46

    98. گوللاندىقتار  - 45

    99. ۆەپستەر - 43

    100. ەۆانكىلەر - 38

    101. بەلۋدجيلەر - 37

    102. گرۋزيندىكتەر - 35

    103. ەۆەندەر - 34

    104. تاۋلىق ەۆرەيلەر - 33

    105. حانتىلار - 31

    106. قىرىمشاقتار  - 31

    107. توفالار - 30

    108. قارايىمدار - 29

    109. مانسىلار - 24

     

    110. سەحۋرلار  - 23

    111. چۋكچالار -  22

    112. نانايلىقتار - 22

    113. يجورلار - 17

    114. الەۋتتەر - 14

    115. نيۆحيلەر - 10

    116. يتەلمەندەر - 10

    117. ەنەستەر - 9

    118. كەتتەر - 9

    119. يۋكاگيلەر - 8

    120. وروگتار  - 8

    121. داتتىقتار - 7

    122. سەلكۋپتار - 4

    123. ۋليچتەر - 4

    124. ناگيدالىقتار - 4

    125. ساامدار - 3

    126. ءۇلتتار - 2

    127. ناگاناساندار - 2

    128. ەسكيموستار - 2

    129. باسقالارى  -1357

    بارلىعى: 15 776 492 

    قاتىستى ماقالالار

    ءبارىمىز قازاقپىز عوي!

    ءبارىمىز قازاقپىز عوي!

    12:57، 06 ناۋرىز 2025