وتكەن اپتادا اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ پكك («كۇردىستان جۇمىسشىلار پارتياسى»)-نىڭ سيرياداعى جاقتاستارىنا  قارۋ-جاراق بەرەتىندىگىن مالىمدەگەننەن كەيىن اق ۇيدەگى ەردوعان ترامپ كەزدەسۋىن ءدۇيىم جۇرت تاعاتسىزدانا كۇتتى.

اق ۇيدەگى ب ا ق وكىلدىرىمەن ۇيىمداستىرىلعان باسپا ءسوز ءماسليحاتى بارىسىندا تۇركيا پرەزيدەنتى مالىمدەمەسىنىڭ اۋدارماسى داۋ تۋدىردى. ەردوعان تۇرىكشە ماتىنىندە اقش-تى ايىپتاعانداي سىڭاي تانىتتى. ال ترامپ بولسا ءتاتتى تىلمەن اۋدارىلىپ جاتقان سوزدەردى قۇلاققاپپەن تىڭداپ، باسىن يزەپ، كەلىسىپ وتىردى.

بۇل جاعدايدىڭ سەبەبى كەيىننەن تۇسىنىكتى بولدى. ەردوعان ءوز ماتىنىندە ايىپتاۋ ءتىلىن قولدانعانىمەن، اۋدارماشىعا اقش-تان كەشىرىم سۇراپ تۇرعانداي ءماتىن بەرگەن. ياعني ەردوعان جانە اتقامىنەرلەرى حالىقارالىق ءبىر ايلا قولدانعان.

تۇرىك باسىلىمدارىنا باعىتتالعان ءماتىن اقش پرەزيدەنتىنە اۋدارىلعان ماتىننەن باسقا بولىپ شىقتى.

ەردوعاننىڭ سوزدەرى اۋدارماعا قاراما-قايشى ەكەندىگى ءبىلىنىپ قالدى.

ءوز سوزىندە ەردوعان «لاڭكەستىك ۇيىمدارمەن كۇرەستە جىبەرگەن قاتەلەردى تۇزەتەتىن قادامدار ءوز جالعاسىن تابادى دەپ ۇمىتتەمىز»،-دەدى.  تۇرىك باسشىسى مۇنىمەن اقش-قا اشىق تۇردە YPG جانە PYD  سىندى كۇرت جاساقتارى ۇيىمدارىمەن جۇمىس ىستەۋى قاتە ەكەندىگىن جانە اقش-تىڭ  بۇل قاتەسىنەن قايتۋى كەرەكتىگىن ءبىلدىرىپ تۇرعانداي.

ال اۋدارماشى ەردوعاننىڭ ءسوزىن بىلايشا اۋداردى: «And we know that، in terms of keeping up with the principled and committed fight against the terrorists organizations all around the world، we will not repeat the mistakes of the past، and we will continue down this path together».

اعىلشىن تىلىنە اۋدارىلعان جوعارىداعى ماتىندە «جالپى بۇكىل دۇنيە ءجۇزى تاراپىنان جاسالىپ جاتقان لاڭكەستىك ۇيىمدارعا قارسى كۇرەستە ءبىز وتكەندە جاساعان قاتەلەرىمىزدى قايتالامايمىز» دەلىنگەن.

تۇرىك تاراپىنىڭ «ءوز قاتەسىن قابىلداۋ» ماعىناسىنا ساياتىن بۇل اۋدارما ترامپتىڭ كوڭىلىنەن شىققانىن ونىڭ باس يزەۋىنەن كورە الامىز.

ەردوعان 8 مينۋتتان كەيىن «YPG جانە PYD كۇرت لاڭكەستىك ۇيىمدارىنىڭ قانداي دا ءبىر مەملەكەتپەن جۇمىس ۇستەۋى جاھاندىق دەڭگەيدەگى كەلىسىمگە مۇلدەم سايكەس كەلمەيدى» دەپ، YPG جانە PYD ۇيىمدارىن اشىق تۇردە لاڭكەستىك توپ دەپ جاريالادى.

ال وسى ءسوزدىڭ اۋدارماسى تومەندەگىدەي بولدى:

”Taking YPG and PYD in the region — taking them into consideration in the region، it will never be accepted، and it is going to be against a global agreement that we have reached.”

كورىپ وتىرعانىمىزداي، اۋدارمادا ەشقانداي دا لاڭكەستىك ءسوزى قولدانىلماعان.  لاڭكەستىك ءسوزىن قولدانۋ اتالمىش ۇيىمدارمەن جۇمىس ىستەپ جۇرگەن اقش تىڭ قاھارىن تۋدىرۋى مۇمكىن ەدى.

ەردوعان نەگە قۋلىق جاسادى؟

باتىس تۇركيانى سيرياداعى اساد رەجيمىنە قارسى كۇرەستە شەتەلدەن كەلگەن «جيھادشىلارعا» كوز جۇمدى دەپ ايىپتاعانى بەلگىلى. ەردوعان اۋدارما ماتىنىمەن امەريكانى تۇركيانىڭ بۇل قاتەسىن مويىنداعانىنا جانە تۇزەتەتىندىگىنە سەندىرگىسى كەلگەندەي. ال ءوز حالقىنىڭ الدىندا ترامپ اكىمشىلىگى قارۋ بەرگەن كۇردتەردى لاڭكەس دەپ ايىپتاۋ ارقىلى بەدەلىن كوتەرۋدى كوزدەگەندەي.

ەردوعاننىڭ دا، اۋدارماشىنىڭ دا الدىن الا دايىندالىپ قاعازعا باسىلعان ءماتىندى وقىعانىن ەسكەرسەك، وسىنداي حالىقارالىق دەڭگەيدە ورەسكەل قاتە جىبەرۋى اقىلعا سىيمايدى. ەردوعان سوزدەرىن ءدال سول ۋاقىتتا ايتقان بولسا، اۋدارماشى جاڭىلىستى دەر ەدىك. الدىن الا دايىندالىپ، بەكىتىلگەن ءماتىندى وقي تۇرا ابەستىككە جول بەرۋى كەزدەيسوقتىق بولماسا كەرەك.

انار اقباقاي